Sözlük › K › Kaya

Kaya

a.

İlişkililer kayalaşmak · kayalı · kayalık -ğı · kayatuzu · çatalkaya · kuplajlı · kaya yünü · kız kaya · deliklitaş kaya adı · sansar kaya sansarı · kaya oynamak · serhat Kaya · +15 ›

Örnek

Cebelitarık'a İngilizlerin verdiği isim. İngilizlerin Kaya (The Rock), İspanyolların 'el Penon' olarak adlandırdıkları Avrupanın en son sömürgesi cebelitarıka çıkmış ve dönemin İspanyol hükümetinin tepkisine neden olmuşlardı.

Kaynak AkınÖzçer, T, 22.5.2012

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler kayalaşmak kayalı kayalık -ğı
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (5 sözcük)

“kaya” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “kaya” ile ilişkili sözcükler

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)KAYA/KAYAÇ ile/||/<> SEL GEMME/KAYA TUZU

bk. kayaç. | (coğrafya) @@ (jeoloji)

fark (ile)KAYA/KAYAÇ ile/||/<> ROCHER/KAYA

bk. kayaç. @@ (coğrafya)

fark (ile)KAYA ile CENDEL

... İLE Irmaklarda bulunan büyük kaya.

fark (ile)KAYA ile GNAYS

... İLE Kuvars, mika ve feldispattan bileşmiş kayaç.

fark (ile)KAYA ile KARABALIK

... İLE Tatlısu kayası.

fark (ile)KAYA ile KAVLAK

Kabuğu dökülmüş. | Güneşten derisi soyulan kişi. | Yer altı boşluklarının tavan ve yan duvarlarında bulunan gevşemiş ya da düşebilir kaya parçası.

fark (ile)ALP, KAYA :

Yeşildirek'ten transfer edildi (1959) Bir sezon tescilli kaldı ve Sarıyer'in 9 lig maçında forma giydi.

fark (ile)GİRGİN, KAYA :

Fenerbahçe'den transfer edildi (1957) Üç sezon (1957 - 1958 ve 1963 - 1965) Sarıyer'de tescilli kaldı. Bu süre içinde 34 lig, 1 kupa maçı olmak üzere 35 resmi ve 11 özel maçla birlikte 46 maçta Sarıyer formasını giydi. Lig maçlarında 11 ve…

köken / yönelim (< >)KAYA ile/ve/||/<>/> DAYA

Al sana bir kaya Nereni dayarsan daya

köken / yönelim (< >)TAŞ ile/||/<>/> KAYA ile/||/<>/> KABAN/TEPE ile/||/<>/> DAĞ

Kimyasal ya da fiziksel durumu değişiklikler gösteren, rengini içindeki maden, tuz ve oksitlerden alan sert ve katı madde. | Bu maddeden yapılmış, bu maddeden oluşmuş. | Bazı yerlerde ve işlerde kullanılmak için bu maddeden özel olarak…

fark (ile)GÜVERCİN ile KAYA/YABANİ/BAYAĞI GÜVERCİNİ

Evcil güvercinler renk ve desen olarak çok fark gösterir. İLE İki kanadında, iki siyah çubuk dışında soluk gri renklidir.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: a ile başlayan 2.674 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: k ile biten 10.330 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“Kaya” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Büyük ve sert taş kütlesi

2. ► kayaç

Birleşik sözler: kaya balığı, kayabaşı, kaya güvercini, kaya hanisi, kaya horozu, kaya keleri, kaya lifi, kaya örümceği, kaya sansarı, kaya sarımsağı, kaya suyu, kaya tuzu, azmankaya, cam kaya, kesme kaya, kör kaya, mantar kaya, pul kaya, sapkın kaya, akınkayası, kömürkayası, kumkayası, sazkayası, tatlısu kayası

Yerbilim Terimleri Sözlüğü, 1971

bk. kayaç.

Etimoloji Sözlüğü

‘büyük ve sert taş kütlesi’

~ Az gaya. -Tkm gaya. -Bşk kaya. -Nog kaya. -Blk kaya. -Kmk yer. kaya. -Alt, Tel, Şor, Sag, Koy, Soy, Kaça kaya. -Tuv xaya. -Yak tās xaya.
~ Uyg kaya. -OT kaya. -Kıpçakçada kaya, xaya ve aya olarak geçer.
Kökeni karışıktır.
Budagov ve Radloff gibi sözlükçüler çokluk kaya’yı Moğolca qada biçimiyle karşılaştırmışlardır. Gombocz (NyK 35: 273-274; KSz 13: 31-32) kaya’yı Moğolca qada ile birleştirmiştir. Gombocz (NyK 35: 273) Krg kıya biçimini de saymıştı ancak daha sonra (KSz 13: 31-32) bu biçimi çıkarmıştı. bk. Ramstedt: KSz 15: 147. Räsänen (V 221) eski ve yeni diyalektlerde kaya biçimlerinin Moğolca qada’dan geldiğini öne sürmüşse de Türk diyalektlerinde -d-, -t-, ~ -δ- ve -z- ~ -y- ~ -r-’li biçimlerin geçmediğini göz ardı etmiştir. Çuvaşçada -r-’li bir biçimin geçmesi beklenirdi. Bundan başka Orta Türkçede salt kaya biçiminin kullanılması düşündürücüdür. O açıdan Doerfer’e göre (TMEN 1591) Türkçe kaya’nın Moğolca qada biçimiyle karşılaştırılması fonetik yönden olanaksızdır.
Clauson (ED 674-675) Moğolca qada’nın ‘kaya’ anlamına geldiğini açıkladıktan sonra kaya’nın başlangıçta *kaδa olarak kullanıldığını sözlendirmiştir. *Kaδa’nın da ‘a leaning object’ olarak *kaδ- kökünden çıktığını tahmin etmiştir. Ne var ki Tuvaca ve Yakutçada xaya biçimi kullanılması Clauson’un açıklamasını doğrulamamaktadır.
Leksika (96) Räsänen’in kaya’nın Moğolca qada’dan geldiği yolundaki savı üzerinde durmuş, içindeki ünsüzün -d- ~ -t- ~ -δ- ~ -z- ~ -y- ~ -r- yerine -y- olarak birleştirilmesinin, sözün Türk alanında geç bir tarihte yaygınlık kazandığına tanıklık ettiğini dile getirmiştir. Özellikle Çuvaşçada -r-’li bir karşılığa rastlanmadığı vurgulanmıştır. Bundan başka Hakas ve Tuva diyalektlerinde *xaza ve *xada yerine kaya biçiminin geçmesi çarpıcıdır. Leksika, Doerfer’in Türkçe kaya’nın Moğolca qada biçimiyle karşılaştırılmasını fonetik açıdan olanaksız saymasını göz önüne almamıştır.
‘Kaya’ olarak kullanılan Türkçe ve Moğolca biçimler Farsçaya geçmiştir (Doerfer: TMEN 269. 1591).

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“Kaya” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

KAYA

i. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) Sert ve iri taş kütlesi: Dostumun yaylası kayalı taşlı / Bakamam gerdana gözlerim yaşlı (Karacaoğlan). Güllesini kara topraklara, yalçın kayalara atıyor (Nâmık Kemal). Bana sor dalga nedir, kaya nedir (Câhit S. Tarancı). ѻ Kaya gibi: Çok sağlam, dürüst ve tutumunu hiç değiştirmeyen kimseler için kullanılır. 

lugatim.com/s/KAYA
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp