Köken: İt. macchina
1. Herhangi bir enerji türünü başka bir enerjiye dönüştürmek, belli bir güçten yararlanarak bir işi yapmak veya etki oluşturmak için çarklar, dişliler ve çeşitli parçalardan oluşan düzenekler bütünü:
"Bir lahzada, kalay, kösele, boya ve makine eşyası ortadan kalkıyor." -Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur, 66;
"Fabrikalara girerek ameleyi ezen o azîm makineleri durduruyor." -Sami Paşazade Sezai, Bütün Eserleri III, 218;
"Otomobil, Fransızlardan kalma bir eski makine idi." -Reşat Nuri Güntekin, Eski Hastalık, 38;
"Halk türkülerini ve lehçelere ait savtiyat (fonetik) farklarını tespit için de fonograf makinesi kullanılır." -Ziya Gökalp, Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler, 14;
"Vesair alat ve edavatını kâmilen kendisi yaparak makineyi vücuda getirmiş." -Ahmet Midhat Efendi, Karnaval, 22;
"Bir maymunun önüne bir yazı makinesi koyunuz." -Peyami Safa, Din, İnkılap, İrtica, 10;
"Burası bir makine dairesi kadar sıcaktı ve tavandan su veya buhar boruları geçiyordu." -Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Bir Sürgün, 17;
" Yeni bir fotoğraf makinesi edinmişti." -Adalet Ağaoğlu, Göç Temizliği, 57;
"Hem de yağ, meşin kokuları, makine gürültüleri arasında..." -Ruşen Eşref Ünaydın, Bütün Eserleri, 41;
"Makedonya denilince, neden makineli tüfek seslerini hatırlıyorum." -Yavuz Bülent Bakiler, Üsküpten Kosovaya, 1;
"-Bir gün gelecek; bu makine dünyasının son buhranı kertesinde beklenen fikir buhranı zuhur edecek." -Necip Fazıl Kısakürek, O ve Ben, 62;
"Derken medya, kameraları, fotoğraf makineleri ve mikrofonlarıyla Geliboluya akın etmeye konu, özü araştırılmadan, üstün körü sakız gibi uzatılıp sündürülmeye başladı." -Buket Uzuner, Uzun Beyaz Bulut (Gelibolu), 49;
"Eskidenmiş o, şimdi işçi yapmıyor, makine yapıyor, işçinin yaptığı makineye bakmakla, makineyi işletmekle kalıyor."-Nurullah Ataç, Prospero ile Caliban, 73;
"Kıyıya çok yakın geçiyor, gecenin sakinliği içinde makinelerin düzenli çalışması, açıkça işitiliyordu." -Attila İlhan, Kurtlar Sofrası, 412;
"Dalgıç elbiseleri ve dalgıca hava makinesi bu kayıklardandır." -Halikarnas Balıkçısı, Ötelerin Çocuğu, 164;
"Temel atma töreni yapılan traş makinesi fabrikasıyla, memleketimizin büyük bir ihtiyacının daha karşılandığı hiç şüphesizdir."-Aziz Nesin, Az Gittik Uz Gittik, 40;
"Bizi gündelik hayatın dışına çıkaran, bize insanlığımızı, makine olmadığımızı idrak ettiren odur."- Sabahattin Ali, İçimizdeki Şeytan, 46;
"Alışkın elleri makine gibi işlemeye başladı."-Yaşar Kemal, İnce Memed 1, 20;
"Burasını kiralamışlar, içine de birkaç makine koymuşlar." -Memduh Şevket Esendal, Ayaşlı ile Kiracıları, 57;
"Ana caddeye bakan odasında, yazar, dikiş makinesinin başında durmadan yazıyordu." -Ferit Edgü, Yazmak Eylemi, 114;
"Battal, takırtılı yazı makinesinin başına kaç yıl önce oturmuştu bilmiyordu." -Tomris Uyar, Ödeşmeler, 81;
"Fotoğraf makinesi boynunda, takma kirpikli iri badem gözleri,
" -Füruzan, Yeni Konuklar, 27;
"Bu hüzünlü atmosferi dağıtmak için, Leylâ, yanında getirdiği 13×18lik Kodak makinesini çıkarıp birkaç poz fotoğraf çekti." -Enis Batur, Gönderen: Enis Batur, 133;
"Özel makineler mi yemeği böyle çabuk pişiriyor?" -Oğuz Özdeş, Şebnem, 16;
"Önce birkaç lira kazanmak için makine gibi bilgi veren bir fakir adam tavrıyla başladı." -Halide Edip Adıvar, Dağa Çıkan Kurt, 234;
"Almanyadan yeni makineler ısmarlamışlardı." -Ayşe Kulin, Gece Sesleri, 124;
"Şimdi makineler bulut örüyor, sis dokuyor; üstlerine yıldız işliyor, kırağı diziyor."-Refik Halid Karay, Bir İçim Su, 120;
"Ama o makinede yıkıyor. Çamaşır teknesi kalmadı dünyada artık." -Pınar Kür, Asılacak Kadın, 30;
"1960larda elektronik hesap makineleri ülkede yeni duyuluyordu." -Oğuz Atay, Bir Bilim Adamının Romanı, 20;
"İlim, ölüm makineleri imal ediyor." -Cemil Meriç, Sosyoloji Notları Ve Konferanslar, 21;
"Dikiş makinesi odanın köşesinde üstünde işlemeli bir beyaz örtü serili dururdu." -İnci Aral, Sevginin Eşsiz Kışı, 118;
"Aristokratlara kalsa kültür bir has bahçe çiçeği olmakla kalır ve baskı makinesine de zor kavuşurdu." -Sabahattin Eyüboğlu, Mavi ve Kara, 38. 2. Bir alet veya taşıtın hareket etmesini sağlayan mekanizması:
"Vapur yürüyor. Makinelerin muttarit sesi. Hayat." -Peyami Safa, Bir Akşamdı, 92;
"Bir makine gibi yaşıyorum; çünki günleri birbirinin aynı olarak geçiyor. Yaşayışımızdaki değişiklik, bir müddetten beri Maltada serbest gezmekliğimizdir." -Ziya Gökalp, Ziya Gökalpın Mektupları, 464;
"Makineler senin elinde olmadığına göre, seni senin hiçliğin paklar ancak." -Adalet Ağaoğlu, Bir Düğün Gecesi, 21;
"Makinesi kurulur kurulmaz o da sahihi bülbülün terennüm ettiği demlerden birini şakıdı." -Ruşen Eşref Ünaydın, C. 9, 113;
"Hız iyi düşünülmüş, iyi kurulmuş yapılmış makinelerin meydana getirdiği bir düzgün hareketin sonucudur." -Ahmet Rasim, Muharrir Bu Ya, 275;
"Bu resim fotoğraf makinelerinin, insanları ve eşyaları gölgesiz ve hacimsiz satıhlar hâlinde kâğıtlaştırdıkları devirlere aitti." -Nazım Hikmet Ran, Kan Konuşmaz, 11;
"Makineler, işçiler, vuruş, eritiş, kesiş gürültüleri
"-Sevinç Çokum, Zor, 28;
"Makinenin kolu döndükçe, Nermin hanımın kafası karışıyordu." -Nezihe Meriç, Bozbulanık, 12;
"Mukavvadan yapılmış, pille çalışan bir slayt makinesinin düğmesine basıp duvara tutunca, dinleyicimizin istek parçası yansıyor." -Enis Batur, Gönderen: Enis Batur, 180;
"İçerden taksitleri bitmemiş elektrik süpürgesiyle, çamaşır makinesinin uğultusu geliyor." -Tomris Uyar, Diz Boyu Papatyalar, 26. 3. Araba, otomobil:
"Bir şoförün zevki, makinesine karşı hâkimiyetini hissetmektir." -Peyami Safa, Bir Akşamdı, 205;
"Çingene ağabeyler, amcalar, hepsini makineye aldım."-Yaşar Kemal, Allahın Askerleri, 11;
"Biraz sonra, önlerindeki gazoz arabasının zıngırtısı durunca dalgınlığından kurtularak etrafa baktı; loşluğunda bir makinenin bakır gövdesi parıldayan kötü bir dükkân kapısında
" -Refik Halid Karay, Sürgün, 21;
"19. asırda buharla, 20. asırda benzinle çalışan araç ve makineler, gaz, elektrik, telgraf, radyo hep onların eseri." -Cemil Meriç, Kırk Ambar, Cilt 2, 64. 4. mec. Çok çalışkan, işten kaçmayan, iş yapmayı çok seven:
"Hiç Rakım için iş bulunur da kabul edilmemek mümkün olur mu? Herif iş makinesi. Bunu da maalmemnuniye kabul eyledi." -Ahmet Midhat Efendi, Felatun Beyle Rakım Efendi, 142;
"Fakat anneme benzemek onun cinsinden bir şikâyet makinesi olmak." -Ahmet Hamdi Tanpınar, Sahnenin Dışındakiler, 40;
"Makine adam hayalinin muhalinden çizgiler var üzerinde." -Necip Fazıl Kısakürek, Cinnet Mustatili, 11. 5. İş makinesi:
"Her şeyi yetiştirmeye hazır sulak toprak da bu düz, yayvan yollara, makine, bahçıvan, karga, su filan istemeden zahmetsizce ve mihnetsizce serpiliveren levent ağaçlar hediye etmiş." -Ruşen Eşref Ünaydın, C. 13, 74. 6. Yazı makinesı:
"Şimdi hazır sigara içip yalnız makine ile yazıyorum, ama kağıt ziyan etmek huyumu bir türlü bırakamadım." -Nurullah Ataç, Söyleşiler, 35;
"Burada, telefonun, yazı makinesinin başında oturup birilerini idare etmeseydim; akşam çıktığımda bir başka masa
" -Pınar Kür, Bir Cinayet Romanı, 47.