Sözlük › M › meydan

meydan

mec.ar.

İlişkililer meydancı · meydanlı · meydanlık · çelınç -cı · meydan vermek · meydan almak · meydan okumak++ · meydan okuyuculuk -ğu · meydan bohçası · alnını karışlamak · Et meydanı · icra · +3 ›

Açıklama

  1. Bektaşi ayininin icra edildiği büyükçe oda
  2. mec. Serbestçe konuşulacak yer 2. Söz söyleme bahsinde, işinde

Örnek

...XX. yüzyılın başlarında, biz daha çocukken, bir Arnavut Bektaşiden Bektaşilerin içinde müstait olanların, ihrama büründürülerek 'meydan'da ibtidai bir hac töreni yapılmak, iki mumun arasında yedi kere gidilip gelinerek sa'y edilmek suretiyle Hurufiliğin alındığını duymuştuk.
Gerçi, söz meydanında, insanlardan hiçbirine seni ve senden evvelkileri geçmek nasip olmadı.

Kaynak GTS+ | AGölpınarlı, 33 söz meydanı | YKKaraosmanoğlu, EB, 33

Kişi Abdülbaki Gölpınarlı · Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Köken ailesi

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler meydancı meydanlı meydanlık
Dolaylı ilişkili sözcükler (3) alnını karışlamak çelınç -cı Et meydanı
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (4 sözcük)

“meydan” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “meydan” ile ilişkili sözcükler

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)MEYDÂN ile MEY-DÂN

Geniş, açık, düz yer/alan. | Yarışma/karşılaşma yeri. | Ortaklık. | Âyin yeri. | Fırsat, olanak. İLE Şarap kabı.

fark (ile)ARENA/ALAN/MEYDAN ile/||/<> RİNG/ARENA/PISTE/MANEGE/ALAN

Roma imparatorluğu döneminde açık havada yapılan gösteriler için yapılmış geniş, çoğu kez değirmi biçimde oyun yeri. | Seyircilerin ortasında oyun yeri olan çevreli tiyatro'nun büyüğü. @@ Bir sirkte gösterilerin yapıldığı alan.

yerine / değilMEYDAN değil ALAN/SAHA

FORUM: Büyük meydan.

fark (ile)MEYDAN ile/ve CAMİ/KÜLLİYE

Batıda/Avrupa'da. İLE/VE Anadolu'da/Osmanlı'da/İslâm'da.

fark (ile)MEYDANCIK ile/||/<> MEYDAN

Küçük meydan.

fark (ile)SECOND HALF/ZWEITE HALBZEIT/İKİNCİ YARI ile/||/<> FIRST HALF/ERSTE HALBZEIT/İLK YARI ile/||/<> HALF OF THE FIELD/HALBSPIELFELD/YARI ALAN/YAN SAHA ile/||/<> ALAN/MEYDAN

Bir ayaktopu oyununun ikinci 45 dakikalık bölümü. @@ Bir ayaktopu oyununun ilk 45 dakikalık bölümü, @@ Ayaktopu alanını ortadan ikiye bölen orta çizginin iki yanında kalan ve her birinde bir takımın yer aldığı alan. @@ Güreş…

fark (ile)ARENA/GRANİT KUMU ile/||/<> ARENA/ALAN ile/||/<> ARENA/ALAN/MEYDAN

bk. granit kumu. | bk. Alan. @@ Eski Roma açıkhava gösterisine özgü geniş yer (elips biçimi). | Seyirciler ortasında bir oyun yeri. @@ Roma imparatorluğu döneminde açık havada yapılan gösteriler için yapılmış geniş, çoğu kez değirmi…

fark (ile)OPEN SPACE/ÉSPACE LIBRE/FREIFLAECHEN/AÇIK ALAN/SERBEST SAHA ile/||/<> SQUARE/PLACE/PLATZ/ALAN/MEYDAN

İnsanın yaşantısını sürdürdüğü, üzerinde yapı yapılmış kapalı uzamların dışında kalan, ya doğal durumunda bırakılmış ya da tarımsal ve konut dışı dinlenme amaçlarına ayrılmış kent parçası. @@ Anıtların, tarih yapıtlarının, önemli…

fark (ile)PALANGA/ORTA ile/||/<> PULLEY/POULIE/SEILROLLE/PALANGA/MEYDAN/ORTA ile/||/<> PULLEY/PALANGA

(Ort. O.): Oyun alanı. (bk. orta.) @@ Tiyatro sahnesinin üst kesimindeki ızgaralarda bulunan, askı halatını kaydırmaya yarayan makara. | (Ortaoyunu) Ortaoyunu'nda oyun alanı. bk. meydan, orta. @@ Bir halatla makaradan oluşan, ağır…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: n ile başlayan 534 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: m ile biten 814 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“meydan” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Arapça meydān

1. ► alan

2. Yarışma, eğlence veya karşılaşma yeri

3. Bulunulan yer ve çevresi, ortalık

4. Fırsat, imkân veya vakit

5. Mevlevi tekkelerinde ayin yapılan yer

Birleşik sözler: meydan dayağı, meydan korkusu, meydan muharebesi, meydan saati, meydan savaşı, meydan sazı, at meydanı, er meydanı, halk meydanı, hava meydanı, köy meydanı, ok meydanı, siyaset meydanı, söz meydanı

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“meydan” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

MEYDAN

( ﻣﻴﺪﺍﻥ ) i. (Ar. meydān ) 1. Üzerinde binâ vb. şeyler bulunmayan düz, açık ve geniş yer, açıklık, alan, sâha: Vuruşmak için bir meydan bulacağız (Ömer Seyfeddin). Haffaflar çarşısının ortasında bir meydan var (Ahmet Hâşim). Böylece de çeşmesi, sebili, imâreti, medresesi, meydanı, ağacı ve çarşısıyle mahalle (…) bir bütün olmuştur (Sâmiha Ayverdi). 2. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Pazar, panayır kurmaya, spor yarışmaları ve karşılaşmaları, askerî tâlim, tatbîkat vb. işler yapmaya elverişli yer: “At meydanı.” “Ok meydanı.” “Cirit meydanı.” Dün Okmeydanı’na vardık, güleşi kurulmuş bulduk / Meydanda iki pehlivan, bir tarafta seyre durduk (Ramazannâme – Ö.T.S.). Sonra sersemleşmiş bir halde dönerken pazar meydanında önüne bir çerçici sergisi çıktı (Refik H. Karay). Düşman, binlerce maktulleriyle doldurduğu muhârebe meydanını silâhlarımıza terketmiştir (İsmet İnönü’den). 3. mec. İmkân, fırsat, uygun zaman [Bu anlam daha çok deyimlerde ortaya çıkar]: “Meydan aramak.” “Meydan bulamamak.” “Meydan vermemek.” Silâhını almasına meydan bıraksa, yiğitçe dövüşüp hesaplaşmayı kabullense, adam öldürmek uçlarda pek büyük bir suç sayılmıyor, hiç değilse âileler arasında bir özel kan dâvâsı olmaktan ileri götürülmüyordu (Kemal Tâhir). 4. teşmil. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Bir şeyin, bir husûsun ortaya döküldüğü, cereyan ettiği yer: “Aşk meydanı.” “Siyâset meydanı.” “Meydân-ı hüner.” “Meydân-ı gazâ.” Meydân-ı sühanda yok iken sen gibi bir er / Bir şâir-i Rûm oldu sana şimdi berâber (Ziyâ Paşa). 5. Tekkelerde zikir ve âyin yapılan yer, semâhâne: Meydan bir sikke ve tennûre bahçesi hâline inkılâp etti (Rûşen E. Ünaydın). Tasavvufta “meydan” muhabbet alanı, zikir ve vecd alanıdır. Esmâ ile sülûk görenlerin zikirlerinde ilâhî okuyanlar, “Yâ sâhibe’l-meydan –Ey meydanın sâhibi” sözüyle o tarîkatın pîrini kastederler (Abdülbâki Gölpınarlı). 6. Orta oyununda oyunun sergilendiği alan, bir tür sahne. ѻ Meydan açmak: Sebep olmak, yol açmak: Bir cemiyetin hayât-ı istikbâli için en vahim tehlikelere meydan açar (Cenap Şahâbeddin). Bu hareket, daha ileride kim bilir ne boğuşmalara meydan açacaktır (Reşat N. Güntekin’den). Meydan almak: Gelişmek, yayılmak: Bedir gazâsından başlayalım ki millet-i İslâmiyye’nin meydan almasına menşe ve dîn-i İslâm’ın sür’at üzere taraf-be-taraf yayılmasına mebde bu gazve-i kübrâdır (Cevdet Paşa). Bir başkasını seviyor, acaba kimi yolunda dedikodular meydan aldı (Reşat N. Güntekin). Meydan aramak: Fırsat kollamak, imkân aramak. Meydan baklası: argo. Eskiden “erkekten kaçmayan kadın” anlamında kullanılırdı. Meydan bulamamak: Zaman, fırsat veya imkân bulamamak: Sandalcının bir kere hoplayacak olan yüreği, bir daha çarpmaya meydan bulamayarak bîçare bir anda helâk olacak sanılırdı (Ahmed Midhat Efendi). Meydan dayağı: Herkese ibret olması için bir meydanda uygulanan veya daha çok askerî mekteplerde, kışlalarda ağır suç işleyenlere birliği yâhut arkadaşları önünde uygulanan dayak cezâsı: Vallâhi meydan dayağı yesem bu kadar perîşan olmazdım (Reşat N. Güntekin). Meydan hatibi: Demagog. Meydan hizmeti: asker. Eskiden askerlerin kışla dışında yaptıkları iş ve hizmet. Meydan (birine veya bir şeye) kalmak: Bir kimsenin bir şeyi yapması için artık engel olacak kimse yâhut şey bulunmamak. Meydan kalmamak: Fırsat kalmamak, zaman ve imkân olmamak: Bugün ona da meydan kalmadı (Nâmık Kemal). Kılıcına davranmaya meydan kalmadı (Ömer Seyfeddin). Meydan okumak: Bir kimse veya şeyden korkmadığını, çekinmediğini açıkça belirtmek, üstün olduğunu iddia etmek, kafa tutup yarışmaya dâvet etmek: Bana bu sûretle meydan okumanızı gülünç buluyorum (Reşat N. Güntekin). Artık o, görgüsüz bir vilâyet kızı değil İstanbul’un bütün kadınlarına meydan okuyan bir güzel (Sâmiha Ayverdi). Dimdik duruyordu; sanki meydan okuyordu (Mustafa N. Sepetçioğlu). Meydan süpürgesi: mec. 1. Kötü kadın, sürtük. 2. Yaşayışı ve davranışları düzensiz, kararsız, derbeder, hercâî kimse. Meydan vermemek (bırakmamak): İmkân ve fırsat vermemek: Eşyânın yağmasına meydan vermiyorlardı (Ömer Seyfeddin). Bir şey söylemelerine meydan bırakmadan yataktan indim (Peyâmi Safâ). İyisi mi yılanı koynunda besleyip seni sokmasına meydan verme (Sâmiha Ayverdi). Meydana atılmak: Bir iş yapmak için cesâretle ortaya çıkmak: Artık uyuşukluklarından silkinip hürriyetin esmeye başlamış havasıyle şen ve şâtır meydana atılmalı (Hâlit Z. Uşaklıgil). Meydana çıkmak: 1. Görünmek, belli, açık, âşikâr olmak, ortaya çıkmak: Bugün hayâtın ve medeniyetin temelinin petrol olduğu meydana çıkmıştır (Burhan Felek). Dalâlet olmasa hidâyet, günah olmasa af ve rahmet nasıl meydana çıkar? (Sâmiha Ayverdi). Türkiye’de de kapitalizm değilse bile kapitalist davranışlar gösteren bir özel sektör anlayışı meydana çıkmıştır (Ergun Göze). 2. (Çocuk için) Büyümek, yetişmek: Beş çocuk babasıydı. Bunların hiçbiri daha tamâmıyle meydana çıkmış sayılamazdı (Reşat N. Güntekin). Meydana dökmek: Gizli veya bilinmeyen bir şeyi ortaya çıkarmak, herkese göstermek, sergilemek: Şâirin şiir nağmeleriyle konuşması, bizce hüner ve bilgisini meydana dökmek için değil… (Sâmiha Ayverdi). Meydana gelmek: Vücut bulmak, varlık hâline gelmek, olmak, oluşmak: Gözümüzün önünde sâdece ışıktan bir göl meydana gelmişti (Ahmet H. Tanpınar). İşte bu kitabın meydana gelmesi de o vazîfe hissinin bir netîce ve zarûretinden ibârettir (Sâmiha Ayverdi). Bir kelime kökten ve ekten meydana gelir (Ergun Göze). Meydana getirmek: Olmasını sağlamak, yapmak, oluşturmak: Salâbetli kemikler, katı eller, geniş omuzlar, uzun boy, mevzun kafa, sağlam boyun… bu âhengi meydana getiren çizgilerden birkaçıdır (Kaya Bilgegil). Meydana girmek: Savaşmak üzere ileriye doğru çıkmak: At sürüp meydâna girse sanki yanar nâr idi (…). Meydana koymak: Yapıp ortaya koymak, ortaya çıkarmak, göstermek, herkesin bilgisine sunmak: Mergup Bey’i Bağlarbaşı’nda nasıl zülfünün öksesine düşürdüğünü meydana koymuyordu (Ahmed Midhat Efendi). Gene İzmir’in ilk gazetesini (…) bir arada meydana koyduk (Hâlit Z. Uşaklıgil). Bütün okuduklarını, bana Fransa’nın idârede pek kusurlu hareket ettiğini meydana koydu (Refik H. Karay). Meydana sürmek: İleriye itmek, ileriye sürmek: Cânîleri, kātilleri meydâna süren sen / Cânîdeki, kātildeki cür’et yine senden (Mehmet Âkif’ten). Meydana vurmak: Belli etmek, açığa çıkarmak: Ölümü sevmeyişimizin bir sebebi de hiçliğimizi meydana vurmasıdır (Cenap Şahâbeddin). Meydana vurulsun saklanan sırlar / Sayılsın şahsına âit kusurlar (Orhan S. Orhon). Meydanda: Görünür durumda, açık, ortada: İnsanın yüzü gibi gönlünü de meydanda yarataydın ne olurdu? (Nâmık Kemal). Kileri kitlemezdi, paraları meydanda dururdu (Ömer Seyfeddin). Betonun getirdiği bir yığın kolaylık meydanda… (Ahmet H. Tanpınar). Meydanda bırakmak: 1. Evsiz barksız bir durumda, açıkta, ortalıkta bırakmak. 2. Herkesin görebileceği bir yere bırakmak, gizlememek. Meydandan çekilmek: İddia sâhibi olduğu bir işi artık yapmamak, geri çekilmek. Meydanı (bir kimseye veya bir şeye) bırakmak: İddiâsından vazgeçmek, mücâdeleyi bırakmak, yarışmadan ayrılmak, çekilmek. Meydanı boş bulmak: Bir işte rakipsiz kalmak veya engel olacak, hesap soracak bir kimsenin bulunmaması sebebiyle aşırı davranışlarda bulunmak, her istediğini yapmak: Meydanı boş buldu ya yine azacak (Reşat N. Güntekin). Meydanı boş bulan âsîler için Mora’yı baştan başa ateşe verecek fırsat kendiliğinden temin edilmiş oldu (Sâmiha Ayverdi).

lugatim.com/s/MEYDAN
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp