Sözlük › N › nazar

nazar

ar.

İlişkililer göz nefes · kurşuncu · nazarlı · nazarlık -ğı · nazarlamak · nazargâh · nazariyeci · nazar savar · bakılış · kem göz · Mihnethane · kalıp -bı · +3 ›

Açıklama

  1. bakma, bakış. nazar deveyi kazana insanı mezara sokar kalıp söz.
  2. nazar ber-kadem
  3. nazar inmek deyim nazar değmek
  4. nazara vermek göz önüne getirmek, çattırmak, dikkat çekmek, göstermek

Örnek

arkadaşlar 'nazar deveyi kazana insanı mezara sokar' diye bir laf vardır, bildiniz mi onu.
Bakışlarım yerde. Nazar ber-kademim. Gözlerimi yumsam iki rükün arası kaç adımdır, iki makam arası kaç selâmdır, ezbere biliyorum artık.
Nazar inmişti. Ağlıya ağlıya çatladı, gitti yavrum...
[G]iyinişlerine izâfe edilen bir isimle anılarak kendilerine mutasavvıf denmesi, onların hallerini, özlerini ve tavırlarını nazara vermek içindir.

Kaynak Esra Dursun, 19.05.2016, Twitter | N Bekiroğlu, Z, 29.04.2012 | C Uçuk, CB, 42-3

Kişi Esra Dursun · Nazan Bekiroğlu · Cahit Uçuk

Yıl/Tarih 19.05.2016 · 29.04.2012 · 01.10.1994

Köken ailesi

Arapça naẓar kökünden gelen 15 sözcük:

enzarnazramanzurmınzarnazarînezâretanzirnazarannezârettenâzurmünâzaranazargâh +2 ›

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları göz nefes kurşuncu
Doğrudan ilişkili sözcükler nazarlamak nazarlı nazarlık -ğı
Dolaylı ilişkili sözcükler (5) bakılış kalıp -bı kem göz Mihnethane nazargâh

“nazar” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “nazar” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

köken / yönelim (< >)NAZAR ile/ve/||/<>/> TÂMÎK-İ NAZAR

Bakış. İLE/VE/||/<>/> Derinleş(tiril)miş bakış.

fark (ile)NAZAR/NAZÂRET ile NAZAR

Altın. | Tazelik. İLE Bakma, göz atma. | Düşünme. | Göz değme. | İltifat. | İtibar. | Yan bakış. | Güzel, dilber.

yerine / değilNAZAR değil/yerine ÇALIŞMAK

Nazar etme, ne olur; çalış, senin de olur!

fark (ile)GÖZ BONCUĞU/NAZAR ile/||/<> EVIL EYE/MAUVAIS OEIL/BÖSER BLICK/NAZAR

İnsanı nazardan, kötü gözden koruduğuna inanılan ve bu amaçla daha çok çocukların omuzbaşlarına ve gömleklerinin yakalarına dikilen camdan yapılma, göz biçimindeki boncuk, a. bk. nazar. @@ Belirli kimselerde bulunduğuna inanılan;…

köken / yönelim (< >)İSTİDLÂL ile/ve/||/<>/> NAZAR
fark (ile)BAHS ve NAZAR

Araştırma. VE Kuramsal bakış.

fark (ile)AKIL ile/ve NAZAR

el-NAZAR: Düşünmek aklın bilinmeyenden bilinmeyene doğru yaptığı harekettir.

yerine / değilAZAR değil NAZAR

Kime. İLE/VE/DEĞİL/||/<>/< Ona.

fark (ile)FİKR ile NAZAR

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: r ile başlayan 528 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: n ile biten 1.743 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“nazar” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Arapça naẓar

1. Belli kimselerde bulunduğuna inanılan, kıskançlık veya hayranlıkla bakıldığında insanlara, eve, mala mülke hatta cansız nesnelere kötülük verdiğine inanılan uğursuzluk; göz

2. Bakış, bakma, göz atma

Birleşik sözler: nazar boncuğu, nazarıdikkat, nazarıitibar, noktainazar, sarfınazar

Budunbilim Terimleri Sözlüğü, 1973

Belli kimselerde bulunduğuna inanılan; insanlara, özellikle çocuklara, evcil hayvanlara, eve, mala mülke, hatta cansız nesnelere de zarar veren; bakışla dışarı fırlayan çarpıcı ve öldürücü güç.

İng. evil eye · Fr. mauvais oeil · Alm. böser Blick

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“nazar” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

NAZAR

( ﻧﻈﺮ ) i. (Ar. naẓar ) 1. Bakış, bakma, göz atma: Bir göz ki anın olmaya ibret nazarında / Ol sâhibinin düşmanıdır baş üzerinde (Niyâzî-i Mısrî). Bizim âciz nefercikler ise aç mı, tok mudurlar, en nâfiz nazar hiçbir zaman keşfedemez (Cenap Şahâbeddin). Sert ifâdeli esmer yüzü, dâima emniyetsiz ve huzursuz nazarlarla etrâfını tarayan simsiyah gözleri, bu hırçın ve çetin adamı gerek haremin gerek selâmlığın mücessem bir gözdağı hâline sokmuştu (Sâmiha Ayverdi). 2. Bir şeye şöyle veya böyle düşünerek bakma, onu şöyle veya böyle kabul ederek ele alma, bakış, bakış açısı: Bâdemâ Nerîman’a bir hizmetçi nazarıyle bakacak (Hüseyin R. Gürpınar). 3. Görme, tecrübe ve kıyasa dayanarak düşünme, fikir yürütme: Tarîk-i nazar, edille-i akliyye ve nakliyye ile istidlâle mebnîdir (Kâtip Çelebi’den Seç.). Semt-i tasavvuf meşrebine muvâfık görünmeyip tarîk-ı nazara sülûk eyledi (Naîmâ’dan). Mürg-ı bî-per gibidir nazar / Ermeyip menzile kalır yolda / Keşf ile sâlik olup Hakk’a eriş / Kalma aklın ile sağ u solda (İsmâil Hakkı Bursevî). 4. Bâzı kimselerin bakışlarının bir şey veya kimse üzerinde meydana getirdiği etkiye yorulan ve kötü hâdiselere sebep olan terslik, uğursuzluk, göz, göz değmesi [Kelime bu anlamı Türkçe’de kazanmıştır]: “Nazar insanı mezara, deveyi kazana sokar.” Alim gitme pazara / Uğratırlar nazara / Alim öldü diyenler / Kendi girsin mezara (Halk Türküsü). El çatlağına, boğaz ağrısına yedi dağın otundan ilâç yapanlar, nazara karşı tütsü hazırlayanlar, kurşun dökenler aşağı katı hemen de hiç boş bırakmazlardı (Sâmiha Ayverdi). 5. tasavvuf. Hak nûru ile bakış, lutufkâr ve keremli bakış, teveccüh ile bakma: “Nazar ehli bir zat.” Himmet az görme o pîrler nazarın / Nice bin can değer ol er nazarı (Kul Himmet). “Sâhip-nazar”, bakışıyle insanı olgunluğa eriştirmek gücüne sâhip olan kişiye derler (Abdülbâki Gölpınarlı). ѻ Nazar atmak (atfetmek): Bakmak: Evvelâ bu yolda gelen müsveddelerden hayal inkisârına uğramakla melûf bir adam hissi beni ihmalkâr bir nazar atmaya sevketti (Hâlit Z. Uşaklıgil). Nazar değmek: Göze gelmek, nazara gelmek, nazara uğramak: Nazar değer deyü örter cemâlini yârin / Açılsa zülfü kazârâ nasıl güzel görünür (Lebîb – Ş.A.D.). Nazar değmesin: Güzel ve beğenilen şeyler için, “Allah kötü gözlerden korusun” anlamında iyi dilek sözü: Oturmuş hocalar ismini yazar / Söylemen ağyâra değmesin nazar (Karacaoğlan). Bunlar yeni moda mı, nazar değmesin (Safiye Erol). Nazar etmek (eylemek, kılmak): 1. Bakmak: Ol cevhere bir kez nazar eyledi / Ol cevher hayâdan eridi (Ahmed Bîcan). Size nazar kılsın her dem güzeller (Pir Sultan Abdal). Karac’oğlan der ki hazer eyledim / Dostun bahçesine nazar eyledim (Karacaoğlan). İkide bir aynaya doğru nazar ediyor (Fâruk N. Çamlıbel). 2. İncelemek amacıyle bakmak, düşünerek bakmak: Âkıl isen deme Ferhâd ile Mecnûn’a deli / Eylesen halka nazar her biri bir gûnâ deli (Câfer Çelebi). Nazar kıl dîde-i sîretle mir’ât-ı şuûna tâ / Hüveydâdır serâpâ sûret-i dildâr her sûdan (Leskofçalı Gālib). Bir de netîcesi mâlûm olan istikbâline nazar ederse bu yalan dünyâyı hâb u hayal nevinden görür (Nâmık Kemal). 3. tasavvuf. (Mânen büyük ve tasarruf sâhibi kimseler) Lutuf ve keremle bakmak: Mevlânâ Hudâvendigâr bize nazar kılalı / Onun görklü nazarı gönlümüz aynasıdır (Yûnus Emre’den). Bütün tarîkatlarda mürşidin sâlike nazar etmesi feyzin sereyânına sebeptir (Osman N. Ergin’den). Nazara gelmek (uğramak): Kıskançlık veya gıpta ile bakılmasından ileri geldiği kabul edilen bir sağlık problemiyle veya bir aksilikle karşılaşmak, göze gelmek: Nice günler bakarak dalgalara / Dediler: Uğradı Leylâ nazara (Yahyâ Kemal). Nazarda: Gözde, beğenilmekte, tutulmakta, îtibarda [Eskimiştir]. Nazardan (–nin nazarından) düşmek: Îtibârını kaybetmek, –nin yanında gözden düşmek: Duyarsa şâh-ı mağrib bu haberden / Düşersin göz yaşı gibi nazardan (Yahyâ Bey). İncittin o gül-rûyu bakıp çeşm-i terimden / Ey nûr-i basar sen dahi düştün nazarımdan (Leskofçalı Gālib). Nazarım – Nazarlarım: Tasavvuf ehli arasında bilhassa Bektâşî ve Mevlevîler’de “sen” ve “siz” yerine kullanılır: Dede, nazarım uyukluyorsun, müşteri gelince terâziyi eline alıp tartıyorsun, uyku sersemliği ile eksik fazla verdiğin olmuyor mu diye sordum (Sâdeddin N. Ergun’dan). Tarîkat mensuplarınca ben, sen gibi varlık ifâde eden tâbirler hoş görülmediğinden ben yerine “fakir”, sen yerine de “nazarım” derlerdi (Mehmet Z. Pakalın). (Birinin) Nazarında: (O kimsenin) Düşüncesine göre, değer ölçüsüne göre, gözünde: Cumhur nazarında gülüş hiçbir zaman göz yaşının vakar ve asâletini hâiz değildir (Ahmet Hâşim). Onların nazarında ramazanın ne başka mânâsı vardı! (Rûşen E. Ünaydın). Ne ki İbrâhim Efendi, muhîtinin gözünde mevki ve serveti ölçüsünde büyüdükçe büyürken aynı varlık onu kardeşinin nazarında olduğu yerden bir arpa boyu yükseltmiş olmuyordu (Sâmiha Ayverdi). Nazarla yemek: Kıskançlık ve hasetle bakarak nazar değdirmek, gözle yemek: Dilbazlık etme otur ağırla misâfiri / Yerler nazarla seni a hasba diri diri (Enderunlu Vâsıf). Nazar-ı rağbet: İlgi, alâka, istek, arzu: Bir aralık sâhib-i hânenin zevcesi misâfir-i ecnebînin nazar-ı rağbetini celbeder (Fâik Reşat). ● Nazar-baz ( ﻧﻈﺮﺑﺎﺯ ) birl. sıf. (Fars. bāz “oynayan, oynatıcı” ile) Neşeyle, cilveyle bakan: Vâdi-yi aşkta biz rind-i nazar-bâzlarız / Gözü âhûları sayd etmede şehbâzlarız (Rûhî-i Bağdâdî). Nazar-bâz-ı diliz câm-ı musaffâ / Bize âyîne-i âlem-nümâdır (Hersekli Ârif Hikmet). ● Nazar-endaz ( ﻧﻈﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ) birl. sıf. (Fars. endāz “atan” ile) Bakan, göz atan, nazar eden: Pencerenizin önünde nazarınızı tezyin eden bahçeye üç aydan üç aya nazar-endâz-ı dikkat olsanız… (Ahmed Midhat Efendi). Nazar-endâz idi o hâileye (Hüseyin Sîret). ● Nazar-firib ( ﻧﻈﺮﻓﺮﻳﺐ ) birl. sıf. (Fars. firіb “aldatan” ile) Göz aldatan: Her manzara-i nazar-firîbin / Bir cennetidir dil-i garîbin (Muallim Nâci). Bu çift o kadar âhenktar, o kadar nazar-firîb olacaktı ki bütün şehir bununla meşgul olmakta bir zevk duyuyordu (Hâlit Z. Uşaklıgil). Hayâtın mâhiyyet-i hakîkiyyesini nazar-firib renkler altında gösterirdi (Hüseyin C. Yalçın). ● Nazar-gâh (-geh) ( ﻧﻈﺮﮔﻪ – ﻧﻈﺮﮔﺎﻩ ) tür. i. (Fars. yer bildiren -gāh > -geh ekiyle) 1. Bakılan, nazar edilen yer, bakılacak yer: Dahi senden gayrı bu ben âşık-ı biçârenin / Yoktur âlemde nazar-gâhı Süleymân’ım benim (Kul Mehmed). Niçin bilmem nazar-gâhımda muğberdir bütün eşyâ (Cenap Şahâbeddin). Dikildi nazar-gâhında o heykel-i mebhût (Hüseyin Sîret). 2. Bakışı nazar değmesine sebep olan kimse. ● Nazar-nüvaz ( ﻧﻈﺮﻧﻮﺍﺯ ) birl. sıf. (Fars. nevāz > nuvāz “okşayan” ile) Göz okşayan, göze hoş gelen: Çarşafların, ferâcelerin nazar-nüvaz elvânı… (Hâlit Z. Uşaklıgil). ● Nazar-rübâ ( ﻧﻈﺮﺭﺑﺎ ) birl. sıf. (Fars. rubā “kapan, kapıcı” ile) Gözleri üstüne çeken: Levhada başka bir manzara-i nazar-rübâ peydâ oldu (Muallim Nâci). Nazar-rübâ mı desem dîde-i siyâhından / Aman ne tatlı bakış var şu necm-i ezherde (Tevfik Fikret).

lugatim.com/s/NAZAR
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp