Sözlük › P › pazar

pazar

a.

İlişkililer pazarlık · pazarcı · pazaryeri · hafta günü · pazartesici · pazarlamasal · çarşı Pazar işi · Pazar olsun · pazarlanabilir · pazar malı · ortak pazar · pazar etmek · +6 ›

Açıklama

anlaşma, ahd

Örnek

Göklere dayandı feryadım, zarım, / Kime anlatayım ah u zarımı,/ Fani dünya ile bu mu pazarım, / Öksüz bıraktılar yavrularımı.// Mıçıla söylerim tükenmez zarım, / Senle böyle miydi ahdım pazarım, / Öyle bir yol üstünde eşin mezarım, / Gel de elin ile kaz kara gözlüm.

Kaynak Türkmen/Cemiloğlu, Mİhsanî, 62//268

Kişi Mevlüt İhsani

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler pazarcı pazarlık
Dolaylı ilişkili sözcükler (3) blockbuster frikikli hafta günü
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (5 sözcük)

“pazar” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “pazar” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)ÇARŞI/SUK ile PAZAR

Dükkânların bulunduğu alışveriş yeri. İLE Satıcıların belirli günlerde mallarını sattığı geçici yer. | Belirli bir şeyin satıldığı yer, piyasa. | Alışveriş. | Cumartesi ile pazartesi arasındaki gün.

yerine / değilPAZAR değil MEZAR

Ana rahminden geldik pazara Bir kefen aldık döndük mezara

fark (ile)HAL/HALLE ile/||/<> PAZAR/BAZAR ile/||/<> KAPAN/KABBAN

Sebze meyve bakliyat vb nin satıldığı yer

fark (ile)MARCHÉ/PAZAR ile/||/<> PAZAR/PİYASA

(coğrafya) @@ bk. piyasa

fark (ile)PAZAR ile KENT

Ticaret/alışveriş sabit değilse. İLE Ticaret/alışveriş sabitse.

fark (ile)PAZAR ile MERKATA

... İLE Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da bulunan pazar, Afrika'nın en büyük pazarıdır.[20 km²]

fark (ile)MEYDAN ile/ve/||/<> PAZAR

Büyük pazarların kurulduğu yer. İLE/VE/||/ Küçük pazarlar.

fark (ile)PAZAR ile/ve/||/<> ARKADIUS PAZARI

... İLE/VE/||/ Cerrahpaşa'da kurulurdu.

yerine / değilBAZAR değil/yerine/= PAZAR

pazarbaşı pazar kayığı açık pazar dış pazar iç pazar kara pazar pazar yeri akşam pazarı amele pazarı avrat pazarı balık pazarı bitpazarı can pazarı çarşamba pazarı çiçek pazarı esir pazarı gıda pazarı sosyete pazarı tutsak pazarı…

fark (ile)MARCHÉ/PAZAR ile/||/<> BARGAINING/HAGGLING/NÉGOCIATION/MARCHANDAGE/PAZARLIK ile/||/<> MARKETING/PAZARLAMA

(coğrafya) | bk. piyasa @@ Bir mal için istenilen ederi daha da düşürmek için alıcının satıcı ile yaptığı kesimli tartışma. | Pay ve borç belgitleri alım ve satım işlemleri, bir nesneyi alıp satmak için sözlü ya da yazılı olarak yapılan…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: r ile başlayan 528 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: p ile biten 163 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“pazar” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Köken: Farsça bāzār

1. Satıcıların belirli günlerde mallarını sattıkları geçici yer

2. Belli bir şeyin satıldığı yer; piyasa

3. ► alışveriş

4. Cumartesi ile pazartesi arasındaki gün

Birleşik sözler: pazarbaşı, pazar kayığı, açık pazar, dış pazar, iç pazar, kara pazar, pazar yeri, akşam pazarı, amele pazarı, avrat pazarı, balık pazarı, bitpazarı, can pazarı, çarşamba pazarı, çiçek pazarı, esir pazarı, gıda pazarı, sosyete pazarı, tutsak pazarı

Güncel Türkçe Sözlük (2)

1. Rize iline bağlı ilçelerden biri

2. Tokat iline bağlı ilçelerden biri

İktisat Terimleri Sözlüğü, 2004

bk. piyasa

Etimoloji Sözlüğü (1)

‘satıcıların belirli günlerde mallarını satmak için sergiledikleri belirli geçici yer’

Türkçede pazarın kurulduğu güne de pazar (günü) adı verilir. bk. dernek. Ağızlarda bazar olarak da kullanılır.
~ Az bazar 1. ‘alışveriş yeri’; 2. ‘pazar (günü)’; -Tkm bāzar. -Blk bazar. -Nog bazar. -TatK bazar. -Krg bazar. -Alt, Tel, Şor pazar > mazar. -Sal pazar ‘şehir’ (Tenişev: Şiraliev Arm 169).
< Far bāzār ‘a market; a market-day’. Eski Farsça vahāčāra ‘pazar’, Pehlevicede wāzār ‘market’ olarak geçer. Ermenicede vačaṙ ‘Handel, Verkauf, Markt’ biçimi kullanılır.
Türkçe yoluyla belli başlı Avrupa dillerine de geçmiştir. Macarca vásár biçiminin de İran kökenli bir alıntı olduğu açıktır. TESz (3: 1096) Farsçadan alındığını yazmış, Pehlevice wāzār biçimini vermiştir. TESz’e göre ticaret yoluyla gerçekleşmiş bir alıntıdır. TESz, Németh’in, Karadeniz’in kuzeyinde yaşayan eski Bulgarlardan veya Türklerden alındığı yolundaki görüşünü geri çevirmiştir. Joki, Orta Farsça üzerinde durmuşsa da verici dili saptamaya girişmemiştir. Harmatta’nın Medce veya Partçadan alındığı yolundaki açıklaması inandırıcı değildir.
Eski alım satım ilişkilerinin gerçekleştiği çağlara ve yerlere çıkan bu sözün Karadeniz’in kuzeyinde ve doğusunda uzanan topraklarda büyük bir rol oynadığı açıktır. Alışveriş yeri olarak pazarın kurulduğu güne verilen pazar günü adı da düşündürücüdür: Türk diyalektlerinin bir bölümünde gördüğümüz bāzar güni (Türkmence), bazar kün (Nogayca) gibi adlara benzer birtakım adların komşu dillerde de kullanıldığını biliyoruz. Örn. Kafkas dillerinde pazarın kurulduğu güne ‘pazar günü’ anlamına gelen adlar verilir (Munkácsi: ÁKE 627). O bakımdan Macarcada vásár napja (‘pazar günü’) adının vasárnap ‘pazar’ (nap ‘gün’) değerini kazanması boş bir tesadüf sayılamaz (bk. Ligeti: TörK 169-170).
Kumukça, Özbekçe gibi birtakım diyalektlerde kullanılan uçar, oçar biçimleri de Farsçadan kalma alıntılardır.
Moğolca uçar biçimi Türkçeden geçmiştir (Ligeti: AOH 14: 71).

Etimoloji Sözlüğü (2)

‘satıcıların belirli günlerde mallarını satmak için sergiledikleri belirli geçici yer’

Türkçede pazarın kurulduğu güne de pazar (günü) adı verilir. bk. dernek. Ağızlarda bazar olarak da kullanılır.
~ Az bazar 1. ‘alışveriş yeri’; 2. ‘pazar (günü)’; -Tkm bāzar. -Blk bazar. -Nog bazar. -TatK bazar. -Krg bazar. -Alt, Tel, Şor pazar > mazar. -Sal pazar ‘şehir’ (Tenişev: Şiraliev Arm 169).
< Far bāzār ‘a market; a market-day’. Eski Farsça vahāčāra ‘pazar’, Pehlevicede wāzār ‘market’ olarak geçer. Ermenicede vačaṙ ‘Handel, Verkauf, Markt’ biçimi kullanılır.
Türkçe yoluyla belli başlı Avrupa dillerine de geçmiştir. Macarca vásár biçiminin de İran kökenli bir alıntı olduğu açıktır. TESz (3: 1096) Farsçadan alındığını yazmış, Pehlevice wāzār biçimini vermiştir. TESz’e göre ticaret yoluyla gerçekleşmiş bir alıntıdır. TESz, Németh’in, Karadeniz’in kuzeyinde yaşayan eski Bulgarlardan veya Türklerden alındığı yolundaki görüşünü geri çevirmiştir. Joki, Orta Farsça üzerinde durmuşsa da verici dili saptamaya girişmemiştir. Harmatta’nın Medce veya Partçadan alındığı yolundaki açıklaması inandırıcı değildir.
Eski alım satım ilişkilerinin gerçekleştiği çağlara ve yerlere çıkan bu sözün Karadeniz’in kuzeyinde ve doğusunda uzanan topraklarda büyük bir rol oynadığı açıktır. Alışveriş yeri olarak pazarın kurulduğu güne verilen pazar günü adı da düşündürücüdür: Türk diyalektlerinin bir bölümünde gördüğümüz bāzar güni (Türkmence), bazar kün (Nogayca) gibi adlara benzer birtakım adların komşu dillerde de kullanıldığını biliyoruz. Örn. Kafkas dillerinde pazarın kurulduğu güne ‘pazar günü’ anlamına gelen adlar verilir (Munkácsi: ÁKE 627). O bakımdan Macarcada vásár napja (‘pazar günü’) adının vasárnap ‘pazar’ (nap ‘gün’) değerini kazanması boş bir tesadüf sayılamaz (bk. Ligeti: TörK 169-170).
Kumukça, Özbekçe gibi birtakım diyalektlerde kullanılan uçar, oçar biçimleri de Farsçadan kalma alıntılardır.
Moğolca uçar biçimi Türkçeden geçmiştir (Ligeti: AOH 14: 71).

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“pazar” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

PAZAR

i. (Fars. bāzār ’dan) [Pazarların çokça kurulduğu güne de isim olan kelime Türkçe aracılığıyle belli başlı Avrupa dillerine de geçmiştir] 1. Birçok satıcının bir arada bulunduğu alış veriş yeri: Müzeden hoşlanmam / Mezarlıkta işim olmaz / Çarşı pazar dururken / Nerede hareket ben orada (Câhit S. Tarancı). 2. Haftanın belirli günlerinde belli yerlerde kurulan alış veriş yeri: “Pazartesi pazarı.” “Çarşamba pazarı.” Ve pazar kuruluyor karşı meydanda (Orhan V. Kanık). Sağrısına bir hindi sarkıtmış bahçeci pazara geliyor (Aka Gündüz). 3. ( İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak ) Sâdece belli bir malın satıldığı yer: “Hayvan pazarı.” “At pazarı.” “Çiçek pazarı.” 4. teşmil. Alış veriş, alım satım; alım satım ve alış veriş yeri: “Dış pazar.” “İç pazar.” Alman pazarı Alman mâmûlâtına dar geliyor (Cenap Şahâbeddin). Âlem-i ticâret, hatta İngiliz ve hatta Fransız pazarları Alman mâmûlâtı altında ezginlik hissetti (Cenap Şahâbeddin). 5. Cumartesi ile pazartesi arasındaki günün adı, haftanın birinci günü: Galata’nın en kalabalık zamânı, cumartesi akşamından başlayıp pazar akşamının saat 11 – 12’sine kadar sürdüğü zamandır (Ahmed Midhat Efendi). Pazar günü tek atlı spor arabada / Elinde dizginler / Mesîrelerde gezer (Orhan S. Orhon). Bekârken pazarlar başka türlü geçerdi (Târık Buğra). 6. eski. Pazarlık: Mezbur Mehmed, “Filvâki bu minval üzre pazar eyledik, bâdehû yine pazarı döndürdük” deyü cevap vericek… (Şer’iye Sicilleri). ѻ Pazar bozmak: 1. Alış verişe son verip pazar yerindeki satışa çıkarılan malları toplamak. 2. Pazarlığı bozmak, feshetmek. 3. mec. Birinin gerçekleşme yolunda olan işini bozmak, araya fesat karıştırmak: Soylu kişi pazar yapar / Soysuz kişi pazar bozar (Atasözü – Ş.A.D.). Pazar etmek (eylemek): eski. 1. Alış veriş etmek: Var dükkâna pazar eyle (Pir Sultan Abdal). 2. Pazarlık etmek: Ben de pazar edemedim kız ile / Aldı beni cilve ile naz ile (Karacaoğlan). Seksen şeftâliye pazar eyledim / Sayısız yitirdim, yüz ıras (rast) geldi (Karacaoğlan). Pazar kesmek: eski. Alış verişte bir fiyat üzerinde anlaşmak, pazarlığı tamamlamak. Pazar ola: “Hayırlı alış verişler, satışın bol olsun” anlamında satıcılara söylenen iyi dilek sözü: Her dükkâna, her satıcıya işine, malına göre: –Pazar ola, bakkal başı. –Pazar ola balıkçı. –Pazar ola aşçı baba! diyerek yürür gider (Ahmet Râsim). Pazara çıkarmak: Satılığa çıkarmak. Pazara düşmek: (Bir mal) Bollaşıp ucuzlamak, pazarlarda satılacak duruma gelmek.

lugatim.com/s/PAZAR
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp