Sözlük › S › sırt

sırt

a.tarihli kaynak

İlişkililer sırtlık –ğı · bel II · dal II · sırtcık -ğı · sırtsız · sırtlanmak · sallasırt · sırt panosu · sırtı · Cushing sendromu · kalın · kimsesiz · +2 ›

Açıklama

sırtı kalın sırtı zayıf kimsesiz, arkasız, dayısız

Örnek

Yeter ki, sırtı zayıf, aldığımızda gürültü çıkarmayacak biri olsun.
Bazen vahşi bal arıları, herhangi bir arı kovanını yalnızca balı değil arı larva tarafından sağlanan proteinleri yağmalayacak olan Florida sırt ayısı gibi yırtıcılardan gizlenmiş bir yere yerleşirler. Ne olursa olsun arılar bu sefer iyi-.
Amasyaya geldi. Amasyanın uzak bir yerine çadır kurdu. Kendisi, yanındaki sırt ayısı ile beraber, üç dört kız ile yani. Sırt ayısı, yani kendi emsalleriyle beraber kıralın huzuruna geldi.

Kaynak YErdoğan, 79 sırt ayısı | Türkmen/Cemiloğlu, Mİhsanî, 157 | 1.6.2017, 11.6.2017g

Kişi Yılmaz Erdoğan · Mevlüt İhsani

Yıl/Tarih 1.6.2017 · 11.6.2017

Web https://www.youtube.com/watch?v=gbKlqu6-x4o&vl=tr

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları bel II dal II
Doğrudan ilişkili sözcükler sırtcık -ğı sırtlanmak sırtlık –ğı sırtsız
Dolaylı ilişkili sözcükler (2) kimsesiz sırtı

“sırt” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “sırt” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)SIRT/SIRTINI ÇEVİRMEK ile/||/<> SIRT SIRTA ile/||/<> SIRT SIRTA VERMEK

Bir şeye ya da birine önem vermemek. bir şeyden ya da bir kimseden desteğini, ilgisini kesmek. birine darılmak. @@ Arka arkaya, sırtları birbirine değecek bir biçimde. Arka arkaya, peş peşe. @@ İş birliği yapmak.

fark (ile)DORSAL/SIRT/ZAHRÎ ile/||/<> DORSAL/DORSUM: SIRT/RÜCKEN/SIRT

(biyoloji, botanik) @@ Bir hayvanın ya da hayvanın bir parçasının üst yüzeyi; yerde yatay duran bir canlının üst yüzeyi. Dorsal.

fark (ile)SIRT ile BALIKSIRTI

Omurgalı ya da omurgasız hayvanlarda boyundan kuyruk sokumuna kadar uzanan üst bölüm. | İnsanda boyundan bele kadar uzanan üst bölüm. | Kesici araçların kesmeyen kenarı. | Dağların ya da tepelerin üst bölümü. | İnsanın üstü. | Bir şeyin…

fark (ile)SIRT ile/||/<> MTOR ile/||/<> AMPK

Ömür uzunluğuyla ilişkili, onarımı destekleyen protein ailesidir. @@ Besin bolluğunda büyümeyi teşvik eden, kısıtlamada susturulan yolaktır. @@ Enerji azalınca devreye girip tasarrufu ve onarımı açan yolaktır. Üçü, yaşam süresini…

yerine / değilARKA değil SIRT
fark (ile)EPİDURAL ile/||/<> ANESTEZİ ile/||/<> SIRT

Özellikle karın ya da pelvik bölgesinde duyu kaybı yaratmak amacıyla, alt sırt bölgesinde omuriliğin dura materinin dışındaki boşluğa uygulanan lokal anestezik enjeksiyondur. @@ Ameliyat gibi tıbbi işlemler sırasında ağrı hissetmenizi…

fark (ile)BATH/BAIN/YUNAK/BANYO ile/||/<> GELBERİ ile/||/<> KAYNATMA ile/||/<> SIRT

metalbilim: İçinde, ısıl işlemi, örtme, kaplama vb. işlemlerin yapıldığı sıvı ortamlı düzen. | [yunaklık, yunat, yüneklik]: Çamaşır yıkanan yer. (Gökmenler, Çatal Kızılağaç, Gedikli *Saimbeyli -Adana) | Çamaşır evi. (Küplüce *Gümüşhacıköy…

fark (ile)SAĞRI/DAM DERESİ ile/||/<> CREST/CRÊTE/KAMM/SIRT

(Mimarlık) Damlarda, iki ayrı yöndeki eğik yüzeylerin meydana getirdikleri dam dereleri ile mahya aşıkları arasında kalan üçgen biçimindeki yüzeylere verilen ad. a. bk. dam deresi, mahya ağığı. | İki koyağı birbirinden ayıran az eğimli…

fark (ile)SAĞRI/DAM DERESİ ile/||/<> RIDGE/CROUPE/SCHWELLE/SAĞRI ile/||/<> SAĞRI/SIRT ile/||/<> CROUPE/SAĞRI/ZAHR

(Mimarlık) Damlarda, iki ayrı yöndeki eğik yüzeylerin meydana getirdikleri dam dereleri ile mahya aşıkları arasında kalan üçgen biçimindeki yüzeylere verilen ad. a. bk. dam deresi, mahya ağığı. @@ İki koyağı birbirinden ayıran az eğimli…

fark (ile)SIRT/EĞİN ile YAĞIR

... İLE Sırt, arka, iki kürek kemiği arası. | Atın omuzları arasındaki yer. | Kel.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: s ile biten 452 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“sırt” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Omurgalı veya omurgasız hayvanlarda boyundan kuyruk sokumuna kadar uzanan üst bölüm

2. İnsanlarda boyundan bele kadar uzanan üst bölüm

3. Kesici araçların kesmeyen kenarı

4. Dağların veya tepelerin üst bölümü

5. İnsanın üstü

6. Bir şeyin üstü, üst bölümü

7. Dikilmiş veya ciltlenmiş kitaplarda dikişin bulunduğu bölüm

Birleşik sözler: sırt sırta, sırtüstü, sırtıkara, sırtı pek, sırtı sıra, sırtı yufka, sallasırt, balıksırtı, bıçaksırtı, bıçak sırtı, dalga sırtı, eşeksırtı, evi sırtında

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

Bir hayvanın ya da hayvanın bir parçasının üst yüzeyi; yerde yatay duran bir canlının üst yüzeyi. Dorsal.

İng. dorsal · Fr. dorsal · Alm. dorsal, Rücken · Lat. dorsum: sırt

Cimnastik Terimleri Sözlüğü, 1969

Gövdenin, ense ile kuyruksokumu arasındaki ve ayrıca cimnastikte bir devinim grubunun alanı olan bölümü.

İng. back · Fr. dos · Alm. Rücken

Coğrafya Terimleri Sözlüğü, 1980

Dağların ya da tepelerin üst bölümü.

İng. crest · Fr. crête · Alm. Kamm

Su Ürünleri Terimleri Sözlüğü, 2007

Bir organizmanın veya organizmanın bir parçasının üst yüzeyi, yerde yatay duran bir canlının üst kısmı, dorsal.

İng. dorsal

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

<i>anat.</i> 1. Sığır gövde etinin sırt kısmından elde edilen, 3-4 kg ağırlığında, dikdörtgen biçiminde pastırmalık et parçası veya bu parçadan yapılan pastırma. 2. Dorsum.

İng. dorsum

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (1)

(I) Çamaşır. (Gençali *Senirkent, Gedikli *Şarkikaraağaç -Isparta)

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (2)

(II) Düveni boyunduruğa bağlayan ucu demirli ağaç. (Yukarıkaşıkara *Yalvaç -Isparta)

Zooloji Terimleri Sözlüğü, 1963

(karşılık: dorsal), (Lat. dorsum = sırt), Bir hayvan ya da hayvanın bir parçasının üst yüzeyi; yerde yatay duran bir canlının üst yüzeyi.

İng. back · Fr. dorsal · Alm. Rücken · Lat. dorsum

Etimoloji Sözlüğü

‘ense ile kuyruk sokumu arasındaki bölüm’ / ‘kesici araçların kesmeyen kenarı, dövdü’ / ‘dağların veya tepelerin üst bölümü’

~ Az sırt 1. ‘arka, sırt’; 2. ‘yamaç üstü’. -Tkm sırt 1. ‘arka, sırt’; 2. ‘dağ sırtı’. -Nog sırt ‘dış yan; arka yan’. -Alt, Sag sırt ‘arka, sırt’. -TatK sırt: tau sırtı ‘dağ sırtı’. -Krg sırt 1.‘dış yan; arka’; 2. ‘taşra’; 3. ‘arka, sırt, dövdü’; 4. ‘dağ sırtı’. -Kzk sırt 1. ‘dış yan’; 2. ‘tepe’; 3. ‘sırt, dövdü’. -Tuv sirt 1. ‘dağ sırtı’; 2. ‘sırt, arka’.
Kâşgarlı Mahmud’a göre Oğuzlar ‘bayır, yokuş, sırt’ olarak kullanırlar. Orta Türkçede sırt ‘kıl, kalın kıl’ olarak da geçer. Sırt’ın bu anlamı düşündürücüdür. Clauson ‘arka, sırt’ anlamını ana anlam olarak değerlendirmiş, salt Orta Türkçede geçtiği anlaşılan ‘kıl, kalın kıl’ anlamını ‘atın ensesinde bulunan kalın kıl’ olarak açıklamıştır. Ligeti (TörK 97), Clauson’un açıklamasını göz ardı ederek ‘kıl, kalın kıl’ olarak kullanılan sırt’ın ayrı bir söz olduğunu dile getirmiştir. Onun bu yargıya varmasında domuz kılına verilen Macarca serte adının yol açtığı anlaşılıyor. Macarca serte adı eski bir Türk dilinden kalma alıntı olarak açıklanıyor ve özellikle Çuvaşça şǎrt ‘domuz kılı’ biçimi tanık olarak kullanılıyordu (Ligeti: TörK 286-287). Buna karşılık Türkçe sırt macarcaya szirt ‘sırt, dağ sırtı’ olarak da geçmiştir. O açıdan Ligeti’nin ‘sırt, dağ sırtı’ anlamına gelen sırt’ı ‘kıl, kalın kıl’ olarak kullanılan sırt’tan ayırmak gereksinimini duyduğu anlaşılıyor.
Clauson’un dile getirdiği gibi birinci anlamın en eski anlam olduğu anlaşılıyor. Üçüncü anlam sonradan gelişmiştir. Türkçe baş, bel, boğaz, boyun gibi sözlerin anlamları gibi… Orta Türkçede gördüğümüz ‘kıl, kalın kıl’ anlamı da ikincil bir anlamdır. bk. Ramstedt: KSz 15: 148.
Türkçeden Rusçaya da geçmiştir (Vasmer: REW 3: 59).

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“sırt” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

SIRT

i. (Orta Türk. [Oğuzca] sırt “dere, vâdi”) 1. İnsanlarda göğsün arkasına isâbet eden ve ense kökü ile bel arasında bulunan kısım: Yanı başımda beli bükülmüş, sırtı kamburlaşmış ve elleri sarkmış bir bitkin adam duruyor (Refik H. Karay). Sırtını ter basarak yaklaştı (Kemal Tâhir). 2. teşmil. (İnsan için) Üst, üzeri, arka: Hepsi sırtında abâ günlerce / Gittiler içleri hicranla dolu (Yahyâ Kemal). Sırtında koyun pöstekisinden kolsuz bir hırka vardı (Refik H. Karay). Arabacı sırtından yağmurluğunu çıkardı (Reşat N. Güntekin). 3. Dağ, tepe vb. yerlerin üst kısmı: Bu kış bir pazar günü boğaz sırtlarındaki ecnebi kız mektebini gezmeye gittim (Ahmet Hâşim). Oturduğum yayla Akdeniz’e bakan yüksek bir sırtta idi (Refik H. Karay). Hayvanların çayırı görünmez çadırdan, sırtın arkasındadır (Kemal Tâhir). 4. Hayvanlarda karın bölgesinin arka tarafında boynun bittiği yerden sağrıya veya bâzılarında kuyruğa kadar olan kısım: Sırtları kabarık, kambur hayvanlar trene bakmıyorlardı bile… (Refik H. Karay). 5. Bıçak, satır vb. âletlerin kesmeyen kenarı. 6. cilt. Ciltli kitaplarda dikişin bulunduğu, açılmayan kısım. 7. dericilik. Kol ve bacak kısımları çıkarılmış sığır derisi. ѻ Sırt (Sırtını) çevirmek: Yabancı gibi durmak, eski ilgi ve yakınlığı göstermez olmak, arka çevirmek: Bize azıcık sırtını çevirdi (Rûşen E. Ünaydın). Bu programın tutacağı istikāmet harsimize, kültürümüze, görenek ve geleneklerimize, millî ve mahallî değerlerimize sırt çevirmiş bir ters dönüş olacaktı (Sâmiha Ayverdi). Uydurma dil, târihten kopuş, mânevî değerlere sırt çevirme, Köy Enstitüleri, 1948 solculuğu ile şartlanmış müfredat vs… İşte bugün bunların acı meyveleridir (Ergun Göze). Sırt geçirme: Tabanı aşınmış bir otomobil lastiğini kauçuk kısmını yenileyerek tâmir etme. Sırt sırta vermek: Birbirine destek olmak: Münevver kısma sevdirmek gāyesiyle sırt sırta vermek lüzûmunu duymuşlar (Sait Fâik). Bir olmak, birlik olmak, sırt sırta vermek, el ele vermek (Mustafa N. Sepetçioğlu). Sırt üstü: Sırt yere gelecek şekilde, arka üstü: Düşersem de sırt üstü düşeceğim ben (Târık Buğra). Sırt üstü yatmak: 1. Sırtı yere gelecek şekilde yatmak, arka üstü uzanmak: Çit kenarında sırt üstü yatmış (Refik H. Karay). Bir gökyüzü genişiğiyle rûhuma dolar / Otların içine sırt üstü yatmanın tadı (Orhan V. Kanık). Gidip de kırlara sırt üstü, göğsü bağrı açık / Bir ağaç gölgesinde yatmak (Orhan S. Orhon). 2. mec. Çalışmadan rahat bir şekilde yaşamak: Hele dostlarım sabırlı olsun / Şöyle sırt üstü yatarak / Biraz da biz yaşayalım / Ekmek elden su gölden (Rıfat Ilgaz’dan). Sırtı kaşınmak: mec. Dayak yemeyi hak edecek tarzda davranmak: Zıbarıp uyumaz mısınız siz? Gāliba sırtınız kaşınıyor (Mahmut Yesâri). Sırtı pek (kavî): Üşümeyecek şekilde kalın ve sıkı giyinmiş: Çocukların sırtı pekti, pabuçları kuru, gözleri toktu (Fahri Celâl). Sırtı yere gelmemek: Başarısızlığa uğramamak, yenilmemek, arkası yere gelmemek: … güreşte sırtı yere gelmez pehlivanlar gibi (…) üstünlüğünü elde tutmuş… (Sâmiha Ayverdi). Sırtı yufka: Çok ince giyinmiş. Sırtımdan düş: Bana yük olduğun artık yeter, bana yüklenme. Sırtına almak: 1. (Manto, ceket, şal vb. giyecekleri) Omuzlarının üstüne koymak, omuzuna almak: Şunu sırtına alıver (Reşat N. Güntekin). 2. (Bir kimseyi veya bir şeyi) Taşımak üzere sırtlamak, arkasına almak. 3. mec. Bir şeyin yükünü, sorumluluğunu üstüne almak, yüklenmek. (Bir şey bir kimsenin) Sırtına binmek: (O şey o kimseye) Yük olmak, ağırlığını bindirmek: “Yapılan zamlar memurun sırtına bindi.” Anadolu ahâlisinin, bilhassa yerleşmiş toprak sâhibi halkın sırtına vergi vergi üzerine biner (Ahmet H. Tanpınar). Sırtına geçirmek: Giymek, giyinmek: Hemen sivil elbiseleri sırtıma geçirdim (Bediî Fâik). Ceketini sırtına geçirdi, zarfı yan cebine koydu (Refik H. Karay). Yün fanilaları hemen sırtıma geçirdim (Sait Fâik). Sırtına vurmak: Yüklemek veya yüklenmek: Kātil herifin bıraktığı zembili sırtıma vurdum… (Fahri Celâl). Sırtında taş taşımak: mec. Çok sıkıntı çekmek, çok meşakkatli işler yapmak. Sırtında yumurta küfesi yok ya: Bir kimse kolayca fikrinden döndüğü, sözünü değiştirip döneklik ettiği zaman kullanılır, arkasında yumurta küfesi yok ya. Sırtından atmak: Bir şeyin sorumluluğundan kaçmak, yükünü üstüne almamak, yapılması zor bir şeyden kendini kurtarmak. (Birinin) Sırtından çıkarmak: (Bir masrafı, ödenecek bir şeyi) Başkasının kesesinden sağlamak. (Birinin) Sırtından geçinmek: Geçimini o kimsenin kesesinden sağlamak, ondan menfaatlenmek: Para ile mal alanlar alelâde müşterilerdir. Biz esnafın, tüccarın, sarrafın, sermâyedârın, filânın falanın sırtından geçinmeye karar vermedik mi ya? (Hüseyin R. Gürpınar’dan). Bence çalışmayan, yediği ekmeği alın teri ile kazanmayan, başkalarının sırtından geçinen her insan parazittir ve menfurdur (Mehmet Kaplan – Ö.T.S.). Sırtını dayamak: (Birine) Güvenmek, (onun) kuvvet veya varlığından faydalanıp rahat ve emin olmak, arkasını dayamak: O teşekkülün yerli ajanı Abdennur da öyle bir kuvvete sırtını dayayarak iş gören bir adamdı (Refik H. Karay). Bu yüzden de el ele tutuşan âile ve mahalle, sosyal hayâtın sırtını dayadığı fethedilmez bir kale, görenek ve geleneklerin şifâhî kānunları ile idâre olunan feodal merkezcikler idi (Sâmiha Ayverdi). Türkiye’de ilmî, içtimâî, siyâsî, iktisâdî, kültürel ve estetik müesseseler sırtlarını devlete dayamışlardır (Ergun Göze). Sırtını sıvazlamak: (Takdir ve teşekkürünü göstermek için) Bir kimsenin arkasını sıvayıp iltifat etmek, arkasını sıvamak. Sırtını vermek: Arkasını bir yere doğru çevirmek, arkasını vermek: “Sırtını güneşe verdi.” Yunan’a sırtımızı verdik… Önümüzde Konya (Bekir Büyükarkın). Sırtını yere getirmek: 1. Güreşte rakîbini yenmek. 2. mec. Pes ettirmek, yenmek.

lugatim.com/s/SIRT
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp