( ﺳﻔﺮ ) i. (Ar. sefer ) 1. Yolculuk, seyahat: Yârân-ı vatandan bizi özler bulunursa / Düştük sefer-i gurbete muhtâc-ı duâyız (Rûhî-i Bağdâdî’den). Birçok gidenin her biri memnun ki yerinden / Birçok seneler geçti dönen yok seferinden (Yahyâ Kemal). Seferi aynı köye herkesin (Orhan V. Kanık). 2. Gemi, uçak vb. taşıt araçlarının kalkış yerinden varış yerine kadar yaptığı yolculuk: “Kar yüzünden tren seferi yapılamıyor.” “Otobüs seferleri başladı.” 3. Savaş için yapılan yolculuk, savaşa gidiş ve yapılan savaş: Ve küffâra sefer murad eyledi (Kâtip Çelebi’den Seç.). Böyle bir dersi alan rûha vatan dar görünür / Dâimâ başka sefer başka ufuklar görünür (Yahyâ Kemal). Bu büyük pâdişah, her biri bir ihtiyâcı karşılayan o mühim seferlerini, çok hesaplı ve dâima sağlam politikasını hep buralarda hazırladı (Ahmet H. Tanpınar). 4. Kez, defa, kere: Bu sefer ne olduysa biz insanlara oldu (Câhit S. Tarancı). Dünya yüzünde bir sefer olsun tanışmadan / Öz çehrenizle sizleri görmekteyim bu an (Yahyâ Kemal). O her seferinde / Eve geç kaldım diyor (Orhan V. Kanık). 5. din. Oturulan yerden normal bir yürüyüşle üç gün veya on sekiz saat (yaklaşık 90 km.) uzaklıktaki başka bir yere yapılan yolculuk: … Namazın seferde kısaltılması kanâatini taşırlar (Taarruf Terc.’den). 6. tasavvuf. Allah sevgisiyle dolup taşan insan gönlünün dünyevî bağlardan kurtulup Cenâbıhakk’a yönelişi, maddeden mânâya yolculuğu: Beden ile olan sefer bir bölgeden diğer bir bölgeye intikal etmekten ibârettir. Kalp ile olan sefer ise bir sıfattan diğer sıfata yükselmek şeklindedir (Kuşeyrî Risâlesi Terc.). ѻ Sefer (Sefere) eşmek: E. T. Türk. Savaşa gitmek: Bırakıp illeri dağlar aşanlar / Pâdişah uğruna sefer eşenler (Saz Şâiri Öksüz – T. S.). Sefer etmek (eylemek) – Sefere çıkmak: 1. Yolculuğa çıkmak, yolculuk yapmak: Ne hoş, ne güzel Tanrım, ne hoş! / Mâviliklere sefer etmek (Orhan V. Kanık). 2. Savaşa gitmek: Pâdişâhın biri bir sefer etmek murad eder (Fâik Reşat). Fakat hiçbiri, pâdişâhın sefere çıkmak üzere Edirne’yi terkettiği gün gördüğüm o emsalsiz debdebe ve ihtişâmının güzelliğiyle boy ölçüşemez (Ahmet H. Tanpınar). Yaz dememiş, kış dememiş, sefer etmiş, Tuna serhatlerine erişmişti (Safiye Erol). Sefer neyâmed: târih. Sefere katılmadıkları anlaşılan yeniçeri ve sipâhîlerin künyelerine yazılan “sefere gelmedi” anlamındaki not [Künyesi bu şekilde işâretlenen yeniçeri ocaktan atılır, sipâhî ise tımarı geri alınırdı]: Maaş defterlerinde, yoklamada bulunmayanların isimlerinin üzerine “sefer neyâmed” yâni sefere gelmedi diye şerh verilirdi (İsmâil H. Uzunçarşılı).