Sözlük › T › tek

tek

edattekhalk

İlişkililer tek başı · gibi · mono · tekli · teklik -ği · tekçe · yalanız · bi'-tek · tekiz · singil · teklemek · tek-er · +28 ›

Açıklama

gibi.

Örnek

Hangi hazık bağlar bu yaraları? / Hak acır mı biz tek [gibi] biçareleri / Anasız babasız fukaraları, / O zavallılara şefkata geldim., Zülali, ?
Donansın donansın daneler / Kız oğlan kız alaca kına / Tarlalar sebil tek bedava / Ver güzelim ver yiğidim ver / Pir aşkına fakir aşkına.

Kaynak M C Anday, Tohum, A Püsküllüoğlu, KKV, 1979, 92

Kişi Melih Cevdet Anday

Yıl/Tarih 1979

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları gibi mono bi'-tek tek başı yalanız
Yakın anlamlıları teg yolunda
Doğrudan ilişkili sözcükler tekçe teklemek tekli teklik -ği
Yabancı karşılıkları singil

“tek” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

öteki uç (><) birbirinin öteki ucu

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “tek” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yakın / benzer fethigedikli sözlüğü: yakın ya da benzer anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

Fark kayıtları

fark (ile)DEK ile DEK ile DEK/TEK

"...ya kadar" gibi, bir eylemin sona erdiği noktayı ya da zamanı anlatır. Bir işin, bir durumun sona erdiği zamanı ya da yeri gösteren bir söz; kadar, değin. | Belirtilen zamanı, yeri vb.ni içine almayacak bir biçimde; kadar, değin. İLE…

yerine / değilTEFERRÜT değil/yerine/= TEK/YALNIZ OLMA

Tek, yalnız olma, herkesten uzaklaşarak yalnız kalma. | Benzeri bulunmama, benzersiz olma, sivrilme.

fark (ile)BENZERSİZ/TEK ile/||/<> MONO/TEK

bk. tek @@ ... | ... | ... | ...

yerine / değilTEK değil BİRİCİK
fark (ile)BİR ile/ve TEK
yerine / değilTEK değil İLK VE SON
fark (ile)İLK ile/ve TEK
köken / yönelim (< >)TEK ile/ve/||/<>/> ÇİFT ile/ve/||/<>/> BİR

[DÜŞÜNCEDE:] Yok edilebilir. İLE/VE/||/<>/> Yok edilemez. İLE/VE/||/<>/> Var eder, bireştirir/tevhîd ettirir.

fark (ile)İLK ile TEK
yerine / değilTEK değil BİRİCİK
yerine / değilTEK değil İLK VE SON
fark (ile)TEK ile/ve ÇİFT

DÜŞÜNCEDE: Yok edilebilir. İLE/VE Yok edilemez.

öteki uç (><)TEK ile/ve/<>/>< ÇOK

Aşkın. İLE/VE/<>/>< [Doğaya] İçkin.

fark (ile)TEK/LİK ile/ve/<> ÇOK/LUK

İçte. İLE/VE/<> Dışta.

yerine / değilTEK/LER değil EŞİK
fark (ile)TEK ~ ÇOK
fark (ile)TE'KÎL ile TEK/İL

Birine yedirme, yedirilme. İLE Tek olan, teklik.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: t ile biten 1.089 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

FaRkLaR Kılavuzu'ndaki sonuçlar...

“tek” sözcüğünün geçtiği bazı FaRkLaR ve ilişkiler... FaRkLaR.net

Tüm sonuçları (403) FaRkLaR.net'te göreyim →

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“tek” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

1. Eşi, benzeri olmayan; vahit, yegâne

2. Kadeh içinde belirli ölçüde olan (içki)

3. Birbirini tamamlayan veya aynı türden olan nesnelerden her biri

4. Önüne getirildiği cümleye istek ve özlem kavramı katar

5. ► yalnızca

6. Hiç, hiçbir

7. Yalnız başına

8. İki ile bölünemeyen (sayı)

Birleşik sözler: tek adam, tek anlamlılık, tek başına, tekbenci, tek biçim, tek bilek, tek çekirdekli, tek çenekli, tek delikliler, tek ders imtihanı, tek ders sınavı, tek duvar mutfak, tekdüze, tek elden, tek erkçi, tek erklik, tek eşli, tek evli, tek fazlı, tekgövde, tek heceli dil, tek hücreli, tek kişilik, tek liste, tek örnek, tek parmaklılar, tek partili, tek pas, tek renkli, tek sayı, tek seçici, tek sesli, tek tabanca, tek tanrıcı, tek tanrılı, tek taraflı, tektaş, tek tırnak işareti, tek tırnaklılar, tek tip, tek tük, tek vücut, tek yanlı, tek yön, tek yumurta ikizi, tek yürek, teker teker, ikitek, iki tek, dörttek, sekiztek, teke tek

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Sessiz, hareketsiz, uslu olan

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“tek” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

TEK (1)

zf. (Eski Türk. tek “sessiz”) Uslu, sessiz, hareketsiz [Özellikle aşağıdaki deyimde geçer ve daha çok olumsuz şekli kullanılır]. ѻ Tek durmak: Uslu durmak, sessiz ve hareketsiz kalmak, yaramazlık yapmamak: Bî-âr ola-gör kim âr ile yâr ele girmez / Tek durmak ile rü’yet-i dîdâr ele girmez (Eşrefoğlu Rûmî). Tek dur, küçükten evde oturmaklığa alış (Enderunlu Vâsıf). Bâri zevceleri berhayat iken olsun tek durmuş olsalar o da kâfî (Hüseyin R. Gürpınar).

lugatim.com/s/TEK
TEK (2)

i. (ses taklidi k.) mus. Mûsikîmizde sol elle vurulan ve usûllerde zayıf zamânı gösteren söz. Karşıtı: DÜM

lugatim.com/s/TEK
TEK (3)

( ﺗﻚ ) i. (Fars. tek ) “Koşma, koşuşma” anlamına gelen Tek ü pû ve Tek ü taz söyleyişlerinde geçer: Sen nice tâlib isen ol da sana tâlibdir / Rızk-ı maksûmun için nâfile etme tek ü pû (Osman Şems).

lugatim.com/s/TEK
TEK (4)

takı. E. T. Türk. ve halk ağzı. Gibi: Dün akşam oldu vü gelmez benim şem’-i şebistânım / Bu hasret oduna her dem yanar pervâne tek cânım (Ahmed Paşa – T. S.). Ey Fuzûlî âlemin gördüm kamu ni’metlerin / Hîç ni’met görmedim dîdâr-ı dilber tek lezîz (Fuzûlî’den). Kimsenin yâ Rab benim tek kalbi vîrân olmasın / Hânumânı aşk oduyle böyle sûzân olmasın (İzzet Molla – T. S.).

lugatim.com/s/TEK
TEK (5)

sıf. (Eski Türk. tek “belli bir amacı olmayan”) 1. Biricik, yegâne, eşi olmayan: Dünyâda tek sevdiği paradan ibâret değildi (Ahmed Midhat Efendi). Jülîde bana ondan kalmış tek yâdigârdı (Reşat N. Güntekin). Öyle ki hayâtının hemen de tek gurûru ve gāyesi olan büyük servetini kardeşinin karşısında utanılacak bir ayıpmış gibi hissettiği zamanlar olur (Sâmiha Ayverdi). 2. Bir: Garson onu tek yataklı odalardan birine götürdü (Ömer Seyfeddin). Boş, tenhâ, çıplak bir arsaya oturtulmuş tek katlı bir binâ önünde durduk (Refik H. Karay). Bizi karşı karşıya görünce bir tek kelime söylemedi (Sait Fâik). 3. (Olumsuz cümlelerde) Hiç, hiçbir. ♦ i. 4. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Aynı işi gören nesnelerden her biri: “Terliğin teki.” “Çorabın teki.” 5. Bir kadeh içki: Canım, şurada bir tek atalım, serinleriz (Refik H. Karay). Ben akşamdan akşama şöyle iki tek parlatırım (Ahmet K. Tecer). Tezgâh başında görülmekten korkarak bir tek atıp evin yolunu tutan… (Sâmiha Ayverdi). 6. zf. Önüne getirildiği cümleye istek ve hasret kavramı katar, yeter ki, elverir ki: “Tek gelsin de.” “Tek o yaşasın, râzıyım.” İsterim hüsnün gibi cevrine pâyân olmasın / Tek seni sevmek cihan halkına âsân olmasın (Ahmed Paşa). Etmesin tek vatanımdan beni dünyâda cüdâ (Mehmet Âkif). Tek onun zahminden halâs olasın (Yâkup K. Karaosmanoğlu). ѻ Tek başına: Yalnız olarak, kendi başına, yalnız: Tek başına dağları, ormanları, mağaraları dolaştı (Ömer Seyfeddin). Onun bir vakitler tek başına koca konakları idâre ettiğini bilirler (Hâlit Z. Uşaklıgil). Tek başına Okyanus’u aşan sihirli gemileri hatırlatıyor (Refik H. Karay). Tek bir: 1. (Olumlu cümlelerde) Yalnız bir, bir tek: “Bu işi yapabilecek tek bir kişi var.” Bir böyle zevke tek bir ömür yetmiyor, yazık (Yahyâ Kemal). Büyük Allâh’ı anarken bir ağızdan herkes / Nice bin dalgalı tekbîr oluyor tek bir ses (Yahyâ Kemal). Burada bir vak’a, tek bir zaman, tek bir adam muhayyileye hükmediyor (Ahmet H. Tanpınar). 2. (Olumsuz cümlelerde) Hiçbir. Tek dalmak: spor. Güreşte rakip güreşçinin bacağını kapmak şeklindeki oyun. Tek elden: 1. Aynı elden: “Tek elden çıkan iş başka oluyor.” 2. Bir merkezin kumandası altında olarak.  Tek kürekle mehtâba çıkmak: Şartları tam hazırlamadan bir işe kalkışmak. Tek sayı: mat. İki ile bölünemeyen tam sayı: 1, 3, 5, 7… Tek taraflı: Yalnız bir tarafın kabûlüne dayanan: “Tek taraflı anlaşma.” “Tek taraflı fedâkârlık.” “Tek taraflı sevgi.” Tek tek: Birer birer, bir bir. Tek tekçi: Tek kadehle rakı satan (kimse). Tek yönlü: Trafiğin sâdece bir yöne doğru hareket edebildiği kara yolu. Teke tek: Bire karşı bir olarak, karşılıklı: Haydi gelin, düşmanın başmuhâribini teke tek kavgaya çağırayım (Ömer Seyfeddin). İçinizde kendine güvenen varsa işte meydan. Teke tek dövüşelim (Ömer Seyfeddin). Kendisini kıskançlıkları ve hasetleriyle boğmak isteyen bir rakip zümreyi farkediverince, teke tek dövüşmekten kaçan bu kaypak ve sinsi düşmanlarla baş edemeyeceğini anlamıştı (Sâmiha Ayverdi). –nin teki: –nin en aşırı olanı: “Arsızın, yüzsüzün teki.” Tek ü tenhâ: Yalnız, yapayalnız: “Yollarda tek ü tenhâ kaldık.”

lugatim.com/s/TEK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp