Sözlük › İ › İstemek

İstemek

f.

İlişkililer Okunmak · isteyivermek · istemli II · İstemci · dolmasamak · yönsümek · kahvelik olmak · istem · anasının nikâhını istemek · istek etmek istemek · yüz verince astar istemek · gurk olmak kulukkaya yatmak istemek · +15 ›

Açıklama

Ertesi sabah Yusuf odaya gider ditmez bir odacı:

Örnek

Gülsüm yavaş bir sesle: -“Beni istemişsiniz efendim!” dedi.
Yusuf efendi, sizi Kaymakam Bey istedi! dedi.

Kaynak Sabahattin Ali, Kuyucaklı Yusuf, 177 | O Özdeş, Gecekondu Rüzgarı, 1960, 33

Kişi Sabahattin Ali · Oğuz Özdeş

Yıl/Tarih 1960

“istemek” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “istemek” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilİSTEMEK değil/yerine GERÇEKTEN İSTEMEK

Zihindeki günlük 40-50.000 düşüncenin büyük bir bölümünün tanımlanmamış/netleşmemiş, pasif temelli, sıradan, dayanaksız, isteme eylemi. İLE Sıradan isteğin bir üst aşaması olan gerçekten istemenin, gerekeni yaparak ve istenenin umudu ve…

fark (ile)SORMAK ile/ve/<> İSTEMEK

Aynı anda iki anlama birden sahip olan, haddi aşmamak üzere hangisi daha uygunsa o anlam üzerinden değerlendirme dileğiyle kullanılan çok değerli bir kavram ve sözcüğümüzdür.

fark (ile)İSTEMEK ile/ve/<> İNANMAK

İnan ya da terk et!

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: i ile biten 2.818 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“İstemek” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. İstek duymak; arzulamak

2. Bir şeyin kendisine verilmesini söylemek

3. Kendi için veya başkası için bir şeyin olmasını, gerçekleşmesini arzu etmek

4. Görmek istediğini bildirmek

5. Gerekli olmak

6. Evlenmek dileğinde bulunmak

Birleşik sözler: ister istemez, bile isteye

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“İstemek” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

İSTEMEK

geçişli f. (Eski Türk. iste-mek “araştırmak” iz+de-mek “peşisıra gitmek, aramak”) 1. (Bir şeye karşı) İstek duymak, (o şeyi) arzulamak, arzu etmek: Kûyunu görmekle dilde sâkin olmaz şevk-i yâr / Kāni’ olmaz cennet-i firdevse dîdâr isteyen (Ahmed Paşa). İster isen bulasın cânânı sen / Gayre bakma sende iste (ara) sende bul (Niyâzî-i Mısrî). Gönlüm isterdi ki mâzîni dirilten san’at / Sana târîhini her lahza hayâl ettirsin (Yahyâ Kemal). 2. (Bir şeyin yapılmasını veya kendine verilmesini) Dilemek, talep etmek: Bir gülceğiz istedim de vermedi / Çocuk kadar hatırımı görmedi (Karacaoğlan). Bir ay içinde bu istediklerim kaleye gelmezse rehin tuttuğum elli kişiyi keseceğim (Ömer Seyfeddin). Lâkin o zaman dönüp derim ben / Dünyâyı ben istedim mi senden (Abdülhak Hâmit). 3. Gelmesini dilemek, görmek arzusunu bildirmek, aramak, çağırmak: Sadrâzam istiyor deyince adam telâṣlanmış (Burhan Felek). 4. Evlenme dileğinde bulunmak: Dün de Sâbire Hanım’dan resmen Nebîle’yi istemeye gelmiş (Hâlit Z. Uşaklıgil). Bu adam bize iki üç defa geldi, arkasından beni istedi (Peyâmi Safâ). Bir gün doktor, Nâlân’ı resmen istemek için annesini gönderince tepem attı (Kerîme Nâdir). 5. Gerekli kılmak, îcap ettirmek; gerekli olmak: “Bu oda iki koltuk daha ister.” “Bu iş daha çok para ister.” 6. Gerekmek, gerekli olmak, lâzım gelmek: “Bu evi tâmir ettirmeye dünyânın parası ister.” Gideceğimiz yollardan dolaşmaya üç dört saat ister (Nâmık Kemal). ѻ İstediği gibi at koşturmak (oynatmak): Her şeyi yapmakla kendini serbest saymak, hiç kimseye aldırmadan keyfince davranmak. İstemeye istemeye: Hiç istemediği halde, gönülsüz olarak: Yanında alçak sesle konuşanların sözlerine istemeye istemeye kulak kabarttı (Ömer Seyfeddin). Bu “büyük Türkçü”nün huzûrundan istemeye istemeye ayrıldık (Cemil Meriç). İstemem (ama), yan cebime koy: Bir şeyin kendisine verilmesinden dolayı memnun olduğu halde istemiyormuş gibi görünenler için kullanılır: En azılı servet düşmanı bile “istemem, yan cebime koy” der (Târık Buğra). İster: Tekrar edilerek cümlede görevleri aynı olan kelimelerin başına getirildiğinde bunlar arasında fark bulunmadığını veya iki işten istenilen birinin yapılmasının tercih edilebileceğini ifâde eder [Başına geldiği emir kipindeki fiillerden birincisi olumlu, ikincisi olumsuz halde bulunur]: “İster annen ister baban gelsin.” “İster yukarıda ister aşağıda otur.” “İster öldür ister as.” “İster git ister gitme.” “İster otursun ister oturmasın.” “İster inan ister inanma.” İster Moğollar’a tâbi olsun isterse müstakil olsun, Ankara’da süren yarım asır bir ahi hâkimiyeti vardır (Ahmet H. Tanpınar). İster istemez: İstemese dahi, mecbûrî olarak, çâresiz: Edip Hoca ister istemez râzı olur. Gece yataklar serilir (Ahmet H. Tanpınar). İnsan ister istemez ninesini, bir zamanların temizlik, müsâmaha, iş bekâretiyle ihtiyarlayan iyi kadınlarını hatırlıyordu (Sait Fâik). Türkiye’nin ister istemez içine düştüğü zor devirler vardır (Burhan Felek). İster misin: Bir de öyle oluverirse, ya olursa: “ İster misin çıkagelsin ?” İsteye isteye: Gönül hoşluğu ile. İsteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara: İstemek ayıp değildir, vermemek ayıp, isteyen değil vermeyen utanmalı: İsteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara derim, işin içinden çıkarım (Sait Fâik). ► İstemek fiiliyle deyimler: Adam ister (Adam isterim) / Adam oluncaya kadar dokuz fırın ekmek ister / Af (Affını) istemek / Ağzına kirâ istemek / Ağzına verilmesini istemek / Allah isterse / Aman istemek / Anasının nikâhını istemek / At beslenirken, kız istenirken / Bir buldu iki ister, akçe buldu çıkın ister / Başını istemek / Canı istemek / Canı (Canın) isterse / Çocuk istemek / Diline kirâ istemek / Ekmek (Yem) istemez, su istemez / İmdat istemek / Kan istemek / Kana kan istemek / Keyfim böyle istiyor / Kız istemek / Körün istediği bir göz, Allah verdi iki göz / Misâfir misâfiri istemez, ev sâhibi hiçbirini / Üste istemek / Yüz bulunca (verince) astar (astarını) istemek.

lugatim.com/s/İSTEMEK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp