( ﻣﺴﺄﻟﻪ ) i. (Ar. su’āl “sormak”tan mes’ele “sorulan şey”) 1. Çözüme kavuşturulması, bir sonuca bağlanması gereken durum, sorun: Bize göre Türkiye’de ele alınması gereken en mühim mesele öğretmen meselesidir (Mehmet Kaplan). 2. Çözümü zor iş veya durum: Bu evlenme meselesi beni sinirlendirmeye başladı (Peyâmi Safâ). Bu zamanda onlara aklı başında, helâl süt emmiş birer koca bulmak da mesele idi (Reşat N. Güntekin). Kirâcı meselesi büsbütün başka bir dertti (Ahmet H. Tanpınar). 3. Bir ilim ve fende ilmî bir metotla çözümlenmesi gereken husus, problem: Riyâziyeden hiç anlamazdım, cebirden mesele halleden arkadaşlarımı birer hârika telakkî eder, onlara gıpta ile bakardım (Fahri Celâl). 4. Devletler veya milletler arasında meydana gelen ve genellikle savaşla sonuçlanan ciddî anlaşmazlık, ihtilâf: Meseleler yine bâkiydi: Makedonya meselesi, Arnavutluk meselesi, Girit meselesi… (Ömer Seyfeddin). Ve bunun milletler arası bir mesele hâlini aldığından kısa kısa bahsettim (Refik H. Karay). Nihâyet yıllar sonra da Hüsrev Paşa’nın sadârette kalması Mısır meselesinin halline engel görüleceğinden Kavalalı, bu defa da paşanın mevkiinden düşmesine sebep olacaktı (Sâmiha Ayverdi). 5. Devletler arasındaki bir anlaşmazlık sebebiyle çıkan savaş, harp [Eskimiştir]. 6. Bir kimseye veya bir makāma sorulup cevâbı istenen şey; fetvâ gerektiren bir hususta, şeyhülislâma sorulmak üzere fetvâ emîni kâtibi tarafından şer’î usûl ve tâbirlere uygun bir şekle sokularak özel bir kâğıda yazılan soru: Meseleler, dokuz parmak uzunluğunda ve dört parmak eninde bir kâğıt üzerine küçük harflerle tâlik kırması yazı ile yazılır (İsmâil H. Uzunçarşılı). ѻ Mesele çıkarmak (îcat etmek): Yok yere, hoşa gitmeyen, üzüntü veren, çözümü zor bir duruma, bir anlaşmazlığa sebep olmak: Fenâ halde azmaya, meseleler çıkarmaya başladım (Reşat N. Güntekin). Maksadını pek açık anlamıyorum amma bu kadın bir mesele çıkarmak istiyor (Reşat N. Güntekin). (Bir şeyi) Mesele yapmak: Basit ve önemsiz bir şeyi büyük bir anlaşmazlık sebebi hâline veya çözülmesi zor bir duruma getirmek. Mesele yok: Herhangi bir güçlük veya anlaşmazlık bulunmadığını anlatmak için kullanılır: Mesele yok dedi (Peyâmi Safâ). Meseleyi açmak: Bir işi, bir problemi çözüme kavuşturmak maksadıyle bir başkasına söylemek, anlatmak: İçinde yaşadığımız dünyânın doğrudan doğruya seni alâkadar eden meselelerinden hiçbirini açacak değilim (Peyâmi Safâ). Bu akşam meseleyi açarız, yazık canım, acıyorum (Refik H. Karay).