( ﻣﺴﺖ ) sıf. ve i. (Fars. mest ) 1. İçki vb. sarhoşluk veren bir şeyin etkisiyle şuûru zayıflamış, kendinden geçmiş (kimse), sarhoş: İşret-i kûşe-i meyhâneyi herkes bilmez / Mest çok şîve-i mestâneyi herkes bilmez (Âgâh’tan). Nûri, Yanya’ya gittikten sonra bambaşka bir hal kesbetmişti. Harâbâtîliğe vurmuş, gece gündüz mest, pejmürde-kıyâfet, evine gitmez, vîrânelerde, kabirler arasında yatar kalkardı (Fâik Reşat). 2. teşmil. Aşk, sevgi, zevk vb. bir duygudan dolayı aklı başından gitmiş, sarhoş olmuş (kimse): Aşk-ı sübhânî meyinden vâlih oldu şöyle bil / Arş mest ü ferş mest ü kevkeb-i seyyâr mest (Nesîmî’den). Mest-i câm-ı aşktır gitmez demâdem neşvesi (Şeyhülislâm Yahyâ). Ezhâr içinde mest yaşar bir çiçek kadar (Cenap Şahâbeddin). ѻ Mest etmek (eylemek): Kendinden geçirmek, aklını başından almak, sarhoş etmek: Hâlâ beni mest ettiği gecedir / Sanırım hem yeryüzü hem gökyüzü (Câhit S. Tarancı). Kızı mest eyledin (Hâlit F. Ozansoy). Mestâne gözleri mest etti bizi / Aklımı başımdan aldı bu gece (Âşık Veysel – Ö.T.S.). Mest olmak: 1. Kendinden geçmek, sarhoş olmak: Nerde mest olmuş yine ol şûh bilmem neşveden / Dîdeler mahmûr kâküller perîşandır bütün (Üsküdarlı Tal’at Bey – Ş.A.D.). Biz ki elest bezminde sevişmişler, elest bezminde mest olmuşlarız (Yâkup K. Karaosmanoğlu). 2. Çok memnun olmak, memnûniyetten sarhoş gibi olmak: Mütercim kendi eser-i ibdâı olan bu cümleyle öylesine mest olmuş ki onu başlı başına bir paragraf yapmış (Cemil Meriç). Mest-i aşk (muhabbet): Aşktan, sevgiden dolayı kendinden geçmiş, sevgi sarhoşu, âşık: Kimi mest-i muhabbet hâne-i hummârdan gelmiş / Kimi medhûş-i hayret şu’le-i dîdârdan gelmiş (Şeyh Gālib). Mest-i aşkım bâde-i ser-şâr bitsin bitmesin / Ben hamûşam sohbet-i ahyâr bitsin bitmesin (Leskofçalı Gālib). Mest-i elest: Elest bezminde, “kālû-belâ”da Cenâbıhakk’ın, “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” hitâbıyle kendinden geçmiş, sarhoş olmuş. Mest-i harab: Aşırı derecede içmiş, çok sarhoş (kimse): Çeşmi bezm-i fitne kurmuş işve câm almış ele / Bâde-i nâz ile etmiş gamzesin mest-i harâb (Nef’î’den). Mahmûr-ı bezm-i aşka şikeste kadeh yeter / Mest-i harâb-ı meykede câm-ı Cem istemez (Leskofçalı Gālib). Mest-i müdam: Hiç ayık gezmeyen, devamlı sarhoş olan: Mest-i müdâm olmuşam çağırırım dôst dost (Niyâzî-i Mısrî). Kimi meyhânede şarâb-âşam / Kimi hûn-ı ciğerle mest-i müdam (İzzet Molla’dan). Mest-i naz: Nazdan sarhoş olmuş, süzgün bakışlı, nazlı güzel: Mest-i nâzım kim büyüttü böyle bî-pervâ seni / Kim yetiştirdi bu gûnâ servden bâlâ seni (Nedim’den). Mest-i serşar: Aşırı derecede sarhoş. Mest-i lâ-ya’kıl: Düşünemeyecek, akıllıca davranamayacak derecede sarhoş olmuş, kendinden geçmiş: Vâkıa emrettiğim anda gelirler ise de bugün gündüzden beri işretle meşgul olduklarından buraya şimdi mest-i lâ-ya’kıl geleceklerdir (Ahmed Midhat Efendi). Sarhoşun biri mest-i lâ-ya’kıl giderken yolda düşüp kalmış (Fâik Reşat). ● Mestan ( ﻣﺴﺘﺎﻥ ) i. (Fars. çoğul eki -ān ile) Sarhoşlar, mestler: Değil feyz-i cedîd ol mey ki içtik aşk deyrinde / Bize ol cür’a mestân-ı Hudâ’dan artakalmıştır (Osman Şems’ten).