Sözlük › A › at

at

dey.b.a.a.

İlişkililer baba

Açıklama

  1. Ortalıkta çıt yok. Masalcı Baba;
  2. evde yoklar sanısındayken kapı birden açılıverince dal olur içeri; elektrikli ata binip yukarıya çıkar., O Tansel, Konuşan Balıkla..., 2001, 26
  3. Atın yediği ile avratın yediği hesap edilmez atasözü. temel unsurların masraflı olup olmadıklarına bakılmaz temin edilir.A Savaş

Örnek

atın yerine eşeği bağlamak Hiç güleceği yokken bir kahkaha attı Gülizar. –Sen olsan, atın yerine eşşeği bağlar mısın? dedi Güllü.

Kaynak O Kemal, HÇ, 28 elektrikli at asansör.

Kişi Orhan Kemal

Yıl/Tarih 2001 · 31.01.2026

“at” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “at” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)AT ile DÜLDÜL

... ile Hz. Muhammed'in, Ester cinsi, dişil katırı.

fark (ile)AT ve/<> İNSAN
köken / yönelim (< >)AT ile/ve/||/<>/> DEVE ile/ve/||/<>/> FİL

Attan büyük deve, deveden büyük fil var.

fark (ile)YAŞAM/YAZIN/ŞİİR/MÜZİK/DANS: KURT, ... ve/||/<> KUŞ, ... ve/||/<> AT, ...

...'un, sürüsüyle gittiği gibi. VE/||/ ...'un, havada uçtuğu gibi. VE/||/ ..'ın, ovada koştuğu gibi.

fark (ile)TEFERRU'/ÂT ile TEFERRUH ile TEFERRUĞ

Dallanma, dal budak salıverme. | Bölümlere ayrılma. | Bir kökten çıkıp ayrılma. | Ayrıntı/lar. İLE Ferahlama, içi açılma. İLE Vazgeçme, cayma. | Bir işi bitirip ondan kurtulma. | Satın alınan bir malın tapusunu üstüne geçirme.

fark (ile)AT ile EŞEK/AFRİKA EŞEĞİ ile KATIR

At ve eşek kendi neslinin devamı olan hayvanlardır. Hem kendi içlerinde, hem de at ile eşek arasındaki farkları bilmek gerekir. Katır ise, at ile eşeğin çiftleştirilmesi ile oluşan bir hayvandır. Üçü de geviş getirmeyenler[non rumminants]…

fark (ile)DEVE ve AT
fark (ile)AT ile/ve/<> AD
yerine / değilAT değil/yerine KATIR

... İLE/VE/DEĞİL/YERİNE Atın yapamadıklarını sağlama olanağı sunar.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: a ile biten 2.191 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

FaRkLaR Kılavuzu'ndaki sonuçlar...

“at” sözcüğünün geçtiği bazı FaRkLaR ve ilişkiler... FaRkLaR.net

Tüm sonuçları (316) FaRkLaR.net'te göreyim →

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“at” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Astatin elementinin simgesi

Güncel Türkçe Sözlük (2)

1. Atgillerden, binme, yük çekme, taşıma vb. hizmetlerde kullanılan, tek tırnaklı hayvan; beygir, düldül (Equus caballus)

2. Satrançta, her yönde siyahtan beyaza ve beyazdan siyaha bir hane atlayarak L biçiminde hareket eden taş

Birleşik sözler: at arabası, at bakıcısı, at balığı, atbaşı, at cambazı, at donu, at gözlüğü, at gözlüklü, at hırsızı, at kenesi, at kestanesi, atkuyruğu, at meydanı, at sineği, banko at, çıplak at, Arap atı, binek atı, denizatı, Flaman atı, İngiliz atı, koşu atı, koşum atı, menzil atı, Truva atı, yarış atı

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

Tek parmaklılar (Perissodactyla) takımının, atgiller (Equidae) familyasından, küçük başlı ve kısa kulaklı, uzun kıllı yele ve kuyruğu olan, geniş bir tırnakla çevrilmiş olan üçüncü parmağının ucu ile yere basan, bütün dünyaya yayılmış, erkeğine aygır, dişisine kısrak denilen bir tür.

Eski feres · İng. horse · Fr. cheval · Alm. Pferd · Lat. Equus caballus

Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü, 1983

Binme, yük çekme kadar, sirklerde gösteri hayvanlarının, başında gelen, toynaklıların tek parmaklı altakımından olan hayvan.

İng. horse · Fr. cheval · Alm. Pferd

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

Zoolojik sınıflandırmada <i>Equidae</i> ailesinin <i>equus </i>cinsinden olan at türüne verilen genel ad, hippos.

İng. horse

Zooloji Terimleri Sözlüğü, 1963

(Equus caballus): Tek-parmaklılar (Perissodactyla) takımının atgiller (Equidae) takımsından bir memeli türü. Küçük başlı ve kısa kulaklıdır. Uzun kıllardan yapılmış yele ve kuyruğu vardır. Geniş bir tırnakla çevrilmiş oları üçüncü parmağının ucu ile yere basar. Asya ve Avrupa yaban atlarından evciIleştirilmiştir. Bütün dünyaya yayılmıştır. Erkeğine aygır, dişisine kısrak denir. Birçok ırkları vardır.

İng. horse · Fr. Cheval · Alm. Pferd

Etimoloji Sözlüğü (1)

‘binme, yük çekme veya taşıma gibi işlerde kullanılan hayvanʼ

Eski ve yeni bütün diyalektlerde at olarak geçer. Türkmencede de at biçimi kullanılır. -Az at. -Hal hat. Başındaki h- ikincil bir sestir. -Kzk at. -Krg at. -Özb åt. -Yak at. -Çuv ut. Çuvaşçada a’ların u’ya çevrilmesi eski bir kuraldır. Örn. Türkçe kan ~ Çuvaşça yun; Türkçe kanat ~ Çuvaşça śunat; Türkçe altmış ~ Çuvaşça utmăl.
Türkçeden komşu dillere de geçmiştir. bk. Doerfer: TMEN 413.
Macarların ata verdikleri ló adı eski bir Türk dilinden kalma bir alıntıdır. Bu adın Eski Türkçe ulağ’dan geldiği anlaşılıyor (Ligeti: TörK 139-141, 237-238).
Rusçada ata verilen lošad’ adının da Türk diyalektlerinden alındığını biliyoruz. Bu adın Rusçada kon’ sözünün yerine geçtiği göze çarpıyor. Bu yolda daha çok bilgi almak için bk. G. F. Odintsov: İz istorii gipologičeskoj leksiki v russkom jazyke. Moskva 1980.
Moğolcada ‘at’ olarak morin biçimi kullanılır. Moğolca morin de Rusçaya merin olarak geçmiştir. bk. yunt.
Eski Türkçede ata yunt (yont) adı da verilirdi.
Çağdaş diyalektlerde yılkı sözü de kullanılır. bk. yılkı.

Etimoloji Sözlüğü (2)

‘binme, yük çekme veya taşıma gibi işlerde kullanılan hayvanʼ

Eski ve yeni bütün diyalektlerde at olarak geçer. Türkmencede de at biçimi kullanılır. -Az at. -Hal hat. Başındaki h- ikincil bir sestir. -Kzk at. -Krg at. -Özb åt. -Yak at. -Çuv ut. Çuvaşçada a’ların u’ya çevrilmesi eski bir kuraldır. Örn. Türkçe kan ~ Çuvaşça yun; Türkçe kanat ~ Çuvaşça śunat; Türkçe altmış ~ Çuvaşça utmăl.
Türkçeden komşu dillere de geçmiştir. bk. Doerfer: TMEN 413.
Macarların ata verdikleri ló adı eski bir Türk dilinden kalma bir alıntıdır. Bu adın Eski Türkçe ulağ’dan geldiği anlaşılıyor (Ligeti: TörK 139-141, 237-238).
Rusçada ata verilen lošad’ adının da Türk diyalektlerinden alındığını biliyoruz. Bu adın Rusçada kon’ sözünün yerine geçtiği göze çarpıyor. Bu yolda daha çok bilgi almak için bk. G. F. Odintsov: İz istorii gipologičeskoj leksiki v russkom jazyke. Moskva 1980.
Moğolcada ‘at’ olarak morin biçimi kullanılır. Moğolca morin de Rusçaya merin olarak geçmiştir. bk. yunt.
Eski Türkçede ata yunt (yont) adı da verilirdi.
Çağdaş diyalektlerde yılkı sözü de kullanılır. bk. yılkı.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“at” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

At

Astatin elementinin sembolü.

lugatim.com/s/At
AT

i. ( Eski Türkçe’den beri kullanılır) [Kelime komşu dillere de geçmiştir ] 1. Binme, yük çekme ve taşıma hizmetlerinde kullanılan, Orta Asya menşeli, tek tırnaklı, memeli hayvan: Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı / Bir dakîka araba yerinde durakladı (Fâruk N. Çamlıbel). 2. Satranç oyununda, bulunduğu hâneden sonra düz olarak iki hâne ve yana doğru bir hâne giderek “L” harfi biçiminde hareket eden taşın adı. ѻ At Ali’nin, nam Veli’nin: Bir iş yapana değil bir başkasına mal edildiği zaman söylenir. At (Atlar) anası: İri yarı, kaba saba, erkek gibi kadın. At binenin kılıç kuşananın: Başarının, sâhip olduklarını gereği gibi kullanan kişilere özgü olduğunu anlatmak için kullanılır. At beslenirken, kız istenirken: Her şeyin zamânında yapılması gerektiğini anlatmak için kullanılır. At boynuna düşmek: Atla giderken önündeki herhangi bir şeyden korunmak için atın boynuna yatmak, kapanmak. At bulunur, meydan bulunmaz (meydan bulunur, at bulunmaz) – At olur, meydan olmaz – At var, meydan yok: “Bir işi yapacak kuvvet ve vâsıta var, fakat yapılması için gereken imkân yok” anlamında kullanılır. At çalındıktan sonra ahır kapısını kapamak: İş işten geçtikten, olan olduktan sonra tedbir almaya kalkmak. At çatlatmak: Atı çatlatıp öldürecek kadar hızlı ve devamlı koşturmak, rüzgâr gibi sürmek. At doldurmak: Atı son hızla sürmek. At gibi: İri yarı, kaba, iri cüsseli: “Karşıdan at gibi bir kadın geliyor.” At hırsızı: mec. Görünüşü güven vermeyen, hîlekâr görünüşlü kimse. At izi it izine karışmak: Ortalık iyinin, kötünün ayırt edilemeyeceği kadar kargaşalık içinde olmak, it izi at izine karışmak. At kafalı: mec. Ahmak, gabî. At kaldırmak: Bir yere yetişmek için ata binip hızla gitmek, at koşturmak. At koştur: Çok geniş yerler için kullanılır. At koşturmak: 1. Ata binip hızla sürmek: Emreyle at koşturam deryâlarda (Câhit S. Tarancı). 2. Atla akın yapmak, savaşmak: “Ecdâdımızın ömrü serhatlarda at koşturmakla geçmiştir.” 3. mec. Bir alanda istediği gibi davranmak, çok serbest hareket etmek: Her söylenmezi söylemiş, aşk meydanının her köşesinde at koşturmuştur (Sâmiha Ayverdi). At oynatmak: 1. Ata binmekteki hünerini göstermek: Cem atını oynatarak içinizde kendine güvenen varsa işte meydan dedi (Ömer Seyfeddin). 2. At koşturmak, savaşmak: Otlukbeli’nde at oynatan bende / Sende gölgesi var bende eseri (Behçet K. Çağlar). Gâh serhatlarda at oynatır, gâh sanat ve irfan meclislerinde nefes tüketir (Sâmiha Ayverdi). 3. mec. Bildiği, dilediği gibi hareket etmek: Son aylara kadar neşriyat sâhasında diledikleri gibi at oynatıyorlardı (Yahyâ Kemal). 4. mec. Herhangi bir konuda hüner ve mârifet göstermek: Bahis böyle başlayınca at oynatacağı felsefeye dökülmek pek kolaylaşmış oldu (Hâlit Z. Uşaklıgil). At tepmek: At sürmek: Cenkte karşı karşıya düştükleri zaman selâm verip başka tarafa at tepiyorlardı (Safiye Erol). Ata binmeden ayaklarını sallamak: Ortada kesin bir şey yokken bir işe olmuş gibi bakmak. Ata et, ite ot vermek: Bir şey veya bir iş verirken yanlış ve isâbetsiz hareket etmek. Atı alan Üsküdar’ı geçti (geçmiş): Eline fırsatı geçiren yapacağını yaptı, artık yapacak şey kalmadı: Murat Çavuş Münevver’i nikâh edince ayakların suya erer, ama atı alan da Üsküdar’ı geçmiş olur (Mahmut Yesâri). Atın ölümü arpadan olsun: Sonunda zararı dokunacağı bilindiği halde vazgeçilemeyen bir şey yapılırken veya yenirken söylenir: “Sigaraları birbiri arkasından içtikten sonra atın ölümü arpadan olsun diyordu.” Atını sağlam kazığa bağlamak: İşini sağlam tutmak, eşeğini, devesini sağlam kazığa bağlamak. Atla arpayı dövüştürmek: mec. Ara bozmak, fesat karıştırmak. Atla deve değil ya: “Maddî imkânlar bu işi yapmaya yeter, altından kalkılamayacak kadar önemli değil” anlamında kullanılır: “Üç gün için gidelim, bir otel parası veririz, atla deve değil ya.” Atlar nallanırken kurbağa ayağını kaldırmış: Haddini, seviyesini bilmeyip kendini adam yerine koyanlar için kullanılır. Attan inip eşeğe binmek: Bulunduğu mevkiden daha aşağı dereceye düşmek.

lugatim.com/s/AT
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp