Sözlük › B › bâl

bâl

a.far.

İlişkililer ballıbaba · ballandırmak · ballı · kanat · bal ayı · Bal sarısı · balpeteği/bal peteği · bal kabaklı · bal gibi · Bal renkli · bal tuzağı · Balkabaklı / bal kabaklı · +18 ›

Açıklama

  1. 1. kanat. 2.
  2. kol. 3.
  3. (Yâl kelimesiyle birlikte) Boy bos, endam, tenâsüp.

Örnek

Hayyam Gibi Bana mey kâsesini çok görme / O ki bâlim uçarım bâlimle / Çıkarır ruhumu miraç eyler: / İstişare ederim hâlimle

Kaynak Abidin Uyar, Hicivler Tepkiler, 1960, 21

Kişi Abidin Uyar

Yıl/Tarih 1960

Anlam/Değer ilişkileri

Dolaylı ilişkili sözcükler (1) kanat

“bal” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “bal” ile ilişkili sözcükler

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)BAL ile AĞAÇ BALI/KEDİ BALI

Arıların, kendi beslenmeleri için [insan için değildir!] çiçeklerden topladığı ve peteklere doldurdukları sıvı. İLE Erik, kayısı vb. ağaçlardan sızan zamk.

fark (ile)BA'L ile BÂL ile BÂL ile BAL

Karı-koca'dan her biri. | Güneş tanrısı. [İslâm öncesi] İLE Kanat. | Kol. | Boypos. | Üst, yukarı. İLE Kalp, yürek, gönül, hatır. | Kızıldeniz'in Habeş sahillerinde bulunduğu söylencesiyle gayet büyük ve pullu bir balık. İLE Arıların,…

fark (ile)MIEL/BAL/ASEL ile/||/<> BRITISH ANTI LEWISIT/BAL

(tarım) @@ Özellikle kurşun, inorganik civa, arsenik, altın ve antimon gibi ağır metallerle heterosiklik şelat kompleksleri oluşturarak bu elementlerin, enzimlerde bulunan sülfidril gruplarına bağlanmasını engelleyen ve sonuçta idrarla…

yerine / değilHONEY yerine BAL
köken / yönelim (< >)BAĞ ve/||/<>/> BAL

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: l ile başlayan 432 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: b ile biten 67 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Benzer yazılışlı sözcükler

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“bâl” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Bal arılarının bitki ve çiçeklerden topladıkları bal özünden yapıp kovanlarındaki petek gözlerine doldurdukları, rengi beyazdan esmere kadar değişen tatlı, koyu, sıvı madde

2. Olgunlaşmış incirin, dışına sızan tatlısı

3. Ağaçların kabuğundan sızarak pıhtılaşan besi suyu

Birleşik sözler: bal arısı, bal badem, balçiçeği, bal dudak, balgümeci, balhane, bal kabağı, balkadın, bal karıncası, bal kelebeği, balköpüğü, bal mumu, bal özü, bal peteği, bal rengi, bal sarısı, bal şarabı, acı bal, deli bal, süzme bal, ağaç balı, çam balı, çiçek balı, gümeç balı, gün balı, kara kovan balı, kedi balı, kehribar balı, meyan balı, oğul balı, pamuk balı

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

Özellikle kurşun, inorganik civa, arsenik, altın ve antimon gibi ağır metallerle heterosiklik şelat kompleksleri oluşturarak bu elementlerin, enzimlerde bulunan sülfidril gruplarına bağlanmasını engelleyen ve sonuçta idrarla atılımlarını sağlayanağır metal zehirlenmelerinde kullanılan birantidot, dimerkaprol.

İng. British Anti Lewisit

Etimoloji Sözlüğü

‘bal arılarının bitki ve çiçeklerden topladıkları bal özünden yapıp kovanlarındaki petek gözlerine doldurdukları tatlı, koyu, sıvı maddeʼ

~ Az bal. -Tkm bal. -TatK bal. -Nog bal. -Blk bal. -Kklp bal, pal. -Kzk bal. -Krg bal. -Alt, Tel pal. -Çuv pıl.
Kâşgarlı Mahmudʼa göre Kıpçakça ve Oğuzcada bāl olarak kullanılır. Ancak Türkler bala arı yağı adını verirler. Eski Kıpçakçada da bāl biçimi geçer.
Ramstedtʼin Hämäläinenʼe yaptığı açıklamaya göre Türkçe bal büyük bir olasılıkla Doğu’dan gelmiştir. Ramstedt, Korece pal ‘arıʼ (= Japonca hachi ‘arıʼ) biçimini vermiş, bal’ın köken bakımından Çinceden geldiğini de bildirmiştir (Çince *pat) (JSFOu 47, 1: 34). Ancak Ramstedt (KWb 30b) Moğolca bal ve Türkçe bal biçimlerini vermekle yetinmiş, Hämäläinenʼe verdiği bilgiden vazgeçmiştir. Yaygın bir inanca göre Türkçe bal eski çağlarda Hint-Avrupa dillerinden alınmıştır. En yakın Hint-Avrupa karşılığı olarak Latince mel biçimi gösterilebilir. Eski Hintçe (Sanskrit) karşılığı ise mádhuʼdur. bk. Szemerényi: Eilers Arm 221-222.
Türkçede başta m- sesinin geçmediğini biliyoruz. O açıdan m-ʼnin Türkçede b-ʼye çevrildiği göze çarpıyor.
Menges (CAJ 26: 111) bal’ın Hint-Avrupa kökeninden geldiği yolundaki savlara katılmamıştır. Ona göre bal Türk diyalektlerinde ‘çamurʼ olarak kullanılan balık’taki *balʼdan gelir: *bal ‘zähnflüssige oder knetbare Masseʼ > ‘Lehm, Tonerde, Schlamm, Morastʼ kökünden aktarmalı anlatım (metaphor) yoluyla ‘balʼ anlamını almıştır.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“bâl” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

BAL

i. (Orta Türk. [Oğuzca] bāl ) [Kelimenin hangi dilden Türkçe’ye girdiği kesin olarak belli değildir] 1. Arıların çiçeklerden topladıkları bal özü denen sıvı ile yaptıkları, rengi beyazdan esmere kadar değişen, koyu kıvamda tatlı madde, asel: Balsız petekte arı mı eğlenir (Pir Sultan Abdal). 2. Çok olgun meyvelerin, özellikle incirin kabuğundan sızan tatlı madde. 3. Ağaç kabuklarından sızarak pıhtılaşan yapışkan besi suyu, usâre. ѻ Bal alacak çiçeği bilmek (bulmak): Faydalanacağı şeyi bilmek (bulmak): “Tabiî onun peşinde koşar, bal alacak çiçeği biliyor.” Bal başı: En temiz bal. Bal dök de yala: Bir yerin çok temiz olduğunu anlatmak için kullanılır. Bal dudak: Tatlı dilli, çok tatlı konuşan, hoşsohbet (kimse). Bal gibi: 1. Çok tatlı. 2. Şüphe götürmez şekilde, tamâmıyle, adamakıllı: Bal gibi dalkavukluktur (Reşat N. Güntekin). Ağabey bal gibi işitiyor, ama dalavere yapıyor (Burhan Felek). “ Allah’a inanıyor musunuz?” suâline: “Ooo, bal gibi!” diye tehâlükle cevap vermişti (Ergun Göze). 3. Pekâlâ, ister istemez: “Gelmem ne demek, bal gibi gelirsin.” Bu nasıl olur diyor. Olur… bal gibi olur beyim (Rauf Tamer). Bal sağmak: Kovanın balını toplamak.

lugatim.com/s/BAL
BÂL (1)

[ l ince] ( ﺑﺎﻝ ) i. (Fars. bāl ) 1. Kanat: Üstümüzde kādir Mevlâm bâl olsun (Pir Sultan Abdal). Bâlin ne sürürsün öyle yerde? (Muallim Nâci). 2. Kol: Perr ü bâlin sâyebân eylerdi sahn-ı mahşere (Leskofçalı Gālib). 3. ( Yâl kelimesiyle birlikte) Boy bos, endam, tenâsüp: Haddeden geçmiş nezâket yâl ü bâl olmuş sana (Nedim). O yâl ü bâl o temâyül o şîve-i güftâr (Nedim). ● Bâl-küşâ ( ﺑﺎﻝ ﻛﺸﺎ ) birl. sıf. (Fars. guşā > kuşā “açan” ile) Kanat açan, uçan. ● Bâl-şikeste ( ﺑﺎﻝ ﺷﻜﺴﺘﻪ ) birl. sıf. (Fars. şikeste “kırılmış, kırık” ile) Kanadı kırık.

lugatim.com/s/BÂL
BÂL (2)

[ l ince] ( ﺑﺎﻝ ) i. (Ar. bāl ) Kalp, gönül, yürek.

lugatim.com/s/BÂL
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp