Sözlük › B › boz

boz

a./s.bozrenk

İlişkililer gri · bozlamak · bozluk · bozma (-den) · bozum olmak · yazboz / yaz boz / yaz-boz tahtası · yaz boz tahtası · toprak

Açıklama

1. Açık toprak rengi, kül renginin adı. 2. Bu renkte olan. 3. Sürülmemiş, işlenmemiş (toprak). 4. mec. cahil.

Örnek

O harp yıllarında en basit kimseler İngiliz kumaşı giyerken ben sırtımda boz er elbisesiyle senin şerefini korumaya çalışıyordum.
Boz adam.

Kaynak G Özyağcılar, Seyfi Koçalp, 2020, 90-91 | H Taşkömür, 23.07.2015

Kişi G Özyağcılar · Himmet Taşkömür

Yıl/Tarih 2020 · 23.07.2015

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler bozlamak bozluk
Yabancı karşılıkları gri
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“boz” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “boz” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)BOZ ile/||/<> GRIS/BOZ/SİNCABÎ

[boş] @@ (biyoloji)

fark (ile)BOZ/MALAZ ile/ve BOR/BORAK

Sürülmemiş toprak. İLE/VE Ekilmemiş/işlenmemiş toprak.

eşit (=)BOZ =

açık toprak rengiʼ / bu renkte olanʼ / açılmamış, sürülmemiş (toprak)ʼ

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: z ile başlayan 380 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: b ile biten 67 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“boz” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Açık toprak rengi

2. ► kül rengi

3. Bu renklerde olan

4. Açılmamış, sürülmemiş (toprak)

Birleşik sözler: bozayı, bozbakkal, boz bulanık, bozdoğan, bozgeven, boz madde, bozördek, boz yel, bozyürük

Etimoloji Sözlüğü

‘açık toprak rengiʼ / ‘bu renkte olanʼ / ‘açılmamış, sürülmemiş (toprak)ʼ

Ağızlarda bozan, bozlak, bozluk gibi türevleri ‘sürülmemiş, boz tarlaʼ olarak kullanılır.
~ Az boz. -Tkm boz 1. ‘kül rengi, boz, kırʼ; 2. ‘açılmamış, sürülmemişʼ. -Kzk boz. -Kklp boz. -Krg boz. -Nog boz. -TatK buz. -Tel, Alt, Kuğ pos.
Eski Türkçeden başlayarak kullanılır. Orta Türkçede bōz olarak geçer. Eski Kıpçakçada da bōz biçimi göze çarpar.
Türkçeden Moğolcaya boro ‘gris, gris foncéʼ olarak geçmiştir. Moğol diyalektlerinde de boro biçimi saklanmıştır.
Şorca, Sagayca pora, Altayca, Teleütçe poro biçimleri Moğolcadan alınmıştır.
Laude-Cirtautas (Farbbez 87) pora, poro biçimlerini boz sözüyle birleştirmişse de bu biçimlerin Moğolcadan alındığını kabul etmemiştir. Gombocz (NyK 35: 253; KSz 13: 10/25) Türkçe boz ile Moğolca boraʼyı ortak bir “Altayca” öge olarak birleştirmiştir.
Ramstedt (KWb 51b; SKE 211; Lautlehre 112) de boz ile bora biçimlerini sıklıkla birleştirmiştir. Poppe (UJb 6: 110) de bu birleştirmeye katılmıştır. Doerfer (TMEN 785) boz ile boraʼnın Altaycadan kalma ortak bir öge sayılamayacağını vurgulamış, renk adlarının (özellikle at renklerinin) kolaylıkla bir dilden başka bir dile geçtiğini dile getirmiştir. Ona göre Bangʼın ve Laude-Cirtautasʼın (87-90) Türkçe mor biçimini boz sözüyle birleştirmeleri de ses bakımından olanaksızdır. Räsänen (V 82a) Ramstedtʼe uyarak Türkçe boz sözünü Moğolca bora biçimiyle birleştirmiştir. Clauson (ED 388-399) Moğolca boro biçiminin Türkçe bozʼdan kalma çok eski bir alıntı olduğunu bildirmiş, Sevortyan (ÊSTJa 1978, 171-173) da belli başlı savları gözden geçirmiştir.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“boz” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

BOZ

i. (Eski Türk. bôz ) 1. Açık toprak rengi, kül renginin adı. ♦ sıf. 2. Bu renkte olan: Mevsimlerin yürüyüşüne göre boz renkli toprağın sırtını yarıp fırlayan türlü yeşillikler ve çiçekler cenneti Küplüce Köşkü, Fındıklı sâhilhânesini aratacak bir yer değildi (Sâmiha Ayverdi). 3. Sürülmemiş, işlenmemiş (toprak): Cesur avcıların şimâlin boz ovalarından, Afrika çöllerinden (…) getirdikleri yumuşak hayvan kürkleri (Ahmet Hâşim). ѻ Boz bulanık: (Akar su için) Toprakla karışık, bulanık: Ak pınarın boz bulanık seliyim (Pir Sultan Abdal). Evvel bahar yaz ayları doğunca / Akar boz bulanık neden dereler (Karacaoğlan).

lugatim.com/s/BOZ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp