Sözlük › K › kir

kir

a.

İlişkililer pasak -ğı · çapak –ğı · kirlemek · kirlenmişlik -ği · kir sökücü · Kir kaldırır · kir pas içinde olmak · Kir kaldırmak(eşya) kirlendiğini çok belli etmemek

Örnek

Çeltik tarlalarının kenarında bayat bir somunu ısırıp, kir-pas içinde koşuşturduğu mahrumiyet dolu yıllar çok geride kalmış.
Kir pas yağlanmış giysilere çaput gibi sarılı vaziyette, sadece o kadının yüzünün hayaliyle oturmak, köpeği ne kadar tatlı, çok hoşuna gidiyor./Yüzü gözü hiç su görmemiş kir pas içinde, genç kadını kocası neden tekmeliyor, adamın acımasızca yumruk atışı pataklayışı, dayağı hak edecek ne olmuştu?

Kaynak İÖztürk, Z, 20.8.2012 | NGenç, isenç, 120/154

Kişi Nihat Genç

Yıl/Tarih 20.8.2012

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları pasak -ğı çapak –ğı
Doğrudan ilişkili sözcükler kirlemek
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (3 sözcük)

“kir” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “kir” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilKİR değil BOYA
fark (ile)KIR ile BAKLA KIRI

... İLE Beyazı çoğalmış, beyazlamaya yüz tutmuş saç vb. | Koyu ve iri lekeli at donu.

yerine / değilDIRT yerine KİR
köken / yönelim (< >)KIR ile/ve/||/<>/> AK
fark (ile)DORU ile KIR
fark (ile)KEPEK/KİR ile DONRA

... İLE Saç kepeği, baş konağı. | Kalınlaşmış, tabaka durumuna gelmiş kir.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: r ile başlayan 528 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: k ile biten 10.330 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“kir” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Herhangi bir şeyin veya vücudun üzerinde oluşan, biriken pislik; kir pas, pasak

2. Utanılacak durum

Birleşik sözler: kir pas, el kiri, etek kiri, yüz kiri

Etimoloji Sözlüğü (1)

‘herhangi bir şeyin veya vücudun üzerinde oluşan, biriken pislik’

~ Az kir. Azeri alanında çirk de (< Far çirk) kullanılır. -Tkm kir. -TatK ker. -Bşk kir. -Kzk kir. -Krg kir. -Kmk kir. -Özb kir. -YUyg kir. -Hak kir.
Orta Türkçede kir olarak geçer. Kıpçakçada da kir biçimi kullanılır. Uygurcada kir, kkir olarak geçer.
Uygurcadan Moğolcaya da kkir (ve kir) olarak geçmiştir. Moğollar Uygur alfabesini almışlardı. Alfabede Uygur kurallarını da saklamışlardır. bk. Pelliot: JA 1925, 205-206. Moğollar Uygurcanın yazım kurallarını da almışlardır.
Çuvaşçada kirěk ‘kepek, donra; kir’ olarak geçer (Poppe: KCsA 2: 67; Egorov: ES 113-114). Çuvaşça biçimin sonundaki -k küçültme ekidir.

Etimoloji Sözlüğü (2)

‘herhangi bir şeyin veya vücudun üzerinde oluşan, biriken pislik’

~ Az kir. Azeri alanında çirk de (< Far çirk) kullanılır. -Tkm kir. -TatK ker. -Bşk kir. -Kzk kir. -Krg kir. -Kmk kir. -Özb kir. -YUyg kir. -Hak kir.
Orta Türkçede kir olarak geçer. Kıpçakçada da kir biçimi kullanılır. Uygurcada kir, kkir olarak geçer.
Uygurcadan Moğolcaya da kkir (ve kir) olarak geçmiştir. Moğollar Uygur alfabesini almışlardı. Alfabede Uygur kurallarını da saklamışlardır. bk. Pelliot: JA 1925, 205-206. Moğollar Uygurcanın yazım kurallarını da almışlardır.
Çuvaşçada kirěk ‘kepek, donra; kir’ olarak geçer (Poppe: KCsA 2: 67; Egorov: ES 113-114). Çuvaşça biçimin sonundaki -k küçültme ekidir.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“kir” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

KİR

i. ( Eski Türkçe’den beri kullanılır ) 1. Vücûdun veya nesnelerin üzerinde oluşan pislik: Kâğıtları sinek kirlerinden kararmış levhaları duvarlardan indirtir, bakardım (Rûşen E. Ünaydın). Kirden nemlenmiş bir peşkir (Yusuf Z. Ortaç). 2. mec. Utanılacak hal: Ölünce kirlerimizden temizlenir / Ölünce biz de iyi adam oluruz (Orhan V. Kanık). Her şey akar, su, târih, yıldız, insan ve fikir / Oluklar çift: Birinden nur akar, birinden kir (Necip F. Kısakürek). ѻ Kir götürmek (kaldırmak): Kirini belli etmemek. (Bir şeyi) Kir götürmek: Kir içinde olmak. Kir pas: Kir: “Kir pas içinde.” Kir tutmak: Kirini hemen belli etmek, çabuk kirlenmek. Kiri kabarmak: (Vücut veya çamaşır için sıcaklık ve rutûbet sebebiyle) Üzerindeki kir kolayca çıkacak, yapıştığı yüzeyden ayrılabilecek duruma gelmek.

lugatim.com/s/KİR
KÎR

( ﻛﻴﺮ ) i. (Fars. kіr ) Erkeklik organı.

lugatim.com/s/KÎR
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp