Sözlük › D › dağ

dağ

a.

İlişkililer cebel · dağcı · dağsız · dağca · dağlanış · dağbaşı · dağlı I · dağsever · dağlanmak I · dağ bayır · dağ lalesi · dağ çileği · +13 ›

Açıklama

  1. dağ başına kış gelir adam başına iş gelir atasözü. İnsanın hayatında çeşitli dertlerle karşılaşması tabiidir.
  2. Hayatı nereden biliyorsun, yeğenim,' dedim ben, hâlâ çay molasındaydık, 'dağ başına kış gelir, adamın başına iş gelir...', Reha Mağden, 2005, ?
  3. dağ yürümezse abdâl yürür atasözü
  4. Dağ dağ üstüne olur ev ev üstüne olmaz atasözü.

Örnek

15-İngiltere gibi bir toplumda bile (kişi başı milli gelir Türkiye'nin dört katı) bir anda patlak veren olaylar analiz edilerek sonuçlar çıkarılmalıdır. Ne kadar farklı durumlar olsa da dağ dağ üstüne olur ama ev ev üstüne olmaz gerçeği unutulmamalıdır.
Yâr gelmezse sana pâyine sen git yârin / Yürümezse n'ola dağ, ey gönül abdâl yürür., dağ adamı dağ adamı hasta eder sağ adamı! A Savaş

Kaynak @hasanunal1920, 29.08.2024, X | B Ruhi, EGŞA, 349

Yıl/Tarih 4.2.2022

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları cebel
Doğrudan ilişkili sözcükler dağca dağcı dağsız
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (4 sözcük)

“dağ” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “dağ” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)MOUNTAIN/MONTAGNE/GEBIRGE/DAĞ/CEBEL ile/||/<> DAĞ ile/||/<> MONTAGNE/DAĞ/CEBEL

Yerkabuğunun çıkıntılı, yüksek; eğimli yamaçlarıyla çevresine egemen ve oldukça geniş bir alana yayılan bölümlerine verilen ad. @@ Dokuma tezgâhının en üst kısmı. (Düzenli *Şavşat -Artvin) @@ (coğrafya)

fark (ile)DAĞ ile/ve AKLAN/MAİLE

... İLE/VE Bir dağ sırasının yamaçlarından her biri.

yerine / değilDAĞ değil/yerine BAĞ

Bakmazsak/özenmezsek. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/<>/>/>< Bakarsak/özenirsek.

fark (ile)DAĞ, ŞEVKET :

Güzel Sanatlar Akademisini bitirdikten sonra Galatasaray Lisesi ve İstanbul Öğretmen Okullarında resim öğretmenliği yaptı. Ev ve cami içleri, çini süslemeler üzerinde çalıştı. 5. de Konya, 7. dönemde Siirt milletvekili olarak T.B.M.M. de…

fark (ile)ARZUHÂL GİBİ/KADAR ile/||/<> DAĞ/DAĞLAR GİBİ/KADAR ile/||/<> FARAŞ GİBİ/KADAR

Çok uzun (mektup). @@ Çok büyük, çok iri, çok güçlü. pek çok. @@ Normalinden fazla açılan (ağız).

yerine / değilDAG değil/yerine/= DAĞ

gözdağı Kızgın bir demirle vurulan damga nişan İyileştirmek için vücudun hastalıklı bölümüne kızgın bir araçla yapılan yanık Büyük üzüntü acı

fark (ile)DAĞ ile/ve BERDENG

... İLE/VE Çöl ortasında bulunan küçük dağ ve tepe.

fark (ile)DAĞ ile BALKAN

... İLE Sarp ve ormanlık sıradağlar.

fark (ile)DAĞ ile BÎSÜTÛN

Şîrîn'in emriyle, Ferhad'ın deldiği dağ. Bugün Bağdat ile Hamedan arasında Kirman Şâh'ın 30 km. doğusunda kalır. Dik, kayalık ve sarp bir dağdır.

köken / yönelim (< >)DAĞ ve/||/<>/> KAR

Dağına göre kar...

fark (ile)DAĞ ile/||/<> AŞAK/AŞAQ ile/||/<>

... İLE Dağ eteği.

yerine / değilMOUNTAIN yerine DAĞ
fark (ile)DAĞ ile/ve/||/<> KAR

Dağına göre kar.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ğ ile başlayan 1 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“dağ” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

Yer kabuğunun çıkıntılı, yüksek, eğimli yamaçlarıyla çevresine hâkim ve oldukça geniş bir alana yayılan bölümü; cebel (II)

Birleşik sözler: dağ adamı, dağ alası, dağ anası, dağ armudu, dağ aslanı, dağ ayısı, dağbaşı, dağ başı, dağ bayır, dağ bilimi, dağ birliği, dağ çamı, dağ çayı, dağ çayırı, dağ çileği, dağ dalak otu, dağ elması, dağ eriği, dağ eteği, dağ evi, dağ gölü, dağ havası, dağ iklimi, dağ isketesi, dağ ispinozu, dağ kavağı, dağ keçisi, dağ kedisi, dağ kestanesi, dağ kırlangıcı, dağ kolu, dağ köyü, dağ lalesi, dağ merası, dağ nanesi, dağ oluşu, dağ otlağı, dağ reyhanı, dağ serçesi, dağ servisi, dağ sıçanı, dağ taş, dağ tavuğu, dağ topu, dağdan inme, dağlar anası, sıradağ, yanardağ, buz dağı, Hüt Dağı, Kafdağı

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Köken: Farsça dāġ

1. Kızgın bir demirle vurulan damga, nişan

2. İyileştirmek için vücudun hastalıklı bölümüne kızgın bir araçla yapılan yanık

3. Büyük üzüntü, acı

Birleşik sözler: gözdağı

Coğrafya Terimleri Sözlüğü, 1980

Yerkabuğunun çıkıntılı, yüksek; eğimli yamaçlarıyla çevresine egemen ve oldukça geniş bir alana yayılan bölümlerine verilen ad.

Eski cebel · İng. mountain · Fr. montagne · Alm. Gebirge

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

Dokuma tezgâhının en üst kısmı. (Düzenli *Şavşat -Artvin)

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“dağ” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DÂĞ

( ﺩﺍﻍ ) i. (Fars. dāġ ) 1. Kızgın demirle vücûda vurulan damga, işâret, nişan. 2. Tedâvi için vücutta kızgın bir demirle oluşturulan yanık. 3. mec. Aşk, elem, keder vb. içe işleyen duyguların verdiği yanıklık, yara: “Dâğ-ı aşk.” “Dâğ-ı derun.” Merhem koyup onarma sînemde kanlı dâğı / Söndürme öz elinle yandırdığın çerâğı (Fuzûlî – Ö.T.S.). Ansızın tutuldum zülfü bağına / Merhamet etmedi sînem dâğına (Gevherî). Adalardan yaza ettik de vedâ / Sızlıyor bağrımız üstündeki dâğ / Seni hâtırlıyoruz Vîranbağ (Yahyâ Kemal). 4. Lâle, gelincik vb. çiçeklerin göbek kısmındaki siyahlık: Cânan ilinin güllerinin bâğı göründü / Dost iklîminin lâlesinin dâğı göründü (Şemseddin Sivâsî – Ö.T.S.). Bulunmaz bir çemende hârsız gül dâğsız lâle (Sâbir – Ö.T.S.). ѻ Dâğ vurmak (yakmak): Dağlamak: Aşkına şol denlü yaktım tâze tâze dâğlar / Döndüm ol şehbâza kim üşmüştür ana zâğlar (Zâtî). Bolu beyi ıssız koydu dağları / Ak sîneme vurdu gitti dâğları (Köroğlu – Ö.T.S.). Hasretinle gül-i ter şerha çeker pehlûya / Şâh-ı gül dâğ yakar şevkin ile bâzûya (Nedim). ● Dâğ-ber-dâğ ( ﺩﺍﻍ ﺑﺮﺩﺍﻍ ) birl. i. (Fars. ber- “üzerinde” ekiyle) Yara üstüne yara, kat kat üzüntü: Her dem tenimizde dâğ-ber-dâğ olsun / Feyz-i gam ile o kûşeler bâğ olsun (Azmîzâde Hâletî). ● Dâğ-ber-dil ( ﺩﺍﻍ ﺑﺮﺩﻝ ) birl. sıf. (Fars. ber-dil “gönül üzerinde” ile) Gönlü dağlı, kederli: Lâle-veş dâğ-ber-dil olup âteş-i aşk ile sûzân olur (Sâlim Tezkiresi). ● Dâğ-dar Bk. DAĞDAR ● Dâğ-zen ( ﺩﺍﻏﺰﻥ ) birl. sıf. (Fars. zen “vuran” ile) Dâğ vuran, dağlayan, gönül yaralayan: Her nâlesi kalbe dâğ-zendir (Muallim Nâci).

lugatim.com/s/DÂĞ
DAĞ

i. (Eski Türk. tāġ ) [Kelime Kafkas dillerine ve Rusça’ya da geçmiştir] Çevresindeki arâziye göre büyük bir çıkıntı teşkil edecek şekilde yükselen toprak veya kaya kütlesi: Senin yazın kışa benzer / Bir sevdâlı başa benzer / Çok içmiş sarhoşa benzer / Duman eksilmeyen dağlar (Âşık Hasan – Ö.T.S.). Dağlar yeşillenirken biz kanlı mâcerâlara hazırlanıyorduk (Reşat N. Güntekin). Doruk beyaz, dere mâvi / Etekler yeşil çuhadan / Dağlar koskoca dünyâyı / İkiye böler ortadan / Ki nesi kalır dünyânın / Dağları çeksen aradan (Ârif N. Asya – Ö.T.S.). ѻ Dağ adamı (ayısı): Yabânî, görgüsüz, kaba saba, yol yordam bilmez kimse. Dağ ardında olsun da yer altında olmasın: Hayatta olsun da isterse uzakta olsun, râzıyım. Dağ başı: 1. Dağın en yüksek kısımları: Er başında duman dağ başında kış (Pir Sultan Abdal). Eksik olmaz dağ başından duman hem / Yiğidin başından boran demişler (Mir’âtî – Ö.T.S.). 2. mec. Çok tenhâ, ıssız, korkulu ve güvensiz yer: Allah esirgesin, dağ başı bu, neler olmaz (Reşat N. Güntekin). Dağ bayır (tepe): Uzun mesâfeleri anlatmak için kullanılır: Oğlanlar pazar günleri de mektebe gelir, dağ bayır dolaşırız (Sait Fâik). Dağ (doğura doğura) fâre doğurmuş: Daha büyük şeyler beklendiği halde çok küçük bir sonuçla karşılaşıldığı zaman söylenir.  Dağ (Dağlar) gibi: 1. Yığın hâlinde, pek çok: “Dağ gibi çamaşır.” “Dağ gibi bulaşık.” Ağlarım çağlar gibi / Derdim var dağlar gibi / Ciğerden yaralıyım / Gülerim sağlar gibi (Mâni – Ö.T.S.). 2. Pek iri, çok güçlü: “Dağ gibi adam, iki ayda yıkıldı gitti.” Bizim de kalbimizi kımıldatır yerinden / Toprağa diz vuruşu dağ gibi bir zeybeğin (Fâruk N. Çamlıbel – Ö.T.S.). Dağ kānûnu: mec. Hukūkun ve kānûnun değil kaba kuvvetin hâkim olduğu düzen: Çarşı Allah’a kalmış. Trafik ve sokak dağ kānûnuna tâbi (Burhan Felek). Dağ taş: Her taraf, her yer: Ali’m nâra vursa dağ taş iniler (Pir Sultan Abdal). Bir çardağın gölgesinde kurulur / Dağ taş dinler efelerin yanık sesini (Yusuf Z. Ortaç – Ö.T.S.). Dağ yürümezse abdal yürür: Barışmaya gönlü olmayan biriyle barışmak isteyen kimseler tarafından sitem yollu söylenir: Yâr gelmezse sana pâyine git yârin / Yürümezse n’ola dağ ey gönül abdal yürür (Rûhî-i Bağdâdî – Ö.T.S.). Fransa’nın kılını kıpırdatmadığını görünce de dağ yürümezse abdal yürür fehvâsınca yeniden Fransa’ya gitmeye, yâni tükürdüğünü yalamaya kalkmıştır (Ergun Göze). Dağa çıkmak: Eşkıyâlık etmek veya beğenmediği bir düzenle mücâdele etmek için kānûna karşı gelerek dağa çekilmek, isyan etmek: Eee, köylü bu kış n’eylesin? Ahmedli’den Kara Yusuf dağa çıkmış, dört gün evvel haber göndermiş, seksen kilo arpa istetti (Fahri Celâl). Meşrûtiyet ihtilâlinde Niyâzi Bey’le berâber dağa çıkmış (Reşat N. Güntekin). Dağa kaldırmak: (Bir kimseyi ve genellikle bir kadını) Herhangi bir maksatla kaçırıp dağa veya dağ başı gibi ıssız bir yere götürmek: Yalnız Efe’den kimsenin şikâyeti yokmuş, ne kimseyi dağa kaldırmış ne de fidye istemiş. İstediği hep fakirler, kimsesizler, dullar, öksüzler içinmiş (Ömer Seyfeddin – Ö.T.S.). Çok güzel olduğu için delikanlılar onu dağa kaldırmak istiyorlarmış (Reşat N. Güntekin). Dağda büyümüş – Dağdan inmiş (gelmiş): Kaba saba, yontulmamış, incelmemiş: Dağdan gelmiş bir kız kendisine çalım satsın, hanımlık taslasın, dâmat beye göz koysun!… İşte dünyâda bundan ziyâde münâsebetsizlik olmaz… (Nâbîzâde Nâzım). Dağdan gelip bağdakini kovmak: Bir yere sonradan geldiği ve hakkı olmadığı halde asıl hak sâhibini ikinci planda bırakıp onun yerini almak: Böyledir kāide dağdan gelenler / Bağda olanları kovar demişler (Levnî – Ö.T.S.). Bağdaki sevmez iken dağdakini / Dağdaki gelse kovar bağdakini (Şinâsî). Dağdan inmiş: Dağda büyümüş. Dağlar anası: Çok iri kadın. Dağlar dayanmaz: “Dağ bile olsa bu duruma tahammül edemez” anlamında bir şeyin şiddetini ve fazlalığını anlatmak için kullanılır: “Bu isrâfa dağlar dayanmaz.” Dağlar dayanmaz enînine dil-i mahzûnumun / Bulunmadı gitti devâsı derd-i derûnumun (Şarkı). Dağlar kadar: Pek çok, çok fazla: İlk sevdiği ile sonradan beğendiği arasında dağlar kadar fark vardır (Ahmed Midhat Efendi). Dağlara düşmek: Büyük bir keder sebebiyle yerini yurdunu terkedip dolaşmak: Ben seni sevdim seveli kaynayıp coştum / Aklımı yağmaya verip fikrimi şaştım / Mecnûn’a şimdi eş olup dağlara düştüm (Şarkı). Dağlara taşlara: Bir felâketten, çok üzücü bir şeyden bahsedilirken, “Allah böyle bir şeyi başımıza vermesin, hepimizden uzak olsun” anlamında kullanılır. Dağları (Dağı) devirmek: Yapılamayacak gibi görünen çok güç işleri başarmak. Dağların gelin ablası (anası): 1. Ayı. 2. Kaba saba, hantal, şişman kadın.

lugatim.com/s/DAĞ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp