geçişsiz f. (Eski Türk. tal-mak “(topa) vurmak”) (-e) 1. Bir şeyin dibine doğru gitmek, içine doğru sokulmak, gömülmek: “Denize dalmak.” “Çamura dalmak.” Suya dalmış zavallı hayvanlar (Tevfik Fikret). 2. (Dalgıç ve denizaltı için) Belli bir amaçla denizin dibine inmek. 3. Hızla girmek, girivermek: Deli Husrev bir sarhoş gibi Kraçin’in alayına dalmış, kesiyor, kesiyor… (Ömer Seyfeddin). Daldı Ömer bir selâm verip içeri (Mehmet Âkif). Hücresinden çıktı ve beşinci kısmın yüz küsur mevcûdu arasına daldı (Burhan Felek). 4. mec. Başka bir şeyle ilgilenmeyecek şekilde kendini bir şeye vermek, yalnız o şeyle ilgilenmek, kendini ona kaptırmak: “Eğlenceye dalmak.” “İlme dalmak.” “Lâfa dalmak.” ♦ (–) 5. Uyumaya başlamak, uykuya varmak: Hemen koltuğumun üstünde dalar giderdim (Ömer Seyfeddin). Fakat yine sabah oldu, dalmışım (Hâlide E. Adıvar). Yattı uykuya daldı / Göğsü açıldı kaldı (Orhan S. Orhon). 6. (Hasta için) Kendinden geçmek, kendinden geçip uyumak: Susalım yolcu, hastamız daldı (Hâlit F. Ozansoy). 7. Kendini düşünce ve duygularına kaptırıp çevresini farketmeyecek hâle gelmek, dalgın bir durum almak: Bir güvercin hüznünde susan geçmiş zamanlar / Affedin beni, daldığım oluyorsa eğer (Câhit S. Tarancı). Fakat Ahmet dalmıştı, kara gözleri taşlar üzerinde / Kim bilir hangi tatlı hayâlin peşindeydi (Bediî Fâik). Para bırakacağına saygılı ad bıraktı; içini çekerek daldı biraz, sesi gürleşti (Kemal Tâhir). 8. spor. Ayakta güreşirken birden eğilip rakîbinin belden aşağı herhangi bir yerini kapmak. ѻ Dalıp çıkmak: 1. Bir girip bir çıkmak: “Denize dalıp çıktı.” Oradan Tekfur iskelesinde Arap Yaşar’la İbrâhim’in kahvelerine de dalıp çıkar (Sâmiha Ayverdi). 2. (Birçok yerlere) Girmek, girip çıkmak: “Bütün dükkânlara dalıp çıktık, aradığımızı bulamadık.” Daldın çıktın, dört çevreye kulaç attın (Safiye Erol). Dalıp (Dalıp dalıp) gitmek: 1. Çok dalgın bir hal almak, kendini düşünce ve duygularına kaptırmak: “Nişanlısını düşünüyor, dalıp dalıp gidiyordu.” 2. Kendine hâkim olamayıp aralıklarla uyumak, uyuklamak: Olduğum yerde dalıp dalıp gidiyorum (Reşat N. Güntekin). 3. (Hasta için) Kendinden geçmek. ► Dalmak fiiliyle deyim: Gözü (Gözleri) dalmak.