Sözlük › D › dar

dar

a.

İlişkililer Sıkıntı · darlamak · darlanmak · darca · kalem etek · dar görüşlülük -ğü · dar kanal · dar etmek · Dar bağlanmak (ile) · dar daracık · dar zaman · eli dar olmak · +5 ›

Açıklama

  1. darlık, sıkıntı.
  2. Türkmen/Cemiloğlu, Mİhsanî, 38 eli dar olmak deyim parası olmamak, yoksul olmak

Örnek

Dağlar kapandı kardan, / Haber gelmedi yardan, / Ya gel ya mektup gönder / Kurtar beni bu dardan.
Bizim oğlana düğün yaptığım sene, elim pek dardı.

Kaynak MYağmur, 56

Kişi Mahmut Yağmur

Köken ailesi

Farsça dār kökünden gelen 36 sözcük:

cindardindaralemdarhavadarhevâdarkafadarvefâdarziyâdaralâkadaraleyhtarcânibdarcizyedar +23 ›

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Arapça dār kökünden gelen 25 sözcük:

darrâdâreyndâriyedârüttıpdârülharpdarüşşifadarıdünyadarülacezedârülelhandarüleytamdarülfünundârülhadis +12 ›

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları Sıkıntı
Doğrudan ilişkili sözcükler darca darlamak darlanmak
Yabancı karşılıkları kalem etek

“dar” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “dar” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)DÂR ile -DÂR ile DÂR ile DAR/DARR

Darağacı. | Ağaç. | Direk. İLE Tutan.[DEFTER-DÂR: Defter tutan.] | Sahip, malik.[ALÂKA-DÂR: İlgili. | HİSSE-DÂR: Hisseli. | HÜKÜM-DÂR: Hükme sahip.] İLE Savaş.[DÂR Ü GÎR: Kavga, savaş.] İLE Sıkıntı, belâ. | Zarar.

eşit (=)DARAÇ = DAR

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: r ile başlayan 528 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“dar” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

1. İçine alacağı şeye oranla ölçüleri yetersiz olan; sıkı, geniş ve bol karşıtı

2. Genişliği az veya yetersiz olan; daraç, ensiz, mikro

3. Az, sınırlı olan; ölçülü

4. Sıkıntılı olan

5. Yetersiz olan

6. ► ancak

Birleşik sözler: dar açı, dar aralık, darboğaz, dar boğaz, dar darına, dar gelirli, dar görüşlü, dar hat, dar kafalı, dar paça, dar ünlü, dar vakit, dar zaman, dara dar, darı darına, gönlü dar, havsalası dar, içi dar, ufku dar, yüreği dar

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Köken: Farsça dār

İdam mahkûmlarını asmak için dikilen direk

Birleşik sözler: darağacı

Güncel Türkçe Sözlük (3)

Köken: Arapça dār

► ev

Birleşik sözler: darıdünya, darülaceze, darülbedayi, darüleytam, darülfünun, darüşşifa

Güncel Türkçe Sözlük (4)

Köken: Arapça dār

► yurt

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“dar” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DAR (1)

( ﺩﺍﺭ ) i. (Fars. dār “ağaç”tan) 1. Îdâma mahkûm olanların asıldığı darağacı: Girelim Ali nûruna / Duralım Mansur dârına / Küfrümüz îman yerine / Sayamazsın demedim mi (Pir Sultan Abdal). 2. Alevî ve Bektaşîler’de âyîn-i cem’in yapıldığı meydanın tam ortası olan, tarîkata giren canların ikrar verdiği yer. ѻ Dâra çekilmek: Asılmak: Gelen gider imiş şu kara yere / Mansur cana kıydı çekildi dâra (Karacaoğlan). Dâra çekmek: Asmak. Dâr-ı siyâset: Îdam cezâsının yerine getirildiği ağaç, darağacı.

lugatim.com/s/DAR
DAR (2)

Bk. ZAR

lugatim.com/s/DAR
DÂR (1)

( ﺩﺍﺭ ) i. (Fars. dār ) Kavga, savaş, mücâdele [Aynı mânâya gelen gîr kelimesiyle birlikte dâr ü gîr şeklinde kullanılır]: Husrev-i Cem-çâker ü Behrâm-ı rûz-ı dâr ü gîr / Kim senâ-gûyudur anın tayyibîn ü tâhirin (Hayâlî Bey). Biz, sıra düştükçe birbirimizi pek çok gözledik, dâr ü gîr ve kerr ü fer yerinde (Ahmed Vefik Paşa).

lugatim.com/s/DÂR
DÂR (2)

( ﺿﺎﺭّ ) sıf. (Ar. ḍarr “zarar vermek”ten ḍārr ) 1. Zararlı. 2. “Zarar veren, zarar ve elem verici şeyleri yaratan” anlamında esmâ-i hüsnâdan (Allah’ın en güzel isimlerinden)dır. ● Dârre ( ﺿﺎﺭّﻩ ) sıf. Dâr kelimesinin tamlamalarda ortaya çıkan aynı mânâdaki müennes şekli: “ Efkâr-ı dârre: Zararlı fikirler.”

lugatim.com/s/DÂR
DAR (3)

sıf. (Eski Türk. tār ) 1. Genişliği, içine girecek şeye göre yetersiz olan, içine sığılmayan veya sığılması zor olan, geniş ve bol olmayan: “Dar ceket.” “Dar ayakkabı.” Dar saksıya gömülen kısa kütükten (…) fışkıran yapraklar (Ahmet Hâşim). 2. Ensiz, genişliği az: “Dar kumaş.” “Dar kadife.” Yandan dar bir merdivenle çıkılıyor (Refik H. Karay). Eski Konya’nın çarşı ve pazarını, dar sokaklarını çok renkli ve değişik bir kalabalık dolduruyordu (Ahmet H. Tanpınar). 3. Maddî imkânların azlığı sebebiyle güçlüklerle dolu, sıkıntılı: “Dar günler.” “Size yardım edemem, elim çok dar.” “Geçimleri oldukça dar.” 4. mec. Sınırlı, mahdut, yeterli olmayan, yetersiz: “Dar çevre.” “Dar zaman.” Zengin görünmemek için geçimlerini mahsus böyle dar tutuyorlar (Ahmed Midhat Efendi). 5. (Zihnî ve rûhî yetenekler için) Kuşatıcı olmayan, belli bir sınırı aşacak güce sâhip bulunmayan: “Dar muhâkeme.” “Dar düşünce.” Bu, dar birkaç karîhanın mahsûlâtına münhasır kalan edebiyâtımızın kārîyi artık doyurmaya kâfi gelmediğini anlatmaz mı? (Ahmet Hâşim). 6. zf. Güç halle, ancak, ucu ucuna: Adamcağızları kasabadan dar kaçırdı (Reşat N. Güntekin). Kaptanları kuzguna kuvvet, kamçıya bereket kuşça canlarını dar kurtardılar (Safiye Erol). Murat fabrikaya dar yetişmişti (Mahmut Yesâri). ѻ Dar beklemek: Sabırsızlıkla beklemek: Seccâdeyi sermiş Boğaz’ın bir tarafında / Dar bekler ezan vaktini birkaç mütekāid (Fâruk N. Çamlıbel). Etraflarını kahkahadan kırıp geçirmeleri faslı vardı ki işin tiryâkileri bu saati dar beklerlerdi (Sâmiha Ayverdi). Dar (Darı) darına: Güçlükle, zorla, daradar, ucu ucuna. (–i) Dar etmek: (Zaman bildiren kelimelerle) Aradaki vakti zor geçirmek: Kuru Kadı palangada sabahı dar etti (Ömer Seyfeddin). Hüseyin Ağa’nın bu sözünden sonra akşamı dar ettim (Sait Fâik). (Bir yeri birine) Dar etmek: Huzursuzluk verip bulunduğu yeri içinde zor yaşanılır duruma getirmek: “İzinsiz gidersem annem evi bana dar eder.” Dar gelmek: 1. Küçük gelmek, az gelmek, yetmemek: “Bu elbise bana dar geldi.” Hışmına bu dünyâ dar gelen Süleyman (Rûşen E. Ünaydın). Alman pazarı Alman mâmûlâtına dar geldi (Cenap Şahâbeddin). 2. (Heyecan, üzüntü vb. sebeplerle) Bulunduğu yer kendini sıkmak: “Dünya bana dar geliyor.” Nûri Ağabey! Sen Ahmet Ağabeyimin dediğini bana söylersen bu kahve sana dar gelir (Burhan Felek).   Dar kaçmak: (Bir tehlike veya sıkıntıdan, karşılaşılmak istenmeyen bir durumdan kurtulmak için) Hemen kaçıp uzaklaşmak: İkimiz de bir güzel dayak yedik, dar kaçtık (Burhan Felek).   Dara düşmek: Paraca sıkıntıda olmak, geçim sıkıntısı çekmek. Dara gelmek: 1. Aceleye gelmek, zaman uygun olmamak. 2. Sıkışmak, bunalmak, mecbur kalmak: –İşte meydanda kitap. Hem alırız hem boşarız / –Dara geldin mi şerîat. Sus ulan iz’ansız! / Ne zaman câmiye girdin? Hani tek bir hayrın? (Mehmet Âkif). Türk’e hasret çektikçe geldikçe dara Tuna (Behçet K. Çağlar). Darda bulunmak (kalmak, olmak): 1. Paraca sıkıntı ve zarûret içinde olmak, imkân azlığı sebebiyle bunalmak: Üzülme baba dedi, pek darda kalırsan bana gelirsin. Sana kendi evlâdın gibi bakarım (Reşat N. Güntekin). Haniya biz de darda olmasak lâfını bile etmem (Mahmut Yesâri). 2. Zor duruma düşmek: Başımız darda kalınca el açtığımız yer / Gök yüzüdür avutan akıllıyı deliyi (Câhit S. Tarancı). Darı darına: Dar darına. ● Daradar zf. (Fars. pekiştirme eki - ā - ile) Güç halle, ucu ucuna, ancak, dar darına: On bir kırk beş vapuruna daradar yetişecek (Sait Fâik). Kendini daradar odadan dışarıya atabildi (Hüseyin R. Gürpınar).

lugatim.com/s/DAR
DAR (4)

( ﺩﺍﺭ ) i. (Ar. dār ) Birkaç bölümden ibâret mesken, ev, konak. ■ 1. Önüne geldiği kelimelere “yer, mahal, mekân” anlamı katarak Arapça, bâzan da Farsça isim tamlaması şeklinde –özellikle kurum adları olmak üzere– çeşitli birleşik kelimeler yapar. Bunlardan bâzı örnekler ve daha güçlü kabul edildikleri için madde başı olarak alınanlar aşağıda gösterilmiştir: Dâr-ı dünyâ: Bk. DÂRIDÜNYÂ . Dârü’l-aceze: Bk. DÂRÜLACEZE.   Dârü’l-âhire – Dâr-ı âhiret: Öteki dünya, âhiret. Dârü’l-ahzan – Dâr-ı ahzan: Hüzünler evi (Hz. Yâkub’un, oğlu Yûsuf’u kaybettikten sonra kapandığı kulübe), külbe-i ahzan. Dârü’l-azab – Dâr-ı azab: Cehennem. Dârü’l-bedâyi: Bk. DÂRÜLBEDÂYİ. Dârü’l-bekā – Dâr-ı bekā: Âhiret. Dârü’l-berzah: Öldükten sonra kıyâmete kadar beklenecek yer. Dârü’l-bevar: Cehennem. Dârü’l-cihad: Dârülharp: Dârü’l-cihad olan ülkeler ve halklarının İslâm’a tecâvüz ve tehditte bulunması cihâdın farz olması sebebi idi (Osman Tûran). Dârü’l-elhan: Bk. DÂRÜLELHAN. Dârü’l-eman – Dâr-ı eman: Sığınılacak yer, sığınıldığı zaman tehlikelerden emin olunan yer: Devran havâdisinden yok bâkimiz Fuzûlî / Dârü’l-emânımızdır meyhâneler bucağı (Fuzûlî). Tâ fikr-i beşer adl ile zulmü ola fârık / Yâ Rab denile dergehine dâr-ı emandır (Hersekli Ârif Hikmet). Irak ve Endülüs, yalnız müslümanlar yardımıyle irfan âleminin iki dârü’l-emânı oldu (Ahmet H. Müftüoğlu). Dârü’l-emâre: Emirlik, hükümdarlık dâiresi, hükûmet dâiresi. Dârü’l-esliha: Bk. DÂRÜLESLİHA. Dârü’l-eytam: Bk. DÂRÜLEYTAM. Dârü’l-fenâ – Dâr-ı fenâ: Yok olacak olan, fânî âlem, dünya. Dârü’l-fünun: Bk. DÂRÜLFÜNUN. Dârü’l-gurur – Dâr-ı gurur: Aldanma yeri, dünya. Dârü’l-hadis: Bk. DÂRÜLHADİS. Dârü’l-harb: Bk. DÂRÜLHARP. Dârü’l-hikme: Bk. DÂRÜLHİKME. Dârü’l-hilâfe: Bk. DÂRÜLHİLÂFE. Dârü’l-huffaz: Bk. DÂRÜLHUFFAZ. Dârü’l-huld: İçinde ebedî kalınacak cennet. Dârü’l-hüzn – Dâr-ı hüzn: Dünya, âlem. Dârü’l-ibtilâ – Dâr-ı ibtilâ: İmtihan yeri, dünya. Dârü’l-imkân – Dâr-ı imkân: tasavvuf. Varlık âlemi, dünya. Dârü’l-imtihan – Dâr-ı imtihan: Dünya. Dârü’l-islâm: Bk. DÂRÜLİSLÂM. Dârü’l-istihzar: Laboratuvar. Dârü’l-it’am: Fakirlere yemek verilen yer, imâret, aş evi. Dârü’l-kādî: Mahkeme. Dârü’l-karar: Öldükten sonra karar kılınacak yer, âhiret. Dârü’l-kıyam: Kıyâmet evi, öbür dünya, âhiret. Dârü’l-kurrâ: Bk. DÂRÜLKURRÂ. Dârü’l-kütüb: Bk. DÂRÜLKÜTÜP. Dârü’l-mecânin: Deliler, mecnunlar evi, tımarhâne: Weber’in senelerden sonra hayâtını bir dârü’l-mecâninde bitirdiğine vâkıf oldum (Hâlit Z. Uşaklıgil). Dârü’l-mesâî: Çalışma yeri, atölye [XX. yüzyıl başlarında “enstitü” karşılığı olarak kullanılmıştır]: Cem’in dârü’l-mesâîsine girmek mazhariyetine nâil olanlar… (Ahmet Hâşim). Dârü’l-mesnevî: Bk. DÂRÜLMESNEVÎ. Dârü’l-muallimat: Bk. DÂRÜLMUALLİMAT. Dârü’l-muallimin: Bk. DÂRÜLMUALLİMİN. Dârü’l-mülk: Bir sultanın saltanat sürdüğü yer, başşehir. Dârü’l-ukbâ – Dâr-ı ukbâ: Öbür dünya, âhiret. Dârü’l-ulûm: Üniversite. Dârü’l-vilâde: Fakir kadınlara mahsus doğum evi. Dârü’n-naim: “Nîmetler evi” Cennet. Dârü’n-nedve: Bk. DÂRÜNNEDVE. Dârü’s-saâde: Bk. DÂRÜSSAÂDE. Dârü’s-saltana: Saltanat merkezi, başşehir. Dârü’s-selâm: “Selâmet evi” Cennet: Olar iki cihandan geçdiğiçün / Bulara verdi Hak dârü’s-selâmı (Eşrefoğlu Rûmî). Cihan dârü’s-selâm olsa gönül bîzardır sensiz (Leskofçalı Gālib). Dârü’s-sıhha: “Sıhhat evi” Hastahâne, dârüşşifâ. Dârü’s-sınâa: Tersâne: Sinop’taki tersâne (dârü’s-sınâa) için gereken kereste ormanlardan kesilip Kızılırmak vâsıtasıyle denize indiriliyordu (Osman Tûran). Dârü’s-sürur – Dâr-ı sürur: Ferah ve sevinç içinde olunan yer, cennet. Dârü’ş-şafaka: Bk. DÂRÜŞŞAFAKA. Dârü’ş-şifâ: Bk. DÂRÜŞŞİFÂ. Dârü’t-ta’lim: Bk. DÂRÜTTÂLİM. Dârü’t-tıb: Bk. DÂRÜTTIP. Dârü’t-tıbâa: Bk. DÂRÜTTIBÂA. Dârü’t-tıraz: Resmî elbiselerin kumaşının dokunduğu, biçilip dikildiği yer: Eskiden halîfe saraylarına mahsus ağır elbiseler ancak onlara âit dârü’t-tıraz denilen îmâlâthânelerde yapılır… (Osman Tûran). Dârü’l-ukbâ – Dâr-ı ukbâ: Öbür dünya, âhiret. Dârü’z-ziyâfe: Kervansaray: Kervansaraylarda (dârü’z-ziyâfe) ilim ve kültürlü insanlar için kütüphâne kurulması ve diğer yolcular için de satranç takımları bulundurulması, devrin medeniyet seviyesi bakımından dikkate şâyandır (Osman Tûran). ■ 2. Dar ile yapılan bâzı birleşik kelimeler şehir adı olarak kullanılmıştır: Dârü’l-bab: Kazvin. Dârü’l-fahr: Diyarbekir. Dârü’l-fevz: Harput. Dârü’l-kemal: İstanbul. Dârü’s-selâm: Bağdat.

lugatim.com/s/DAR
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp