sıf. (Eski Türk. tār ) 1. Genişliği, içine girecek şeye göre yetersiz olan, içine sığılmayan veya sığılması zor olan, geniş ve bol olmayan: “Dar ceket.” “Dar ayakkabı.” Dar saksıya gömülen kısa kütükten (…) fışkıran yapraklar (Ahmet Hâşim). 2. Ensiz, genişliği az: “Dar kumaş.” “Dar kadife.” Yandan dar bir merdivenle çıkılıyor (Refik H. Karay). Eski Konya’nın çarşı ve pazarını, dar sokaklarını çok renkli ve değişik bir kalabalık dolduruyordu (Ahmet H. Tanpınar). 3. Maddî imkânların azlığı sebebiyle güçlüklerle dolu, sıkıntılı: “Dar günler.” “Size yardım edemem, elim çok dar.” “Geçimleri oldukça dar.” 4. mec. Sınırlı, mahdut, yeterli olmayan, yetersiz: “Dar çevre.” “Dar zaman.” Zengin görünmemek için geçimlerini mahsus böyle dar tutuyorlar (Ahmed Midhat Efendi). 5. (Zihnî ve rûhî yetenekler için) Kuşatıcı olmayan, belli bir sınırı aşacak güce sâhip bulunmayan: “Dar muhâkeme.” “Dar düşünce.” Bu, dar birkaç karîhanın mahsûlâtına münhasır kalan edebiyâtımızın kārîyi artık doyurmaya kâfi gelmediğini anlatmaz mı? (Ahmet Hâşim). 6. zf. Güç halle, ancak, ucu ucuna: Adamcağızları kasabadan dar kaçırdı (Reşat N. Güntekin). Kaptanları kuzguna kuvvet, kamçıya bereket kuşça canlarını dar kurtardılar (Safiye Erol). Murat fabrikaya dar yetişmişti (Mahmut Yesâri). ѻ Dar beklemek: Sabırsızlıkla beklemek: Seccâdeyi sermiş Boğaz’ın bir tarafında / Dar bekler ezan vaktini birkaç mütekāid (Fâruk N. Çamlıbel). Etraflarını kahkahadan kırıp geçirmeleri faslı vardı ki işin tiryâkileri bu saati dar beklerlerdi (Sâmiha Ayverdi). Dar (Darı) darına: Güçlükle, zorla, daradar, ucu ucuna. (–i) Dar etmek: (Zaman bildiren kelimelerle) Aradaki vakti zor geçirmek: Kuru Kadı palangada sabahı dar etti (Ömer Seyfeddin). Hüseyin Ağa’nın bu sözünden sonra akşamı dar ettim (Sait Fâik). (Bir yeri birine) Dar etmek: Huzursuzluk verip bulunduğu yeri içinde zor yaşanılır duruma getirmek: “İzinsiz gidersem annem evi bana dar eder.” Dar gelmek: 1. Küçük gelmek, az gelmek, yetmemek: “Bu elbise bana dar geldi.” Hışmına bu dünyâ dar gelen Süleyman (Rûşen E. Ünaydın). Alman pazarı Alman mâmûlâtına dar geldi (Cenap Şahâbeddin). 2. (Heyecan, üzüntü vb. sebeplerle) Bulunduğu yer kendini sıkmak: “Dünya bana dar geliyor.” Nûri Ağabey! Sen Ahmet Ağabeyimin dediğini bana söylersen bu kahve sana dar gelir (Burhan Felek). Dar kaçmak: (Bir tehlike veya sıkıntıdan, karşılaşılmak istenmeyen bir durumdan kurtulmak için) Hemen kaçıp uzaklaşmak: İkimiz de bir güzel dayak yedik, dar kaçtık (Burhan Felek). Dara düşmek: Paraca sıkıntıda olmak, geçim sıkıntısı çekmek. Dara gelmek: 1. Aceleye gelmek, zaman uygun olmamak. 2. Sıkışmak, bunalmak, mecbur kalmak: –İşte meydanda kitap. Hem alırız hem boşarız / –Dara geldin mi şerîat. Sus ulan iz’ansız! / Ne zaman câmiye girdin? Hani tek bir hayrın? (Mehmet Âkif). Türk’e hasret çektikçe geldikçe dara Tuna (Behçet K. Çağlar). Darda bulunmak (kalmak, olmak): 1. Paraca sıkıntı ve zarûret içinde olmak, imkân azlığı sebebiyle bunalmak: Üzülme baba dedi, pek darda kalırsan bana gelirsin. Sana kendi evlâdın gibi bakarım (Reşat N. Güntekin). Haniya biz de darda olmasak lâfını bile etmem (Mahmut Yesâri). 2. Zor duruma düşmek: Başımız darda kalınca el açtığımız yer / Gök yüzüdür avutan akıllıyı deliyi (Câhit S. Tarancı). Darı darına: Dar darına. ● Daradar zf. (Fars. pekiştirme eki - ā - ile) Güç halle, ucu ucuna, ancak, dar darına: On bir kırk beş vapuruna daradar yetişecek (Sait Fâik). Kendini daradar odadan dışarıya atabildi (Hüseyin R. Gürpınar).