Sözlük › D › dirlik –ği

dirlik –ği (dirliği)

dey.a.

İlişkililer çekidüzen · dirlikli · dirliksiz · dirlik vermemek -e · vaziyet

Açıklama

1. kötü hal, vaziyet. 2. rahatlık. 3. dirilik, canlılık.*

Örnek

1 Ayten'den paraları sızdırır da dükkânı açarsa, annesini kurtaracaktı bu dirlikten*.
2 Üçünün de içinde, çevrelerine yararlı olmaktan doğan bir dirlik vardı.
2 Mutfağın eşiğinde durup keskin bir dille 'Çantanı hazırla, yarın ablana gidiyoruz. Biraz ablanla kal, bak bakalım dirlikleri nasıl,' dedi. Annesinin çakır gözleri kendi kendine konuşuyordu. Kız itiraz etmeye, neden diye sormaya bile cesaret edemedi. Babasının sesi o kadar keskindi."

Kaynak O Kemal, 1969, 73 | G Dayıoğlu, Fadiş, 111 | Ayten Kaya Görgün, 2024, 27

Kişi Orhan Kemal · Gülten Dayıoğlu · Ayten Kaya Görgün

Yıl/Tarih 1969 · 2024

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları çekidüzen
Doğrudan ilişkili sözcükler dirlikli dirliksiz
Dolaylı ilişkili sözcükler (1) vaziyet
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (4 sözcük)

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“dirlik” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Yaşayış, hayat, sağlık, varlık, geçim

2. Huzur, erinç

3. Osmanlı Devleti'nde bir hizmete karşılık olmak üzere bir kimseye devletçe verilen aylık veya bir yere bağlı gelir

Birleşik sözler: dirlik düzenlik

İktisat Terimleri Sözlüğü, 2004

Osmanlı İmparatorluğu'nda asker besleme yükümlülüğü karşılığında vergi toplama yetkisinin belirli kişilere verilmesi.

Tarih Terimleri Sözlüğü, 1974

Osmanlılarda bir hizmete karşılık olmak üzere bir kimseye devletçe verilen aylık, ya da bir yere bağlı gelir.

Etimoloji Sözlüğü

‘sağlık, varlık, geçim’ / ‘Osmanlı İmparatorluğunda bir hizmete karşılık olmak üzere bir kimseye devletçe verilen aylık veya bir yere bağlı gelir’

< dir + -lik eki. Eski kaynaklarda dir ‘geçim; yem’ olarak geçer.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“dirlik” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DİRLİK

i. (Eski Türk. tiriglik > tirilik > dirilik > dirlik ) 1. Bir tedirginliği, üzüntü ve sıkıntısı olmama durumu, huzur, rahat, iyi geçim: Zevcesinin îtimâdı haleldar olduğu için bâdemâ dirlikleri düzenleri bozulacağını biliyordu (Hüseyin R. Gürpınar). Eflak, Boğdan, Mısır, Tunus, Kırım, Yemen, Hicaz, Irak / Senin ulu bayrağının gölgesinde dirlik buldu (Mehmet E. Yurdakul). Bir yıl var ki dirlik yüzü görmemekte zavallı (Mehmet E. Yurdakul). 2. Hayat: Cansız gel bu kapıya bâkî dirlik bulasın (Yûnus Emre). Ölüm dirlik-durur anın yolunda / Gedâlık pâdişahlıktır yolunda (Şeyhoğlu Mustafa). Bize onsuz oldu bu dirlik haram (Süleyman Çelebi). 3. Geçim ve yaşama için gerekli şey, maaş, maîşet, nafaka: Sonra da hem âilenin en yaşlısı, hem de varlık ve dirlik bakımından en hatırlısı olması, çevresinin akrabâ ve âşinâ halkasını sun’î ve zorlama bir alâka ve tâzim yarışında tutardı (Sâmiha Ayverdi). 4. târih. Osmanlılar’da devlet tarafından geçim vâsıtası olarak verilen maaş yâhut tımar, ulûfe ve mevâcip: İsfendiyar Bey dahi hünkârın vezîri Bâyezid Paşa’ya elçi gönderdi, kerem edin, hünkâr hazretlerinden dilek edin kim benim dirliğim bu Kastamoni’dendir (Âşıkpaşazâde). Şehirli ve reâyâ ve dirlik sâhibi olanlar yerli yerinde durup hareket etsinler, kimseye zarar yoktur (Kâtip Çelebi’den Seç.). Sen de onlara öğütler verdin, dirlikler bağışladın (Ahmet H. Müftüoğlu). ѻ Dirlik düzenlik: İyi geçim, huzur, rahatlık: Dirlik düzenlik içinde kendi ana vatanında yaşayıp ihtiyarlamayı, memleketinin yeni hayâtına, saâdetine katılmayı hak etmişti (Hâlide E. Adıvar). Allah mübârek etsin, dirlik düzenlik versin (Reşat N. Güntekin). Adam niye yaşar? Evini, ocağını, barkını dirlik düzenlik içinde tutmak, yad ele çiğnetmemek için (Mustafa N. Sepetçioğlu). Dirlik yüzü görmemek: Hiç rahat etmemek. Dirliği çalınmak: Yeniçeri ocağı mensuplarının ulûfelerini cezâ olarak kesmek. Dirliğini kesmek: Maaşını kesmek, maîşetine engel olmak.

lugatim.com/s/DİRLİK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp