( ﻓﻠﻚ ) i. (Ar. felek ) 1. Gökyüzü, semâ: Hilâl-i meh felekte hançer-i behrâm-ı aşkındır (Leskofçalı Gālib). 2. Dünya, âlem, devran: Değildir şîr der-zencîre töhmet acz-i ikdâmı / Felekte baht utansın bî-nasîb erbâb-ı himmetten (Nâmık Kemal). Zannımca Erenköy’ünde artık / Görmez felek öyle bir bahârı (Yahyâ Kemal). 3. Gök katlarında yer alan yıldızların insan kaderi üzerinde yaptığı kabul edilen etki, kadere hâkim olduğuna inanılan güç, tâlih, baht: Zâlim felek ağu kattı aşıma / Ağam nerden aşar yolu yaylanın (Türkü). Merdüm-i dîdeme bilmem ne füsûn etti felek / Giryemi kıldı füzun eşkimi hûn etti felek (Yavuz Sultan Selim). Feleğin insâfı yok mudur? (Nâmık Kemal). 4. astro. Eskiden her birinde bir gezegenin bulunduğu kabul edilen gök katlarından her biri: Arş u ferş ü ay u gün hem nüh felek (Süleyman Çelebi). Ol hümâyım kim felekler cây-ı cevlândır bana (Leskofçalı Gālib). ѻ Felek düşkünü: Bedbaht. Felek Mustafa’ya yâr olmadı: Tâlih yâver gitmedi, şans yardım etmedi: Ne etsin neylesin âlemde kişi / Felek Mustafa’ya yâr olmayınca (Karacaoğlan). Felek tabancası: Ön tarafında çarkıfelek şeklinde bir fiyango bulunan ve bu fiyango, eski tabancaların mermileri taşıyan döner topuna benzetildiği için bu isimle anılan bir hotoz çeşidi. Feleğin çemberinden geçmiş: Başından çok şey geçip tecrübe sâhibi olmuş, gözü açılmış, hayat tecrübesi kazanmış. Feleğin sillesini yemek: Büyük bir felâket veya zarara uğramak: Benim gibi feleğin sillesini yemedin (Reşat N. Güntekin). Seni buralara yel mi attı, sel mi attı, felek sillesi mi yedin? (Eflâtun C. Güney). Feleğini şaşırmak: Hiçbir şeyi farkedemeyecek duruma gelmek: O kadar telâşlı ve dolu geldin ki bütün bir insanlığın feleğini şaşırmış bulunduğu bu devirde kıbleyi şaşırman bir şey değil (Ergun Göze). Felekten bir gece (gün) çalmak: Keyifli, zevkli bir gece (gün) geçirmek, felekten kâm almak: Bir perî-çehreyi alalım dedik / Felekten bir gece çalalım dedik / İnsanca şurada kalalım dedik / Nerden haber aldınız şeytancasına (Hamâmîzâde İhsan – Ş.A.D.). Fakat bunca yıllık imsakten sonra o da felekten bir gece çalarsa kıyâmet mi kopacaktı (Reşat N. Güntekin). Felekten kâm almak: Gönlünce yaşamak, istediği gibi zevk ve safâ sürmek, hoş vakit geçirmek: Kâm aldı felekten gedâlar / Ferdâlara kaldı âşinâlar (Şeyh Gālib – Ş.A.D.). Meyl-i dünyâ için gel olma bed-nâm / Kim aldı felekten murâdınca kâm (Türâbî – Ş.A.D.). Felek-i atlas – Felekü’l-atlas: eski. astro. Bütün felekleri çevrelediğine ve içinde hiçbir yıldız bulunmadığına inanılan mevhum dokuzuncu gök katı, arş [ Felekü’l-a’lâ, felekü’l-a’zam, felekü’l-eflâk da denirdi]. ● Felek-cah (-mertebe, -pâye) ( ﻓﻠﻙ ﭘﺎﻳﻪ – ﻓﻠﻚ ﻣﺮﺗﺒﻪ – ﻓﻠﻙ ﺟﺎﻩ ) birl. sıf. (Ar. cāh “yer”, mertebe ve Fars. pāye ile) “Yeri felek olan” Rütbesi yüksek olan: Çün geldi o şâir-i felek-câh / Ol şâhtan oldu ma’zeret-hâh (Şeyh Gālib’den). ● Felek-debdebe ( ﻓﻠﻚ ﺩﺑﺪﺑﻪ ) birl. sıf. (Fars. debdebe ile) Gökler, yıldızlar kadar muhteşem olan. ● Felek-meşreb ( ﻓﻠﻚ ﻣﺸﺮﺏ ) birl. sıf. (Ar. meşreb “yaratılış, huy” ile) mec. Dönek, sözünde durmayan (kimse). ● Felek-zede ( ﻓﻠﻚ ﺯﺩﻩ ) birl. sıf. (Fars. zede “vurulmuş, uğramış” ile) Feleğin zulmüne uğramış, eziyet ve zulüm görmüş, tâlihsiz, bedbaht: En geri / En âciz, en felek-zede millet, kadınlığı / Hemşîre-i cehâlet edendir (Tevfik Fikret).