Sözlük › Ç › çark

çark

a.

İlişkililer Çarh · çarkçı · kıymetli · diş · sahan · dişli

Açıklama

  1. 1. ...dokuz guruş kıymetli tava, beş guruş kıymetli ufak çarkı ve sahan,...
  2. 2. çark etmek, geri dönmek.
  3. Bizde kıvırma yoktur, u dönüşü yoktur, çark yoktur.

Kaynak D Bahçeli, 2.3.2021, basın

Yıl/Tarih 2.3.2021

Köken ailesi

Farsça çarḫ kökünden gelen 2 sözcük:

çarkıfelek

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları Çarh
Doğrudan ilişkili sözcükler çarkçı
Dolaylı ilişkili sözcükler (2) kıymetli sahan
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (3 sözcük)

“çark” ile karşılaştırılan sözcükler

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “çark” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilÇARH değil/yerine/= ÇARK

çarkıfelek bileği çarkı çömlekçi çarkı Bir eksenin döndürdüğü tekerlek biçimindeki makine parçası Herhangi bir askerî birliğin biçimini ve düzenini bozmadan kanatlarından biri çevresinde dönerek yön değiştirmesi

fark (ile)ÇARK ile/||/<> TURBINE/ÇARK/TÜRBİN ile/||/<> ROUND-OFF/RONDADE/RONDADE/ÇARK

Üst değirmen taşının dönmesini sağlıyan tekerlek. (*Mudurnu -Bolu) | Çıkrık. (Gedikli *Şarkikaraağaç -Isparta) | Ayakla kullanılan bileyleme aracı. (Kasımpaşa -İzmir.; İnönü -Eskişehir; *Güdül -Ankara) @@ Hızlı akan su ve basınçlı uçukla…

fark (ile)SU DOLABI ile ÇARK

Bağ bahçe sulamak amacıyla bir eksen etrafında dikey biçimde dönerek bir akarsudan su aktarmaya yarayan düzenek, dolap. İLE Bir eksenin döndürdüğü, tekerlek biçimindeki makine parçası. | Herhangi bir askerî birliğin, biçimini ve düzenini…

fark (ile)ÇARK ile TARTURA

... İLE Çıkrıkçı çarkı.

yerine / değilMAKİNE değil ÇARK
fark (ile)PASSAGE/GEÇİŞ ile/||/<> ÇARK ile/||/<> SEE-SAW/BASCULE/SCHAUKELBRETT/TAHTEREVALLİ ile/||/<> CASCADEUR/KASKADEUR/TAKLACI ile/||/<> CARTWHEEL/ROUE/RADSCHLAGEN/TEKERLEK

(Resim) Resimde iki ayrı rengi birbirine bağlayan ara ton. | Seyircilerin yerlerine gitmeleri için seyir yerinde bulunan geçiş yeri. | Trapez cambazının bir trapezden ötekine geçip taşıyıcıya tutunması, taşıyıcıdan yine kendi trapezine…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: ç ile biten 230 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“çark” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Farsça çarḫ

1. Bir eksenin döndürdüğü tekerlek biçimindeki makine parçası

2. Herhangi bir askerî birliğin, biçimini ve düzenini bozmadan kanatlarından biri çevresinde dönerek yön değiştirmesi

Birleşik sözler: çarkıfelek, bileği çarkı, çömlekçi çarkı

Fizik Terimleri Sözlüğü, 1983

Hızlı akan su ve basınçlı uçukla dönen tekerlek biçimli işlerge.

Eski türbin · İng. turbine · Fr. turbine · Alm. Turbine

Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü, 1983

Yüz geriye dönük olarak biten, çark gibi dönülerek takla atma biçimi.

İng. round-off · Fr. rondade · Alm. Rondade

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

1. Üst değirmen taşının dönmesini sağlıyan tekerlek. (*Mudurnu -Bolu) 2. Çıkrık. (Gedikli *Şarkikaraağaç -Isparta) 3. Ayakla kullanılan bileyleme aracı. (Kasımpaşa -İzmir.; İnönü -Eskişehir; *Güdül -Ankara)

Etimoloji Sözlüğü

‘bir eksenin döndürdüğü tekerlek biçimindeki makine parçası’

~ Az çarx.
< Far çarx ‘wheel; spinning-wheel’, Avest çaxra-

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“çark” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

ÇARK

i. (Fars. çarḫ ) 1. Bir makinenin, işleyen bir şeyin dönen ve genellikle çalışmayı sağlayan tekerlek biçimindeki parçası: “Dişli çark.” Akar suyu döner çarkı / Bendi pınarı güldür gül (Ümmî Sinan). 2. Dönerek işleyen tekerlekli âlet: “Çömlekçi çarkı.” “Bileği çarkı.” “Su çarkı.” “Parlatma çarkı.” 3. mec. İşlemekte olan, devam edip giden düzen, mekanizma: “Devlet çarkı.” “İhânet çarkı.” Eski istîlâ ve ihtişam asırlarına bakınca temposu yavaşlamış, feri sönmüş, tâkatı kesilmiş olmasına rağmen gene de mâzîden getirdiği sürat ve bereket kalıntısı ile cemiyet çarkı iyi kötü dönüyor (Sâmiha Ayverdi). 4. Tâlih, baht, felek, âlem, dünya, çarh. 5. Mancınık. 6. asker. Bir kıtanın, düzenini bozmadan kanatlarından biri çevresinde dönerek yön değiştirme hareketi. ѻ Çark etmek: 1. Olduğu yerde dâire çizer gibi dönmek. 2. Yüz geri etmek, geri dönmek, rücû etmek: Fakat bunu farkettiği ve gerçek hüviyetine çark ettiği gün (ki bugün başlamıştır) dünya üzerindeki şerefli yerini kısa bir zamanda yeniden alacaktır (Ergun Göze). Çarka çektirmek (tutturmak, vermek): (Kesici bir âleti) Bileği taşında biletmek, biletmeye vermek. Çarka tutmak: Keskinleştirmek için kesici bir âleti bileği taşında bilemek. Çarkı bozulmak (dönmek): mec. İşinin gidişi bozulmak, düzgün giden durumuna halel gelmek, işleri ters gitmek: Hadi oğlum, bak sen işine. Ustanın bugün çarkı dönmüş (Ahmet K. Tecer). (Birinin) Çarkına etmek (okumak): Bir kimseye büyük zarar vermek, düzenini bozup berbat etmek. Çarktan (yeni) çıkmış – Çarktan çıkma: 1. Pırıl pırıl, yepyeni. 2. Çok düzenli, hepsi aynı ölçüde: “Portakallar çarktan çıkmış gibi.”

lugatim.com/s/ÇARK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp