Sözlük › G › gün

gün

dey.a.

İlişkililer gön · gün II · günlük -ğü · günce · gündeş · günsüz · güncül · güncellemek -i · günbatımı · günçi çiçeği · günletmek · gün gün · +28 ›

Açıklama

  1. gün yüzünü görmekrahat etmek.
  2. 1. kötü bir sonuçla karşılaşmak, 2. cezaya çarptrılımak
  3. bk. gön

Örnek

Bu iki gün biz Osmanlıların en mübarek günleridir. Dünyada gün yüzünü bu günlerde gördük. (Müstecabizadeİsmet
Madem öyle, sen görürsün gününü. Bir ailenin temeline dinamit nasıl konurmuş? Komşular seyretsin artık bizi., BTSalihoğlu, 2014, 37 güne gün görüşmek (biriyle)
Oğlan, bunları hatırlayarak, ama anasıyla öyle güne gün de görüşmeyerek, halini bir uygun yere denk getirmeye çalışıyordu., RehaMağden, 2005, 31 gün kesmek deyim gün belirlemek, vade koymak
Gittiler, nişan yüzüklerini taktılar. Adetlerine, her memleketin adetine göre başlıklarını verip kırk güne de gün kestiler.

Kaynak Türkmen/Cemiloğlu, Mİhsanî, 34 | Rehber-i İttihad, 1909: 14 gününü görmek deyim

Kişi Mevlüt İhsani

Yıl/Tarih 1909

Anlam/Değer ilişkileri

Doğrudan ilişkili sözcükler günce gündeş günlük -ğü günsüz gön
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (8 sözcük)

“gün” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “gün” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilYAŞAM: GÜN/HAFTA/AY/YIL değil/yerine TUVALET

24 saatin uyuma süresi olan 7-8 saatlik dışında 16 saat içinde yaptıklarımız/yapabileceklerimiz. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/< İki zorunlu boşaltım[işeme] arasındaki 2-3 saatlik sürede yaptıklarımız/yapabileceklerimiz.[Ne kadar…

fark (ile)GÜN ile GÜN ile GÛN

Güneş. | Güneş ışığı. | Gündüz. | Yeryuvarlağının kendi ekseni etrafında bir kez dönmesiyle geçen 24 saatlik süre. | İçinde bulunulan zaman. | Zaman, sıra. | Tarih. İLE Erbezi, haya, husye, testis. İLE Renk.

fark (ile)GÜN ile ALA GÜN

... İLE Yazın, güneş, bulut arkasında kaldığında oluşan gölgeli durum.

fark (ile)GÜN ile/ve/||/<> ARTIK GÜN

... İLE/VE/||/ Artık yıllarda Şubat ayına eklenen yirmi dokuzuncu gün.

fark (ile)GÜN ile BEHRÂM

... İLE Her ayın 20. günü.

yerine / değilDAY yerine GÜN
yerine / değilGÜN değil/yerine/= GÜNEŞ | GÜNDÜZ

günâşık günaşırı günaydın gün balı gün balığı gün batımı gün batısı günbegün günberi gün boyu günçiçeği gün dikilmesi gün doğusu gündöndü gün dönümü gün durumu güngörmez güngörmüş gün gülü gün günden günısı gün ışığı günindi gün merkezli…

fark (ile)DAY/JOUR/TAG/GÜNDÜZ ile/||/<> GÜNDÜZ/GÜN

Sinema Çekimin gündüz gerçekleştirildiğini ya da gündüz görünçlüğü olduğunu belirtmek üzere oyunlukta ve çekim tahtasında yer alan sözcük. @@ bk. gün.

yerine / değilGECE/TÜN/DÜN değil/yerine GÜN/DÜZ

Birlik/Vahdet. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/<>/>< Çokluk/Kesret.

yerine / değilDÜN/LER değil/yerine GÜN/LER

Unutulabilirler. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/>/< Yaşanılması gerekenler, yaşanılacaklar.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: n ile başlayan 534 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: g ile biten 138 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“gün” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. ► güneş

2. Güneş ışığı

3. ► gündüz

4. Yer yuvarlağının kendi ekseni etrafında bir kez dönmesiyle geçen 24 saatlik süre; ruz

5. İçinde bulunulan zaman

6. Zaman, sıra

7. Çağ, devir

8. İyi yaşanmış zaman

9. Bayram niteliğinde özel gün

10. Belirli günlerde ev hanımlarının konuk ağırlamak için yaptıkları toplantı

Birleşik sözler: günâşık, günaşırı, günaydın, gün balı, gün balığı, gün batımı, gün batısı, günbegün, günberi, gün boyu, günçiçeği, gün dikilmesi, gün doğusu, gündöndü, gün dönümü, gün durumu, güngörmez, güngörmüş, gün gülü, gün günden, günısı, gün ışığı, günindi, gün merkezli, gün ortası, günöte, Gün tutulması, gün tün eşitliği, gün yağmuru, gün yayı, gün yeli, bir gün, günden güne, günebakan, günler günü, günübirlik, günü geçmiş, günü gününe, günün adamı, günün birinde, ala gün, artık gün, ay gün takvimi, ay gün yılı, bir gün, ek gün, ertesi gün hapı, her gün, ilk gün zarfı, iyi gün, iyi gün dostu, kara gün, kara gün dostu, mübarek gün, öbür gün, ön gün, öte gün, özel gün kartı, özel gün zarfı, tam gün, yarım gün, bugünkü günde, ana baba günü, arife günü, aşure günü, bayram günü, çalışma günü, doğum günü, güneş günü, halk günü, hesap günü, imza günü, iş günü, kabul günü, kandil günü, kış günü, kıyamet günü, mahşer günü, okuma günü, paça günü, yaş günü, yıldız günü

Gökbilim Terimleri Sözlüğü, 1969

1. Güneş'in öğleden art arda iki geçişi arasındaki zaman süresi. 2. Ortalığın aydınlık olduğu zaman aralığı.

Eski yevm · İng. day · Fr. jour · Alm. Tag

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“gün” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

GÜN

i. (Eski Türk. kün “güneş; gün”) 1. Dünyânın kendi yörüngesi etrâfında bir defa dönmesinden ibâret 24 saatlik zaman parçası: On iki gündür, aklı başında değildi (Nâmık Kemal). 2. Güneşin doğuşu ile batışı arasındaki zaman parçası, gündüz: Müslüman gününün başlangıcını şafağın parıltıları ve nihâyetini akşamın ziyâları tâyin ederdi (Ahmet Hâşim). Geceler günleri, günler geceleri kovalıyor (Yâkup K. Karaosmanoğlu). Gün geceye kavuşmuş, ışık bile kan gibi (Behçet K. Çağlar). 3. Güneş: Ay u gün buldu cemâlinden cemâl (Süleyman Çelebi). Geceyi Söğüt’te geçirmiş, gün ışırken yola çıkmıştı (Kemal Tâhir). Uyan yârim, uyan söndü yıldızlar / Gün karşı tepeden doğmak üzredir (Necip F. Kısakürek). 4. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Bu zaman parçasının belli bir olayı göstereni: “Sinema günleri.” “Nikâh günü.” “Yaş günü.” Onun için de sitil âdeti, daha ziyâde bayram ve düğün gibi merâsim günlerinin dekoruna inhisar eder olmuştu (Sâmiha Ayverdi). 5. Hanımların misâfirlerini ağırlamak üzere yaptıkları ev toplantısı, kabul günü. 6. Zaman, vakit: “Bir gün gelecek ki…” “Gün olur ki…” “Onun da günü gelir.” Gün ola kim kopa dağlar yerinden / Berâber ola düpdüz dağ u yaban (Ahmed Fakih). Onları gün olur kıskanır, gün olur küçük görürüm (Sait Fâik). Artık salîb ehli olarak uykuya varıp tevhit ehli olarak uyanacağı gün uzak sayılmazdı (Sâmiha Ayverdi). 7. Çağ, devir, zaman, ahd: “Onun gününde memleket bolluk ve huzur içinde idi.” 8. Târih: “… gün ve … sayılı yazınıza cevaptır.” 9. mec. İyi ve mesut geçen zaman, saâdet: “Bugün benim günüm.” Kişide kim erlik ola vü yürek / Ona gün ölümdür ne kaçmak gerek (Süheyl ü Nevbahar – T. S.). Hayâtın âşıklara sâdece ağular sunması, hiç gün göstermemesi, nihâyet tüketip mahvetmesi pek ölçüsüz bir gaddarlık olmaz mı? (Safiye Erol). ѻ Gün ağarmak: Gece sona erip gündüz aydınlığı ortalığa yayılmaya başlamak. Gün almak: 1. Doldurduğu yaştan sonra gelen seneden de bir miktar yaşamış olmak: “Yediden gün almadan çocukları okula almıyorlar.” 2. Bir kimse veya makamdan belli bir günü kendisi için ayırtmak. Gün bugün: 1. Tam fırsat, tam zamânı. 2. Gününün kıymetini bilmeye bak, zaman bu zamandır. Gün doğmadan (meşîme-i şebden) neler doğar: Beklenmedik bir zamanda çok iyi şeyler olabilir: Hakîkaten gün doğmadan neler doğuyordu. Kardeşinin başındaki devlet kuşunun oradan kalkıp kendi başına konduğu dün gece bu saatte rüyâda görse hayra yormazdı ya. (Reşat N. Güntekin). (Birine) Gün doğmak: Tâlihi rast gidip sonu kendisi için çok iyi olabilecek olaylarla karşılaşmak, eline büyük bir fırsat geçmek: Kudûm-ı şâh ile halkın bugün başına gün doğdu / Yine tâb-ı rikâbından cihânı kıldı nûrânî (Bâkî). Allah versin, ona gün doğdu (Reşat N. Güntekin). Gün gibi açık (âşikâr, ortada): Çok açık, besbelli: Gün gibi âşikâr biliyorum ki salıydı (Hüseyin R. Gürpınar). Vaziyet de gün gibi âşikâr (Sait Fâik). Gün görmek: İyi günler yaşamak: Zavallı çocuklar, biz yine epeyce gün gördük, fakat onlar hiç göremeyecekler (Yâkup K. Karaosmanoğlu). Ben de gün göreceğim diyor, anası sâyesinde gün görecek (Sait Fâik). Gün görmemiş: 1. Üzerine güneş ışığı değmemiş. 2. Hiç mutlu olmamış. Gün görmez: 1. Güneş ışığı almayan (yer). 2. Evden dışarı çıkmayan (kimse): “Gün görmez pâdişahın kızı.” Gün görmez nâzeninler tozlara bulanmış, taş ve toprak taşıyıp tozdan, dumandan harap olmuşlardı (Kâtip Çelebi’den Seç.). Gün günden: Gün geçtikçe, gittikçe, her gün, biraz daha, günden güne: Tâze çiçekler gibi gün günden açılıyordu (Reşat N. Güntekin). Veysel’de kalmadı hiç sabrı karar / Gün günden ediyom ömrümden zarar (Âşık Veysel). Gün ışığına çıkmak: Ortaya çıkıp açıkça görünmek, âşikâr olmak. Gün kavuşmak: Güneş batıp akşam olmak: Dervişin çilesinin kırılmaması için behemehal gün kavuşmadan dergâhına dönmesi lâzımdı (Sâmiha Ayverdi). Gün (Gününü) koymak: Bir şeyin hangi günde yapılacağını tespit etmek. Gün ola, harman ola: Dur bakalım, günler neler gösterir, ileride ne imkânlar ortaya çıkar: Şey, Mercan usta, gün ola, harman ola (Sait Fâik). Mâlûm, her şey sırayla, gün ola, harman ola, belki ileride onlar da bizi idâre ederler (Rauf Tamer). Gün saymak:  Az bir zaman kaldığını anlatmak için kullanılır: Bir hissede uzun pozisyon alırken başka bir hissede kısa pozisyon almak ya da özel sektör tahvillerine girmek gibi alfa stratejileri için gün sayılıyor (Forbes).  Gün vermek: (Yapılacak bir iş için) Bir kimseye belli bir gün ayırmak. Gün yapmak: (Hanımlar) Belirli günlerde misâfirlerini ağırlamak. Gün yüzlü: Güzel ve nurlu yüzlü: Nice gün yüzlüler bağrına basmış sîneye çekmiş / Nice gencîne nihân eylemiş vîrânedir dünyâ (Rûhî-i Bağdâdî). Gün yüzlü, sırma saçlı ve zümrüt bakışlısın (Nihad S. Banarlı). Gün yüzüne çıkarılmak:  Ortaya çıkarılmak, duyurulmak, gösterilmek: Her şey kapalı kapılar ardında pişirilip kotarılır, yazılır bozulur, düzeltilir karalanır, en nihayetinde derunda pişen lokmalar, ele avuca, kaleme fırçaya, işe, emeğe dökülür, hesaba, kitaba, kâğıda, cetvele aktarılır, bu şekilde gün yüzüne çıkarılırdı (Belkıs A. Gürsoy).  Günden güne: Her gün biraz daha, gün geçtikçe, gün günden: İnsâniyet günden güne maddeleşiyor diyorlar (Yahyâ Kemal). Göz bebeklerinde bana günden güne artan bir öfke var (Yusuf Z. Ortaç). Günlerden bir gün: Günün birinde, vaktiyle, bir gün: Başkâhin, günlerden bir gün Çin imparatoruna “Haşmetlim!” der… (Târık Buğra). Günleri sayılı olmak: 1. Ölümü yaklaşmak: Kurtulmaz, günleri sayılı… (Nüvit Özdoğru). 2. Bir yerde kalma süresi dolmak üzere olmak. Günü geçmek: 1. Bir işin zamânı geçmek. 2. (Kadın için) Âdet hâli gecikmek. Günü gününe: Aynı günde, tam gününde, tam vaktinde: Bugün gazeteler, ihtiyaçları olan kâğıdı günü gününe tedârik etmek zorundadırlar (Burhan Felek). Günü gününe uymamak: Bir günkü hâli diğer günkü hâline uymamak, her gün ayrı bir durum üzre olmak: İkincisi hiç günü gününe uymaz. İstikrarsız, zırzop bir aydır (Burhan Felek). Günü, saati belli olmamak: Düzenli ve belli bir vakti olmamak, geleceği veya olacağı zaman kestirilememek. Günü yetmek: Eceli gelmek, vâdesi tamam olmak. Günün adamı: 1. İçinde bulunulan günlerde kendisinden çok bahsedilen kimse. 2. Zamânına kolayca ayak uyduran, tutumunu zamanın îcaplarına göre ayarlamayı beceren kimse. Günün birinde: Belli olmayan geçmiş veya gelecek bir günde, herhangi bir günde: Ve nihâyet günün birinde bindiği otomobil bir yığın eşyâ ile dolu eve dönerdi (Ahmet H. Tanpınar). Gününde: Vaktinde, günü geldiği zaman, tam zamânında: “Borcunu gününde vermedi.” Gününü doldurmak: Belli bir müddeti tamamlamak. Gününü gün etmek: Kendini üzmeden zevk ve safâ içinde yaşamaya bakmak: Hayatta eğlenmeli yavrum, gününü gün etmeli (Kerîme Nâdir). Gününü (Günlerini) saymak: (Çok ağır hasta) Son günlerini yaşamak. ● Günlerce zf. Günler boyunca, uzun zaman, birçok günler: Rıhtımda kalanlar bu seyâhatten elemli / Günlerce siyâh ufka bakar gözleri nemli (Yahyâ Kemal). ● Günümüzde:   Kısa bir süre öncesi de dâhil olmak üzere içinde yaşanılan zamanda: Fakat gelinen noktada görünen odur ki, Makyavelist bir bakış açısı günümüzde dünyanın merkezine oturmuştur (Belkıs A. Gürsoy).

lugatim.com/s/GÜN
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp