Sözlük › İ › iç

iç

dey.a.

İlişkililer derûn · evin · geçirmek · hayıflanmak

Açıklama

  1. içi kopmakiçi gitmek, hayıflanmak, iç geçirmek?
  2. Hamasi manzumeleriyle ünlü Mithat Cemal bile, yaşlılığında, içi kopa kopa şöyle yazmıştı:
  3. (bir şeyi) içe düşürmekgönle koymak.

Örnek

Paralanınca Suriçi'nden çıkmış, lüks diye tema İstanbul denen yere geçmiş, babadan kalma mekânın içine sıçmış, hacı anasına da Esenköy'de yazlıkta bakıcı tutmuş orada yaşatıyor. Kıbrıs'ta neyi vardı baban rahmetlinin? Dedim. Abi dedi babama aytodoroda arazi vermiş devletimiz
içi ö olmak / ö gelmekmidemsi bulanmak.
Ayy ö geldi!
Diganlı'yı beğendim. Orasını içime düşürdüm. Kısmet olursa, bahçe yapacağım. Satsın bana Diganlı'yı? ...
iç etmek Nasıl gol oldu? Hakem neden ofsayt sayarak golü içetti.
içi gitmekKalın enseli adam, son izahatı da dinledikten sonra uzaklaştı. İçi gidiyordu ama bir dürten de olmayınca bir türlü 'Toptan kaç para istiyorsun? ' diye soramıyordu.

Kaynak @Aydinlanmacilik, 15.08.2024, X | ÇAltan, M, 28.1.2006 | H A Gedikli, 12.6.2012 | OŞahin, GeloşDağıEfsanesi, İst 1997, 32 | GugukG, 10.5.1947, 3 | Çalıkoparan, 83

Kişi Çetin Altan · Osman Şahin · Çalıkoparan

Yıl/Tarih 28.1.2006 · 12.6.2012 · 1997 · 10.5.1947

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları derûn evin
Dolaylı ilişkili sözcükler (2) geçirmek hayıflanmak
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (3 sözcük)

“iç” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “iç” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)KUİPER KUŞAĞI: İÇ ile/ve/||/<> DIŞ

[uzaklık] 4.02 ışık saati. İLE/VE/||/ 6.79 ışık saati.

yerine / değilİÇ değil HİÇ
fark (ile)HİÇ ile İÇ
yerine / değilDIŞ değil/yerine İÇ

İçinize, derine dalın ve sizde neyin gerçek olduğunu bulun.

yerine / değilINNER yerine İÇ
fark (ile)KANAMALAR:DIŞ ile/ve/||/<> İÇ ile/ve/||/<> DELİKLERDEN ile/ve/||/<> ATAR DAMAR ile/ve/||/<> TOPLAR DAMAR ile/ve/||/<> KILCAL DAMAR

[Burun Kanaması] - Hasta/yaralı sakinleştirilir, oturtulur. - Başı hafifçe öne eğilir. - Burun kanatları, 5 dk. süre ile sıkılır. - Uzman bir doktora gitmesi sağlanır.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ç ile başlayan 1.002 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: i ile biten 2.818 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“iç” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Herhangi bir durumun, cismin veya alanın sınırları arasında bulunan bir yer; dâhil, dış karşıtı

2. Oyuk şeylerin boşluğu

3. Cisimlerin yüzeyleri arasında kalan her nokta

4. Nesnelerin veya kimselerin arasında bulunan nesne veya kimse; ara

5. Ten ile dış giysiler arası

6. Kabuğu olan veya dışı kabuk durumunda bulunan yiyeceklerde kabuğun sardığı bölüm

7. Pirinç, soğan ve baharatla hazırlanan, dolmalarda kullanılan karışım

8. İnsan vücudunun mide, bağırsak, kalp, ciğer gibi organlarının bulunduğu kısım

9. Akıl, gönül, irade gibi insanın manevi varlığını oluşturan şeylerden herhangi biri; ciğer, derun, yürek

10. Bir ülke, şehir, topluluk vb.nde olan veya yapılan; domestik

11. Değişik yemeklerde kullanılmak üzere et ile sebzelerin ince kıyımının karıştırılması ve yoğrulmasıyla meydana getirilen karışım

12. Somut kavramlarda iki veya ikiden çok şeyde merkeze daha yakın olan

13. İnsanın manevi varlığıyla ilgili olan

Birleşik sözler: iç acısı, iç ağ, iç ağa, iç asalak, iç bakla, iç barış, iç başkalaşım, iç bayıltıcı, iç bellek, iç borç, iç borçlanma, iç bölge, iç bulantısı, iç burukluğu, içbükey, iç cep, iç cümle, iç çamaşırı, iç çokgen, iç denetçi, iç denetim, içdenetir, iç denge, iç deniz, iç deri, iç donu, iç dünya, iç ek, iç etek, iç evlilik, iç ezan, iç gezegen, iç göbek, iç göç, içgöreç, içgörü, iç görüm, içgüdü, iç güveyi, iç güveyisi, iç harp, iç hastalıkları, iç hat, iç ısı, iç içe, iç işleri, iç itim, iç itmek, iç kafiye, iç kapak, iç kavuz, iç kulak, iç kuyu, iç lastik, iç merkez, iç mimar, iç mimari, iç odun, iç oğlanı, iç organlar, içörgü, iç pazar, iç pilav, iç plazma, iç politika, iç saha, iç salgı, iç savaş, iç ses, iç spiker, iç su, iç sürme, içtepi, iç ters açı, iç turizm, iç tümce, iç tüzük, iç uyak, iç vuruş, içyağı, iç yarıçap, iç yıkama, iç yönetmelik, içyüz, iç yüz, iç zar, içe bakış, içe dönük, içe kapanık, içe yöneliklik, içi boş, içi çıfıt çarşısı, içi dar, içi fesat, içi geniş, içikızıl, içi tez, için için, içler acısı, sağ iç, sol iç, avuç içi, badem içi, bakla içi, ceviz içi, çevrim içi, ders içi, dil içi çeviri, fındık içi, fıstık içi, hafta içi, hizmet içi eğitim, kavuniçi, meslek içi eğitim, meyve içi, rahim içi araç, yurt içi

Sinema ve Televizyon Terimleri Sözlüğü, 1981

<i>Sinema/TV.</i> 1. Kapalı yerlerde geçen görünçlükleri içine alan çekim. 2. İşlikte, kapalı yerlerde çevrilmiş çekim. Dış'ın karşıtı.

Eski dahili (sahne), iç sahne · İng. interior (shot), indoor (studio shot) · Fr. intérieur · Alm. Innenaufnahme

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“iç” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

İÇ

i. (Eski Türkçe’den beri kullanılır) 1. Bir şeyin kendi sınırları arasında kalan kısmı, dâhil. Karşıtı: DIŞ: “Bahçenin, evin, odanın içi.” “Çerçevenin, çemberin içi.” Câmiin içini temizletmeye başladı (Ahmet Hâşim). Bu isimler… ufak renkli dâireler içine yazılmış (Ahmet Hâşim). 2. Oyuk cisimlerin boşluğu veya boşluğa bakan cidârı: “Kâsenin içi.” “Tasın içi.” “Kutunun içi.” Odadan içeri girince aynalı dolabın içine saklandı (Peyâmi Safâ). 3. Bir şeyin iki yüzü arasında kalan kısmı, orta, ara: “Duvarın içi.” “Tahtanın içi.” Eski bir Türk cildinin içinde muhâfaza ediyorum (Ahmet Hâşim). 4. Vücutta ten ile elbiseler arası: “İçine giymek.” “Üşürüm, içimde bir şey yok.” İç çamaşırları, bacaklardaki çoraplar hep ipektir (Burhan Felek). 5. Kabuğu veya bir dış kısmı bulunan yiyeceklerin bunların arasında kalan yenir kısmı: “Ceviz içi.” “Ekmek içi.” “Bâdem içi.” 6. Bir şeyin dışa bakmayan tarafı, içeride kalan yüzü: En soğuk havada bile içi muflonlu, beli kemerli spor bir trençkot giyer (Yusuf Z. Ortaç). 7. Derinlik: Kökleri asırların içine dalan Karaosman âilesi… (Ahmet Hâşim). Her sabah erkenden atına biniyor, tek başına gerilerdeki ormanların içine dalıyor (Ömer Seyfeddin). Efendisi konuşurken at, köprünün ayakları arasında suyun içinden bitmiş gibi görünen ve kenardaki çürük tahta parmaklığı baştan başa kaplayan bir sarmaşığın yapraklarını yiyordu (Reşat N. Güntekin). 8. Bâzı yemeklerin arasına konmak üzere yapılan harç: “Börek içi.” “Dolma içi.” “İçten arttı mı?” 9. Karın, mîde, bağır: “İçim ağlıyor.” “İçim bulanıyor.” İçimdeki o eziklik geçmişti (Yusuf Z. Ortaç). Ay, içim çıkacak ayol! Bu ne biçim tramvay! (Burhan Felek). 10. (İnsan veya nesnelerin meydana getirdiği topluluklarda) Ara: “İçinden iyisini seçmek.” “Vahşîler içinde yaşamak.” Her vakit mezar içinde gezerdi (Nâmık Kemal). Beyin huyunu içinizden kimse benim kadar bilmez (Hüseyin R. Gürpınar). Çıngıraklar içinde deveninkiler en kıymetsizidir (Refik H. Karay). 11. Kendinden önce gelen kelimeye çokluk anlamı katar [Bu anlamda içinde şeklinde kullanılır, Bk. İÇİNDE]. 12. Gönül, kalp, yürek, vicdan [Bu anlam daha çok deyimlerde ortaya çıkar]: “İçi sıkılmak.” “İçi rahat etmek.” İçimde bir yalnızlık duygusu (Orhan V. Kanık). İçimde damla damla bir korku birikiyor (Necip F. Kısakürek). İçimde kâinâtı güzelleştiren, hayâta mânâ veren o büyülü heyecan belirmeye başladı (Târık Buğra). 13. Bir kimse veya meselenin dıştan görünmeyen tarafı, mânâ cephesi: “İçi temizdir.” “İçi seni, dışı beni yakar.” “İşin içinde iş var.” ♦ sıf. 14. Birden fazla olan şeylerden veya bir şeyin, bir yerin çeşitli bölümlerinden merkeze en yakın olan: “İç zar.” “İç Anadolu.” “İç duvar.” 15. Bir memleket veya kuruluşun kendi bünyesiyle ilgili, dâhilî: “İç hizmet.” “İç tüzük.” “İç piyasa.” “İç güvenlik.” “İç siyâset.” “İç ticâret.” 16. Mânâ cephesiyle ilgili, rûhî, mânevî: “Herkesin kendine göre bir iç dünyâsı vardır.” Elbette bütün ahlâkımız ve iç hayâtımız Allah fikrine bağlıdır (Ahmet H. Tanpınar). Az sürer gerçi fakîr Üsküdar’ın saltanatı / Esef etmez güneşin şimdi neler yıktığına / Serviler şehri dalar kendi iç aydınlığına (Yahyâ Kemal). Belki ancak iç âlemlerinde yaşayan hülyâlarının ihtişâmıyle dudaklarına kadar dolup dolup taşan insanlar bu hâlimi anlarlar (Safiye Erol). ѻ İç açıcı (açan): Gönle ferahlık veren: Onların iç açan renkleriyle rûhumu yıkamak (…) istiyordu (Peyâmi Safâ). İşte dolabın kapağı açılınca bir çiçek bahçesi şetâretiyle iç açan bu fincan sergisi göze çarpardı (Sâmiha Ayverdi). Bizim “yazılı basın” için iç açıcı bir manzara bu (Rauf Tamer). İç bağlamak: Kabuklu meyve ve sebzelerin içlerinde yenecek kısım oluşmak, içlenmek. İç çekmek: İçini çekmek: İttihatçılar, Enver Paşa’yı hatırlamış olacaklar ki derin derin iç çektiler (Bekir Büyükarkın). Fakirin iç çekişi zenginlerin usancı / Gurbete düşmüş yolcu, yolcu bekleyen hancı (Ziyâ O. Sabâ). İç etmek: (Başkasına âit bir şeyi) Sâhibine bildirmeden kendine mâletmek, kendinde alıkoymak. İç gıcıklayıcı (gıdıklayıcı): Arzu uyandırıcı, tahrik edici: Karısının kolunu, on üç senelik bir tecrübenin verdiği ustalıkla hafif ve iç gıdıklayıcı bir tazyikle sıkmayı bile unutmadı (Ahmet H. Tanpınar). İç içe: 1. Birbirinin içinde, birbirine karışmış durumda: Güneş, yer, gök, deniz iç içe kaynaşıyor (Câhit S. Tarancı). Coğrafya, kozmoğrafya, hatta ilm-i nücumla iç içedir târih (Ümit Meriç). Batıda maddî sefâlet ile mânevîsi iç içedir (Ergun Göze). 2. Birinden ötekine geçilen: Ufak bir sundurma, iç içe iki oda (Refik H. Karay). Karlı ve puslu dağların iç içe kovukları… kağnı kāfilelerinin bir garip gıcırtısıyle inildemeye başladı (Rûşen E. Ünaydın). İç sıkıntısı: Aylaklığın veya sıkıcı düşüncelerin verdiği tedirginlik: Tekkeye yaklaşırken artan iç sıkıntısı sinirlilik hâlini almıştı (Kemal Tâhir). İç sürmek: İshal olmak, içi sürmek, yürek sürmek. İçi acımak: Çok acımak, üzülmek: Bana rütbe gibi saraydan sevgili getiren anneme içim acımıyor (Yusuf Z. Ortaç). İçi açılmak (aydınlanmak): Gönlüne ferahlık gelmek, içindeki sıkıntı dağılmak, ferahlamak: Ağaçlıklı düz yollar onlara çok ılık gelmişti, önceleri içleri açılmış, âdeta serinlemişlerdi (Bekir Büyükarkın). Bir kakuleli kahve içerim, iki lâf ederim, içim açılır (Aka Gündüz). İçi akmak: İlgi ve yakınlık duymak, gönlü akmak: Ara sıra senin de girip çıktığını gördüm. Bilsen, sana nasıl aktı içim (Ahmet K. Tecer). İçi almamak: 1. Bir şeyi, özellikle bir yemeği canı istememek, mîdesi kabul etmemek: Önlerine ne konulsa içimiz almıyor diyorlar (Mahmut Yesâri). 2. (Uygunsuz bir şeyi) Fikren ve hissen reddetmek, kabul edememek. İçi arpa ambarı gibi: Tasasız, gamsız kimseler için söylenir. İçi bayılmak: 1. Çok acıkmak, açlıktan içinde baygınlık duymak, yüreği bayılmak. 2. Kuvvetli tatlı yemekten içinde eziklik duymak. İçi beni (bizi) yakar, dışı seni (sizi, eli): Görünüşü başkalarının hoşuna gider, ama iç yüzünün kötü yönlerini ancak ben bilirim: İçi bizi yakar, dışı sizi. Bu İstanbul’daki sayfiye meselesi pek akıl kârı bir iş değildir (Burhan Felek). İçi bulanmak:  1. Mîdesi bulanmak, kusacak gibi olmak. 2. İğrenmek, tiksinmek. 3. İçine şüphe düşmek, kuşkulanmak, gönlü bulanmak. İçi burkulmak: Çok üzülmek, müteessir olmak, içi sızlamak: Eşyâlarımızı taşıtacak zenci arayışımızı ve beyhûde yere karşılayıcı gözlediğimizi hatırlayıp içim burkuldu (Bediî Fâik). İçi cız etmek: Duygulanıp üzülmek, yüreği cız etmek: Hâlit’in içi cız etti (Sait Fâik). İçi çekmek: Canı istemek, canı çekmek, arzulamak, gönlü çekmek: İçim çekti, nefis bu. Varayım iki tâne zeytin yiyeyim dedim (Fahri Celâl). Rezancığım, kaç gündür içim samsa çekiyor, ahçıbaşıya söyle de… (Sâmiha Ayverdi). İçi çıfıt çarşısı: Fesat ve kötü niyetli kimseler için kullanılır. İçi çürük: Fesat, şüpheci. İçi çürümek: İçine şüphe girmek: İçim çürümeye başlamıştır (Reşat N. Güntekin). İçi dar: Sabırsız, tez canlı, yüreği dar. İçi daralmak: Sıkılmak, bunalmak, sıkıntı basmak, yüreği daralmak. İçi dayanmamak: Üzücü bir şeyi görmeye veya duymaya tahammül edememek, çok müteessir olmak, içi kaldırmamak, yüreği dayanmamak: Bilmem içiniz dayanır mı? (Reşat N. Güntekin). Gāliba Münevver’i gördün, için dayanmadı, terkedemiyorsun (Mahmut Yesâri). İçi dışı bir: Açık yürekli, özü sözü bir. İçi dışına çıkmak: 1. Şiddetle kusmak: Hiçbir ilâç kâr etmez, içi dışına çıkar (Burhan Felek). 2. Bindiği taşıtın şiddetle sallanmasından dolayı vücûdu çok sarsılmak. 3. (Eşyâ için) Karmakarışık olmak, altüst olmak, dökülüp saçılmak. İçi dışına vurmak: İyilik veya kötülüğü yüzünden belli olmak. İçi dönmek: Mîdesi bulanmak. İçi durmamak: Bir şey yapmadan veya söylemeden karşıdan bakmaya gönlü râzı olmamak, yapmadan veya söylemeden rahat edememek. İçi elvermemek: Gönlü râzı olmamak, kıyamamak, içi götürmemek. İçi erimek: 1. Çok üzülmek. 2. Üzülecek bir durum olacak diye içinde huzursuzluk ve endîşe duymak, yüreği erimek. İçi ezilmek: 1. Açlık hissetmek, yüreği ezilmek, içi kazınmak. 2. Acımak, merhamet duymak: İçi ezilirdi baktığında küçüğün nârin bileklerine… (Sait Fâik). Ben her defasında başlıktan alt tarafını okuyamam, içim ezilir (Burhan Felek). İçi fık fık etmek: Sabırsız, telâşlı ve heyecanlı durumda olmak, içi içine sığmamak, sabırsızlanmak. İçi geçmek: Uyku bastırıp kısa bir an için uyuyuvermek: Biraz içi geçerken küt küt oda kapısı vurulur (Hüseyin R. Gürpınar). Çamaşır yıkadım da yorulmuşum, şöyle içim geçmiş (Refik H. Karay). İçi geçmiş: 1. Uyuşuk, hareketsiz kimseler için kullanılır. 2. Fazla olgunlaşmış, geçkin (karpuz, kavun): Bir karpuz seçtirir, alır. Bir de karpuzu keser, bakar ki içi geçmiş, fenâ fenâ kokuyor (Fâik Reşat). Amma sonra içi geçmiş çıkarmış, amma hışır çıkarmış… Adam para verdim diye yer onu… (Burhan Felek). İçi geniş: Tasasız, kaygısız, rahat kimseler için kullanılır, yüreği geniş. İçi gıcıklanmak: İçinde şehvet uyanmak: İçim gıcıklandı alimallah (Hüseyin R. Gürpınar). İçi gitmek: 1. Bir şeyi çok istemek, bu şeye karşı büyük arzu duymak: Bu derin gece saatinde suların sıkıntısını dinlemek için âdeta içi gidiyordu (Safiye Erol). 2. Aksi bir şey olacak diye endîşe etmek: Her sefer on lirayı verdiği zaman o kısa burnunu kıvırıyor, Hasan’ın içi gidiyordu (Sait Fâik). 3. İshal olmak, içi sürmek. İçi götürmemek: 1. (Acıklı bir şeyi görmeye, okumaya veya dinlemeye) Dayanamamak, içi dayanmamak. 2. Gönlü râzı olmamak, kabul edememek, içi elvermemek: Saltanatını kuru başına harcamayı dedemin içi götürmemiş (Safiye Erol). İçi ılınmak: Sıkıntıdan bayılacak gibi olmak, içine fenâlık gelmek: Uçurumlara düşmek hissi içinde içim ılınarak silkinip uyandıkça öyle hissediyorum ki… (Reşat N. Güntekin). İçi hun olmak: Çok üzülmek, yüreği hun olmak. (Birine) İçi ısınmak: Sevgi ve yakınlık duymak, kanı kaynamak, gönlü ısınmak. İçi içine geçmek: Huzursuz ve tedirgin olmak. İçi içine sığmamak: 1. Aşırı derecede heyecan içinde olmak: Yirmi bir buçuk yaşında, içi içine sağmayan ve hayatta ne yapacağını henüz kestiremeyen gepgenç bir çocuk… (Reşat N. Güntekin). Turneye çıkacağız diye içi içine sığmıyor (Sait Fâik). 2. Çok sabırsızlanmak, telâşlanmak: İçi içine sığmıyor, siyah çarşaflı kadının gelmesini bekleyerek dâirenin boş koridorlarında bir aşağı, bir yukarı mekik dokuyordu (Hüseyin R. Gürpınar). İçi içini yemek: 1. Çok sabırsızlanmak: Pek sabırsızlanıyorum, içim içimi yiyor, şu netîceyi çıkar da işiteyim (Hüseyin R. Gürpınar). 2. İçin için üzülmek: Söylemesi memnû bu hakîkatler içimi yiyor (Hüseyin R. Gürpınar). İçi kabarmak: 1. Heyecanlanmak:  Kocamdan gayrısına içim kabarmadı (Füruzan). 2. Öfkelenmek, kızmak. İçi kabul etmemek: 1. Yiyemeyecek durumda olmak. 2. Mantığına ters düşmek, bir türlü kabul edememek. İçi kaldırmamak: İçi dayanmamak, yüreği dayanmamak. İçi kalkmak: 1. Birden heyecanlanmak. 2. İğrenç bir şeyden mîdesi bulanmak, yüreği kalkmak. İçi kan ağlamak: İçinde belli etmediği büyük bir üzüntüsü olmak, belli etmeden çok üzülmek, yüreği kan ağlamak: İçim kan ağlarken gülmeye, şarkı söylemeye, ıslık çalmaya başlıyordum (Reşat N. Güntekin). Ali Rızâ Bey bu saatlerde kızlarını kurbanlık koyunlar gibi görür, içi kan ağlardı (Reşat N. Güntekin). İçi kapanmak: İçini kasvet kaplamak, sıkılmak, bunalmak. İçi kara: Başkalarının kötülüğünü isteyen, kötü niyetli, kötü kalpli, gönlü kara. İçi kararmak: Çok sıkılmak, içine kasvet basmak, gönlü kararmak: Karışık suratlarına baka baka içim karardı (Reşat N. Güntekin). Düşünmek, avunmak istedi. Bunu da beceremedi, içi kararıyordu. Hiç de iyi şeyler aklına gelmiyordu (Bekir Büyükarkın). İçi katılmak: 1. Çok üşümek: Üşümeyi aşağı yukarı hepiniz bilirsiniz: Titremek, içi katılmak, buz kesmek… (Refik H. Karay). 2. Aşırı derecede gülmek veya ağlamaktan katılacak gibi olmak. 3. Çok üzülüp içi kaskatı kesilmek. İçi kazınmak: Açlıktan mîdesinde eziklik duymak, içi ezilmek, yüreği kazınmak. İçi oynamak:  1. İçine şüphe girmek. 2. Arzu duymak. 3. Heyecanlanmak. İçi paralanmak (parçalanmak, parça parça olmak): (Birinin, bir şeyin hâline) Çok üzülmek, çok acımak, yüreği parçalanmak: Benim için yorulduğunu görünce içim parçalanıyor Fikret (Reşat N. Güntekin). İçi rahatlamak (rahat etmek): (Üzülecek bir şey olmadığını anlayıp) Ferahlamak, yüreği rahatlamak. İçi râzı olmamak: Kıyamamak, yapmayı gönlü istememek, gönlü râzı olmamak. İçi sıkılmak: Sıkıntılı bir hal içinde olmak, canı sıkılmak, yüreği daralmak, bunalmak. İçi sızlamak: Çok üzülmek, müteessir olmak, içi burkulmak, yüreği sızlamak: Avrupa’daki nizam intizam, bizdeki nisbî çapaçullukla kıyaslanınca içimiz sızlardı (Burhan Felek). İçi sürmek: İç sürmek. İçi şişmek: Can sıkıcı şeyleri devamlı dinlemekten bunalmak, yüreği şişmek. İçi temiz: Vicdanlı, saf. İçi tez: Aceleci, canı tez: Ne var ki bâzı müesseselerin başına içi tez, çalışkan ve işini seven adamlar gelir (Burhan Felek). İçi titremek:  1. Büyük bir arzu duymak: Şimdiden düğünlerde gelin tellerini başına takarken içim titriyor (Reşat N. Güntekin). Artist olmak için içi titreyen, kadın erkek birçok tahsil ve terbiyesi yerinde (…) gençler biliyorum (Reşat N. Güntekin). 2. (Birinin veya bir şeyin başına zarar gelecek diye) Korku içinde olmak, yüreği titremek. İçi tükenmek: (Bir şeyi uzun uzun anlatmaktan dolayı) Yorgunluk hissetmek, yüreği tükenmek. İçi ürpermek: Üşür gibi olmak: Çağrı Bey’le Tuğrul Bey ise aynı anda ve aynı irkilişle Sarı Hoca’nın önce yüzüne bakmışlar, sonra Sarı Hoca’nın hırkasıyle sımsıkı sardığı Alpaslan’ı bir iç ürpertisi içinde görmüşlerdi (Mustafa N. Sepetçioğlu). Kimsesiz odanda kış geceleri / İçin ürperdiği demler beni an (Necip F. Kısakürek). İçi yağ bağlamak: Bir şeyin istediği gibi olmasına çok sevinmek, sevinç duymak, yüreği yağ bağlamak: Murat’ın kalbi kanar dururken kendi içi yağ mı bağlayacaktı (Mahmut Yesâri). İçi yanmak: 1. Çok susamak: Kız, içim yandı, bana bir şerbet! (Safiye Erol). 2. Çok fazla üzülmek, yüreği yanmak: Benim de yandı içim anlayınca derdinizi (Mehmet Âkif). Mahmûre Abla’nın içi, annesinin yerini başka bir kadının almış olmasından dolayı yanıyordu (Hâlide E. Adıvar). İçim yanmaz: (Şart cümlelerinden sonra) Üzülmem, acımam, yüreğim yanmaz. İçinde: Bk. İÇİNDE. … İçinde yüzmek: … çok fazla olmak: “Servet içinde yüzmek.” “Pislik içinde yüzmek.” “Sefâlet içinde yüzmek.” İçinden: Kendi kendine, açıkça söylemeden, karşısındakine belli etmeden: İçinden şunun başını vurdursam dedi (Ömer Seyfeddin). Mümtaz bunu düşünürken küçük yeğeninin hallerine içinden gülümsedi (Ahmet H. Tanpınar). (Bir işin) İçinden çıkamamak: Güçlüklerini yenip halledememek, üstesinden gelememek : Zihnim dolaşıyor, bir türlü hesâbın içinden çıkamıyorum (Hüseyin R. Gürpınar). (Bir şey birinin) İçinden çıkmamak: (Onu) Unutamamak. (Birinin) İçinden doğmak: İçine doğmak. İçinden geçirmek: (Bir şey yapmayı) Düşünmek, tasarlamak, aklından, gönlünden geçirmek: Hesap ver bakalım şimdi Boğaç diye geçirdi içinden (Mustafa N. Sepetçioğlu). İçinden geçmek: Düşünmek, düşünmüş olmak, aklından, gönlünden geçmek: Belli adım atışlarından / İçlerinden geçen şey (Câhit S. Tarancı). İçinden gelmek: (Bir şeyi yapmak için) Gönlünde bir arzu duymak: Hiçbir şeye el sürmek içimden gelmiyor (Reşat N. Güntekin). İçinden kan gitmek: Belli etmediği büyük bir üzüntüsü olmak, içi kan ağlamak: İçimden kan gidiyor yüzünü görsem, kızım (Fâruk N. Çamlıbel). Sus, o bahsi hiç açma… Hani şakaya vuruyorum ya, vallahi içimden kan gidiyor (Mahmut Yesâri). İçinden konuşmak: Söyleyeceği şeyleri düşünmek, fakat dile getirmemek. İçinden okumak: 1. (Bir şeyi) Ses çıkarmadan sâdece gözleriyle veya zihninde tekrarlayarak okumak. 2. argo. Zihninden küfür etmek, sövmek. İçinden pazarlıklı: Açık ve göründüğü gibi olmayıp zihninde kendine göre hesaplar yapan, düşündüğünü belli etmeyen, sinsi, içten pazarlıklı: Vesveseli ve içinden pazarlıklı da denilebilirdi (Reşat N. Güntekin). Sen onu öyle sâde suya alıklardan sanma… Ne içinden pazarlıklıdır o! (Mahmut Yesâri). İçine (bir) acı çökmek: Yüreğinde büyük bir üzüntü hissetmek. (Gözyaşını, derdini, üzüntüsünü) İçine akıtmak: Kimseye belli etmemek. İçine ateş düşmek: 1. Yüreğini büyük bir acı ve üzüntü kaplamak, yakıcı bir endîşe duymak; bağrına, ciğerine, gönlüne, yüreğine ateş düşmek. 2. (Bir şeye karşı) Gönlünde şiddetli bir arzu uyanmak. İçine almak: Kapsamak, ihtivâ etmek: “Bu hususları da içine alan bir kānun hazırlamalı.” İçine atmak: 1. Üzüntüsünü kimseye belli etmemek. 2. Kendisine yapılan bir şeyi sesini çıkarmadığı halde unutmamak. İçine çekmek: (Koku, duman, hava vb.ni) Kuvvetli bir nefesle içine almak. İçine dert olmak: Bir şeyi istediği halde yapamadığı için üzülmek. İçine doğmak: Hiçbir belirti olmadığı halde bir işin olacağını hissetmek, gizli bir güç kendisine haber vermiş gibi olacak şeyi önceden bilmek, mâlûm olmak: Bu gece sessiz, kimsesiz köyümde patlayacağım içime doğuyordu (Sait Fâik). İçine dokunmak: Tesir edip hislendirmek. İçine etmek: Bozup berbat etmek, içine sıçmak. İçine felfelek sokmak: Birinde kuşku uyandırmak, kuşkulandırmak, şüphe ve endîşeye düşürmek. İçine işlemek: (Üzücü veya acı bir şey) Bir kimseye çok dokunmak, çok tesir etmek, yüreğine işlemek: Fakat bu vak’a gittikçe içime işliyordu (Reşat N. Güntekin). İçine kapanmak: Duygularını kimseye açmamak, etrâfı ile temâsını kesip kendi âleminde yaşamak: Âile günden güne ağırlaşan, günden güne içine kapanıp kararan ve şişmanlayan genci harekete getirmek için ne edeceklerini bilemiyorlardı (Sait Fâik). İçine kapanık: Kendi âleminde yaşayan, duygularını kimseye açmayan. İçine kurt düşmek: Bir şeyden şüphelenmek, kuşkulanmak, yüreğine kurt düşmek: Valizleri verdim ama içime bir kurt düştü doğrusu. Kim bilir, belki de hırsız… (Rauf Tamer). (Bir şey birinin) İçine oturmak: İçine işlemek, yüreğine oturmak. İçine sıçmak: Berbat etmek, içine etmek. İçine sinmek: 1. Her şey tamam olduğu için gerektiği gibi zevk almak [Daha çok olumsuz şekli kullanılır]: S ensiz hiçbir şey içime sinmiyor (Yusuf Z. Ortaç). Bir şey yesem içime sinmezdi (Sait Fâik). 2. Gönlüne göre olmak: “Güzel işlemişsin, şimdi içime sindi.”Düğünüm de içime sinmedi (Reşat N. Güntekin). İçine sokacağı gelmek: Çok sevmek, çok beğenmek. İçine tükürdüğümün (ettiğimin): argo. Elde edilemediği, artık faydalanılamadığı için esef edilen şeylerden bahsedilirken kullanılır. İçine tüküreyim: (Kaba konuşmada) İsteğe göre olmayan, insana umduğunu vermeyen şeyler karşısında duyulan esef ve öfkeyi ifâde etmek için kullanılır: Parmak kadar çocuğu kurtaramadıktan sonra içine tüküreyim ben böyle fennin (Reşat N. Güntekin). İçini açmak: 1. Derdini dökmek, sırrını söylemek: Bu yüzden efendinin yanında en yakınları dahi rahatça konuşamaz, içlerini açıp dertleşemez (Sâmiha Ayverdi). 2. Ferahlık vermek. İçini bayıltmak: 1. (Çok tatlı bir şey) Yiyenin içine eziklik vermek. 2. mec. (Sesi veya hareketleriyle) Birini usandırmak, içine sıkıntı vermek. İçini boşaltmak: 1. (Birine) Derdini dökmek: Ne söyleyeceksen söyle! Boşalt içini! (Sait Fâik). 2. (Kızdığı birine) Gerekeni söyleyip öfkesini yatıştırmak: Karşılık vererek içini boşalttırdı (Reşat N. Güntekin). İçini çekmek: (Üzüntü, hasret, esef gibi duyguların etkisiyle) Derin bir nefes almak, iç çekmek, iç geçirmek: Rızâ Tevfik içini çekerek, “Ne mesut insansın Kemal!” der (Ahmet H. Tanpınar). Derin bir gayz ile içimi çektim (Orhan S. Orhon). Fersiz gözlerini silerken içini çekiyor, “Benim güzel yavrum, pek genç öldü, daha çok yaşamalıydı…” diye ağlıyordu (Kerîme Nâdir). İçini dökmek: Ferahlamak ihtiyâcıyle derdini anlatmak: Hani buraya içini dökmek için gelmiştin Ali ağabey? (Bekir Büyükarkın). Buyurun eczâcı beyefendi… içini dök, mâdemki demokraside yaşıyoruz, herkes düşündüğünü söylemekte hürdür (Burhan Felek).    İçini kanatmak:  mec. Acı vermek, kederlendirmek: Gözüme insanların küçüklüğü batmıyor; Kalleşlik, vefasızlık içimi kanatıyor (Mehmet Çınarlı).    İçini kemirmek: (Bir düşünce, bir üzüntü) Birini devamlı olarak rahatsız etmek: Binlerce şüphenin içini kemirmesine karşı bir hakîkati sîneye çeker (Burhan Felek). İçini kurt yemek: İçinde sürekli bir endîşe olmak. (Birinin) İçini okumak: Zihninden geçenleri anlamak: Gözlerini gözlerine dikti, sanki onun içini okumaya çalıştı (Bekir Büyükarkın). İçinin yağı erimek: (Korktuğu bir şey olacak diye) Endîşe içinde olmak, yüreğinin yağı erimek. İçler acısı: Çok acınacak, insanın içini parçalayacak durumda, çok acıklı, yürekler acısı: Bir diğer içler acısı da Anadoluhisarı’ndaki spor tesisleridir (Burhan Felek). İçten içe: 1. Gizli gizli, belli etmeden: Bununla berâber bu İslâm merkezinde içten içe bir yığın mücâdele vardı (Ahmet H. Tanpınar). Yusuf Bey’e içten içe hak verir (Sâmiha Ayverdi). 2. Bir şeyin (özellikle binâ ve unsurlarının) kalınlıkları hesâba katılmadan bir iç yüzle karşı iç yüz arasındaki mesâfesi: “Odanın boyu içten içe 5 metre.” İçten pazarlıklı: İçinden pazarlıklı.

lugatim.com/s/İÇ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp