Sözlük › D › diş

diş

a.diş

İlişkililer dent · dişli · dişsiz · dişlik –ği · dişlemek · dişleklik –ği · dişlenme · dişlim · dişice · diş buğdayı · diş çıkarma · Diş dirgiti · +14 ›

Açıklama

Çene kemiklerinin üstüne dizili, ısırıp koparmaya ve çiğnemeye yarayan sert, beyaz organlardan her biri. 2. isim Çark, testere, tarak vb. çentikli şeylerdeki çıkıntıların her biri: "Çarkın dişleri tebessüm eder gibi tatlı bir ses çıkardı." - Sait Faik Abasıyanık 3. isim Sarımsak dilimi, karanfil vb.nde dişe benzetilen tane: Bir diş sarımsak, iki diş karanfil. 4. isim Bazı dantel ve işlemelerin kenarlarındaki yuvarlak sivri bölüm. 5. isim, hayvan bilimi Omurgalı hayvanların çenelerinde veya ilkel yapılı omurgalıların gırtlak ve ağızlarında bulunan kemiksi sert parçalar.

Örnek

2 Görevli adam motorcuların hava pompasının dişini düşürdüğünü söyledi!
Görevli adam moturcuların hava pompasının dişini düşürdüğünü söyledi!

Kaynak Gül Gedikli. 17.10.2021

Yıl/Tarih 17.10.2021

Anlam/Değer ilişkileri

Benzerleri dişice
Doğrudan ilişkili sözcükler dişlemek dişli dişlik –ği dişsiz
Yabancı karşılıkları dent

“diş” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “diş” ile ilişkili sözcükler

Türkçe / yabancı karşılık fethigedikli sözlüğü: biri ötekinin Türkçe ya da yabancı karşılığı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yakın / benzer fethigedikli sözlüğü: yakın ya da benzer anlamlı

eski / yeni terim (TDK) TDK terim sözlükleri: eski terim ile yeni karşılığı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

Fark kayıtları

fark (ile)DİL ve/||/<> DİŞ

DİL VE DİŞ “Dişler, tüm organların aynasıdır” sözünü anımsayarak, “Dil neyin aynasıdır?” sorusuna bir yanıt arasak, hepimizin buluşma noktası “ÖZ” olacaktır. “Dil, özümüzün aynasıdır” “ÖZ GÖZ SÖZ” bağlantısı, nereden hareket edecek olursak…

fark (ile)EXTERIOR/EXTÉRIEUR/PLEIN AIR/AUSSENAUFNÄHME/DIŞ/HARICI/DIŞ SAHNE ile/||/<> DIŞ/DIŞLAM ile/||/<> EXTÉRIEUR/DIŞ/HARICÎ/HARİÇ ile/||/<> EXTERNE/DIŞ/VAHŞÎ/HARİCÎ ile/||/<> EXTERNAL/DIŞ

Sinema/TV. Açık havada geçen görünçlüklerin yer aldığı çekim; bu anlamda, kapalı bir yerde çevrilse bile, görüntüleri açık havayı, işlik dışını gösteren çekim için de kullanılır. | Açık havada çevrilmiş çekim. İç'in karşıtı. @@ bk. dışlam.…

fark (ile)ODONTOLOJİ ile DİŞ/ÇİLİK BİLİMİ

Anatominin dişleri konu alan bölümü.

fark (ile)DİŞ/ÇENE/PENÇE ile/deği/||/<> KELİSER

Keliserli hayvanların tipik özelliği olan pençe biçimindeki beslenme öğesi. [KELİSERLİLER]

fark (ile)DENT/DİŞ/SİN ile/||/<> TOOTH/DENT/ZAHN/DİŞ

(biyoloji, zooloji) @@ Omurgalı hayvanların çenelerinde ya da ilkel yapılı omurgalıların gırtlak ya da ağız duvarında taşıdıkları sert yapılar.

fark (ile)DİŞ/LER ile/ve/<> DİŞ MİNESİ

... İLE/VE/<> Gövdemizdeki en sert olan.

yerine / değilDIŞ değil/yerine İÇ

İçinize, derine dalın ve sizde neyin gerçek olduğunu bulun.

fark (ile)DİŞ/LER ile/ve/<> DİŞETİ

Dişler, tüm örgenlerin aynasıdır.

fark (ile)KANAMALAR:DIŞ ile/ve/||/<> İÇ ile/ve/||/<> DELİKLERDEN ile/ve/||/<> ATAR DAMAR ile/ve/||/<> TOPLAR DAMAR ile/ve/||/<> KILCAL DAMAR

[Burun Kanaması] - Hasta/yaralı sakinleştirilir, oturtulur. - Başı hafifçe öne eğilir. - Burun kanatları, 5 dk. süre ile sıkılır. - Uzman bir doktora gitmesi sağlanır.

fark (ile)KUİPER KUŞAĞI: İÇ ile/ve/||/<> DIŞ

[uzaklık] 4.02 ışık saati. İLE/VE/||/ 6.79 ışık saati.

yerine / değilEXTERNAL yerine DIŞ
yerine / değilTOOTH yerine DİŞ
fark (ile)DİŞ/LER ile/ve ALT ÇENE DİŞLERİ ile/ve AZI/AKIL DİŞLERİ

Her bir diş en az bir köke sahiptir. İLE/VE Alt çene dişlerinin iki kökü bulunur. İLE/VE Azı dişlerinin üç kökü vardır.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: ş ile başlayan 542 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“diş” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Çene kemiklerinin üstüne dizili, ısırıp koparmaya ve çiğnemeye yarayan sert, beyaz organlardan her biri

2. Çark, testere, tarak vb. çentikli şeylerdeki çıkıntıların her biri

3. Sarımsak dilimi, karanfil vb.nde dişe benzetilen tane

4. Bazı dantel ve işlemelerin kenarlarındaki yuvarlak sivri bölüm

5. Omurgalı hayvanların çenelerinde veya ilkel yapılı omurgalıların gırtlak ve ağızlarında bulunan kemiksi sert parçalar

Birleşik sözler: diş ağrısı, diş aynası, diş bademi, dişbudak, diş buğdayı, diş-damak ünsüzü, diş diş, diş doktoru, diş-dudak ünsüzü, diş eti, diş eti-damak ünsüzü, diş eti-dudak ünsüzü, diş fırçası, diş hekimi, diş ipi, diş kirası, diş macunu, diş odacığı, diş otu, diş özü, diş plağı, diş tababeti, diş tabibi, diş tacı, diş taşı, diş ünsüzü, dişe diş, dişiyle tırnağıyla, alt diş, damaklı diş, kazma diş, kesici diş, öğütücü diş, takma diş, tavşan diş, uzun diş, üst diş, yirmilik diş, akıl dişi, anahtar dişi, azı dişi, deve dişi, duvar dişi, düven dişi, ekleme dişi, faredişi, fildişi, fil dişi, göz dişi, köpek dişi, kuzu dişi, mazgal dişi, peynir dişi, sıçandişi, süt dişi, yıldızı dişi, yirmi yaş dişi

Ağaçişleri Terimleri Sözlüğü, 1968

1. Testerelerde kesmeyi sağlayan çıkıntı. 2. Dişli birleştirmelerin temel elemanı.

Eski diş · Alm. Zahnform,- Zinken

Biyoloji Terimleri Sözlüğü, 1998

Omurgalı hayvanların çenelerinde ya da ilkel yapılı omurgalıların gırtlak ya da ağız duvarında taşıdıkları sert yapılar.

İng. tooth · Fr. dent · Alm. Zahn

Coğrafya Terimleri Sözlüğü, 1980

Kar aşındırması altındaki genç dağlarda, yandan bakıldığında testere dişi gibi görünen tepe uçlarından her biri.

İng. dent · Fr. dent · Alm. Horn

Sinema ve Televizyon Terimleri Sözlüğü, 1981

<i>Sinema</i> Dişli makaralardaki çıkıntılardan her biri.

İng. tooth, sprocket tooth · Fr. dent (de tambour) · Alm. Zahn

Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü

<i>anat.</i> Çene kemiklerinde yerleşmiş, alınan gıdaların parçalanmasını ve öğütülmesini sağlayan sert yapılar, dens.

İng. dens

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (1)

(I) 1. Düven'in altındaki taş çıkıntılar. (Yurtbeyi *Çankaya -Ankara) 2. Kağnılarda, mazının yastıktan çıkmamasını sağlayan ağaç parçası. (-Amasya; İspir -Erzurum.) 3. Tırmıkta kuru otları toplayan bölüm. (Dardere, Kandilli *Bozüyük -Bilecik)

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976 (2)

(II) Vida ve somunların üzerindeki set. (*Senirkent -Isparta)

Zooloji Terimleri Sözlüğü, 1963

Omurgalı hayvanların çenelerinde ya da ilkel yapılı omurgalıların gırtlak ve ağız duvarlarında taşıdıkları kemiksi sert parçalar.

Eski sin · İng. tooth · Fr. dent · Alm. Zahn

Etimoloji Sözlüğü (1)

‘ağzın içinde çene kemiklerinin üstüne dizili, ısırıp koparmaya ve çiğnemeye yarayan organlardan her biri’

~ Az diş. -Tkm dīş. -Nog tis. -Blk tiş. -Kklp tis. -Kzk tis. -Krg tiş. -Tar çiş. -Sag tis. -Alt, Tel, Şor tiş. -Yak tīs. -Çuv şăl. Çuvaşça şăl biçiminin Türkçe şiş ile birleştirilmesi yanlıştır.
Türkçe diş’in Moğolca sidün ‘diş’ biçimiyle birleştirilmesi ses bakımından olanaksızdır.

Etimoloji Sözlüğü (2)

‘ağzın içinde çene kemiklerinin üstüne dizili, ısırıp koparmaya ve çiğnemeye yarayan organlardan her biri’

~ Az diş. -Tkm dīş. -Nog tis. -Blk tiş. -Kklp tis. -Kzk tis. -Krg tiş. -Tar çiş. -Sag tis. -Alt, Tel, Şor tiş. -Yak tīs. -Çuv şăl. Çuvaşça şăl biçiminin Türkçe şiş ile birleştirilmesi yanlıştır.
Türkçe diş’in Moğolca sidün ‘diş’ biçimiyle birleştirilmesi ses bakımından olanaksızdır.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“diş” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DİŞ

i. (Eski Türk. tīş > tiş > diş ) 1. Üst ve alt çene kemikleri üzerinde karşılıklı sıralanmış olan ve ağza alınan şeyleri koparıp çiğnemeye yarayan sert, beyazımtırak parçalardan her biri: İki dişi dâima meydanda, yanakları kof ve sarkık, burnu çökük, aksi bir köpek (Refik H. Karay). Yengemin verdiği karanfili dişlerimle ezip emerek odaya giriyorum (Yusuf Z. Ortaç). 2. Bir şeyin üzerinde ufak bir çıkıntı oluşturan kısım veya böyle çıkıntılı kısımlardan her biri, dendan: “Tarak dişi.” “Testere dişi.” Ve istenilen havaya göre laternanın dişleri ayar edilerek müşterinin istediği parça çalınırdı (Sâmiha Ayverdi). 3. (Sarmısak, karanfil vb. şeylerde) Tâne. ѻ Diş açmak: Bir şey üzerinde çentik meydana getirmek. Diş bilemek: mec. Kötülük yapmak ve öç almak için fırsat kollamak: İster öldür cevr ile ister uzaktan diş bile (Enderunlu Vâsıf). Medeniyyet size çoktan beridir diş biliyor / Evvelâ parçalamak sonra da yutmak diliyor (Mehmet Âkif). İkimiz de birbirine diş bileyen iki düşman gibi hareket ediyoruz (Kerîme Nâdir). Diş çekmek: Ağızdaki bir dişi bir âletle yerinden çıkarmak. Diş çıkarmak: Dişi yokken ağzında diş peydâ olmak: “Çocuklar diş çıkarırken çok huysuz olurlar.” Diş diş: 1. Çentik çentik: “Çakının ucu diş diş olmuş.” 2. Ufak parçalar hâlinde: “Kar diş diş yağıyor.”   Diş geçirememek: Hükmü altına alamamak, söz geçirememek, gücü yetmemek: Delikanlı oğluna diş geçiremedi (Reşat N. Güntekin). Kireç gibi zehirli şeyler sârî hastalığa mâni olur, ama bir tânesine diş geçiremez (Sait Fâik). Diş (Dişlerini) gıcırdatmak: Öfkesinden dişlerini sıkmak, çok sinirlendiğini belli etmek: Memleketi süslü temiz göremediği için dişlerini gıcırdatır (Cenap Şahâbeddin). Şahmeliğin adamları bunlar diye dişlerini gıcırdattı (Mustafa N. Sepetçioğlu). Bayağı diş gıcırdatıyordu. Nedense Demirci Mehmet Efe’ye karşı hıncı büyüktü (Bekir Büyükarkın). Diş (Dişlerini) göstermek: 1. (Köpek için) Saldırmaya hazırlanmak. 2. mec. Tehditkâr bir tavır takınmak: Lâkin Hâlet de sıkı bir müdâfaa çemberi içinde diş gösteriyordu (Mahmut Yesâri). Diş kesmez: Çok sert (yiyecek). Dişe diş, tırnağa tırnak: Yapılan bir kötülüğe aynen karşılık verme, misilleme, kısasa kısas, göze göz, dişe diş. Dişe dokunur (dokunacak): Lâfı edilmeye değer, işe yarar, oldukça değerli: Şimdi arada dişe dokunacak bir mükâfat olmadıkça iki devlet birbirine silâh çekmez (Cenap Şahâbeddin). O böyle yaparken ben fenâ halde içerler, karşısına dişe dokunacak biri çıksın, görürüz diye söylenirdim (Reşat N. Güntekin). Dişi tırnağı sökülmek: Aşırı çalışıp yorulmak, çok eziyet çekmek. Dişi tutmak: Dişi ağrımak. Dişinden (Dişinden tırnağından) arttırmak: Gerekli ihtiyaçlarından bile kısacak kadar iktisat yaparak para biriktirmek: Nereden bulacakmışım, dişimden tırnağımdan arttırdığım paralar (Ahmed Midhat Efendi). Bu paraları nasıl dişinden tırnağından arttırdığını hatırlamıyor musun? (Ömer Seyfeddin). Dişine göre: Tam ona uygun, ona göre, gücünün yeteceği gibi. Dişini (Dişlerini) sıkmak: Güç bir şeye dayanmak, sabretmek, katlanmaya çalışmak: Kızıl kanlı yaraya dökülünce yanık et kokusu veren kaynar zeytin yağını düşünüyor, dişlerimi sıkıyordum (Refik H. Karay). Kalbimin atışından tepeden tırnağa sarsılırken dişimi sıkıyor, tırnaklarımı avucuma gömüyordum (Safiye Erol). Dişini söke söke (söker gibi): Zorla, çatır çatır: Sen bir kâğıt yazarsın, ben giderim, o parayı dişini söker gibi alırım (Sait Fâik). Dişini tırnağına takmak: Elinden gelen her şeyi yaparak gayret etmek, bütün gücünü kullanmak: Kadının erkeğe, yâni kendi esîrine eşit olmak ve benzemek için dişini tırnağına takarak yaptığı gayretlerin sebebi delilikten başka ne olabilirdi (Ahmet Hâşim). Dişinin kovuğuna bile gitmemek (kovuğunda kalmak): İhtiyâca göre çok az olmak: Felâketimizin büyüklüğüne göre bu iâneler dişimizin kovuğuna bile gitmez (Reşat N. Güntekin). Dişleri birbirine çarpmak (vurmak): Üşümekten, korku veya heyecandan titremek. Dişleri dökülmek: İhtiyarlamak, yaşlanmak. Dişleri kilitlenmek: (Bir sinir krizi veya hastalık sebebiyle) Dişleri sıkışmak, ağzını açamaz duruma gelmek: Durduğum yerde gözlerim bulanıyor, dişlerim kilitleniyordu (Reşat N. Güntekin). Dişlerini dağıtmak: Şiddetle dövmek, çok döverek tanınmaz hâle getirmek.

lugatim.com/s/DİŞ
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp