oldurgan f. ( ) (-i, -i / -den) 1. Kopmasına yol açmak, bağlı bulunduğu yerden ayırmak: Musluğu Ali koparmıştı dedi (Ömer Seyfeddin). Cadı diyordu; ben senin saçını demet demet koparayım da sen kına yakacak şey ara (Hâlit Z. Uşaklıgil). Bir dereden kopardım / Bu incecik kamışı (Ali M. Arolat). 2. Keserek ayırmak: “Kolunu koparmak.” Haksızlık eden başları bir gün koparırlar (Tevfik Fikret). 3. (Çiçek veya meyveyi) Daldan, ağaçtan toplamak: Ham meyvayı kopardılar dalından / Beni ayırdılar nazlı yârimden (Türkü). Bir elinde bâde birinde meze / Nasıl koparayım gülleri sarhoş (Karacaoğlan). Dinlendinse bahçıvana görünmeden küçük salatalık koparalım, haydi! (Peyâmi Safâ). 4. Hiçbir bağı kalmayacak şekilde ayırmak, uzaklaştırmak: “Kökünden koparmak.” Bu dünyâya niçin pek yapışırsın / Seni ondan koparır çarh-ı devran (Ahmed Fakih). Batıcılarımız bizi ne bahâsına olursa olsun târihten koparmak istiyorlar (Ergun Göze). 5. (Fitne, fesat, kavga, gürültü vb. kelimelerle) Ortaya çıkarmak, başlatmak: Papazın, rûhunda kopardığı fırtınaların gürültüleri hâlâ dinmemişti (Ömer Seyfeddin). Bacasının tepesindeki yuvada leylekler nihâyetsiz bir takırdı koparıyorlardı (Ömer Seyfeddin). Odaya girer girmez Dikmen Yıldızı yılan görmüş serçe gibi geriye fırlayarak bir çığlık kopardı (Aka Gündüz). 6. Zorla almak, ayırmak, uzaklaştırmak. 7. mec. Bir şeyi birinden güçlükle almak, gayret sarfederek elde etmek: “Para koparmak.” “İzin koparmak.” Bana suratını ekşitmesi birkaç lira bahşiş koparmak için olmasın (Ahmed Midhat Efendi). Almışlar adamları, vermişler sopayı… Ne koparabildilerse alıp bırakmışlar (Burhan Felek). Meddah elbiseyi alır, fakat bir kat daha koparmak için yeniden manzum bir kıt’a yazıp yollamaktan geri kalmaz (Sâmiha Ayverdi). 8. (At ile) Koşturmak: At kopardı üstüme enbûh-ı cevr-i rûzigâr (Nef’î). ♦ E. T. Türk. 9. Haşretmek: Dâvud eyitti: İlâhî, bir kişi tâat ehline rağbet eylese ve mâsiyetten sakınsa anın müzdü nedir? Hak Teâlâ eyitti: Yarın kıyâmet gününde mürseller ile koparam (Ahmed Bîcan – T.S.). 10. (Allah için) Yaratıp göndermek: Pes getirdi ol ademden âlemi / Hem kopardı âlem içre Âdem’i (Âşık Paşa’dan). ѻ Koparıp atmak: Kesin şekilde son vermek. ► Koparmak fiiliyle deyimler: Ağzından (söz) koparmak / Ali kıran baş koparan (kesen) / Bir bardak suda fırtına koparmak / Çıban başı (Çıbanın başını) koparmak / Domuzdan kıl koparmak / Dilini koparırım / Etinden et koparmak / Gürültü koparmak / İpini (İplerini) koparmak / Kıyâmeti (Kıyâmetleri) koparmak / Ödünü koparmak / Tuttuğunu koparmak.