( ﺗﺠﻠّﻰ ) i. (Ar. celā’ “açıklamak”tan tecellі ) 1. Görünme, belirme, görünür olma, zuhur etme: Herkes havada bir mûcizenin tecellîsini bekliyor gibiydi (Ahmet Hâşim). Şu fetih vak’ası yâ Rab ne büyük mûcizedir / Her tecellîsini nakletmek uzundur bir bir (Yahyâ Kemal). 2. mec. Kader, tâlih: “Tecellîsi böyle imiş, ne denir.” Tecellî, Hakk’ın nurlarının ârif kişinin kalbinde belirmesidir. “Alın yazısı, mukadderat” mânâsındaki kullanışımız mecâzîdir (Kemal E. Kürkçüoğlu). Rahmetli anam başına bunaltıcı bir iş geldi mi, “Tecellim zâhir” yâhut “Bu da benim tecellimmiş” derdi. Burada tecellî bir mânâda “kader, elimizde olmayan şey” mânâsına gelirdi (Ergun Göze). 3. Allah’ın kudretinin şahıslarda ve eşyâda görünmesi: Envâr-ı tecellîde olup mahv ü perîşan / Fânî olalım Tûr-ı tecellî gibi yeksan (Osman Şems). Hak Teâlâ’nın tecelliyâtına nihâyet olmadığı gibi tecellîde de tekrar yoktur (Ahmet A. Konuk). Uzakta ateşe benzer bir ışık belirmişti; hakîkatte bu Hakk’ın tecellîsiydi. Tecellînin ateş görünüşünde olmasının ve o vâsıta ile hitap edilmesinin hikmeti, ateşin o anda Hazret-i Mûsâ’ya ihtiyaç duyulacak bir nesne olmasıdır. Cenâbıhak, ulu peygamberi kendisine yönelsin diye ihtiyaç duyduğu bir şey sûretinde tecellî etmişti (Kemal E. Kürkçüoğlu). 4. tasavvuf. Sâlikin kalbinde gayp âlemine âit nûrun belirmesi, ilâhî feyzin müminin kalbinde zuhûru: Tecellîden nasîb erdi kimine / Kiminin maksûdu bundan içeri (Yûnus Emre’den). ѻ Tecellî etmek: 1. Görünmek, belirmek, zuhur etmek: Etse bir zerre tecellî âleme ol mihr-hüsn / Haşre dek Gālib tükenmez güft ü gûy-ı âfitâb (Leskofçalı Gālib). Nazar-ı tahayyülâtı önünde garip bir manzara tecellî etmekte idi (Nâbîzâde Nâzım). Mermer çerçeveler içinde oyulmuş ikinci methalin ötesinde sahâbenin türbesi yekpâre bir nur gibi tecellî etti (Rûşen E. Ünaydın). 2. (Allah için) Kudreti yarattıkları üzerinde görünmek: Tecellî eyler ol dâim celâl ü geh cemâlinden / Birinin hâsılı cennet birinde nâr olur peydâ (Niyâzî-i Mısrî). Hudâ kim her sıfatla bir tecellî eylemiş dehre / Serâpâ enfüs ü âfâkı rengârenk göstermiş (Leskofçalı Gālib). Sen tecellî eylemezsin perdede ben var iken / Şart-ı izhâr-ı vücûdundur adîm olmak bana (Yenişehirli Avnî’den). ● Tecellî-gâh (-geh) ( ﺗﺠﻠّﻴﮕﻪ – ﺗﺠﻠّﻴﮕﺎﻩ ) tür. i. ( Fars. yer bildiren -gāh > -geh ekiyle ) Tecellî yeri: Tâ ezel beytü’l-harâm-ı aşk âlem-sûzdur / Deyr-i pür-nakş-ı dilim özge tecellîgâhtır (Leskofçalı Gālib). Yirmi eski medeniyete tecellîgâh olmuş iklimler… (Rûşen E. Ünaydın). Tecellîgâh iken binlerce rinde / Melâmet söndü şarkın her yerinde (Yahyâ Kemal). ● Tecellî-zar ( ﺗﺠﻠّﻰ ﺯﺍﺭ ) tür. i. ( Fars. yer bildiren - zār ekiyle ) Tecellî yeri: Şâhid-i hüsn eylemez uşşâktan ketm-i cemîl / İbn-i İmrân ol tecellî-zâr kendin gösterir (Leskofçalı Gālib). Zeminlerden semâlardan taşarken feyz-i Rabbânî / Olur kalbin tecellî-zâr-ı nûr-â-nûr-ı Yezdânî (Mehmet Âkif’ten).