Sözlük › V › vakit

vakit

ar.

İlişkililer dem · sürem · arada derede · gâh · Vakitsiz · vakitli · vakitken · eyyam · vakit kaybettirici · ne vakit · vakit geçirmece · Selerle salarla vakit geçirmek · +12 ›

Açıklama

Bk. Vaht.

Örnek

Waqt. Hal, güç, kudret. Hava yarı bulutlu; ala gün sıcağı Üzümlü çukuruna vurmuş, tarlaların üstünde balkıyor. Köyün kiremitleri tiril tiril... Tavuklar ağızlarını açmışlar, koval koval ediyorlar, kımıldamaya vakitleri yok.
"Zaman hangi vakit durur / Güneş doğmayı ne zaman unutur / Bütün güzellikler bir gün seni bulur"

Kaynak Cahit Beğenç, Sarı Çamın Hikayesi, 1986, 142 | Samet Serhat Sarı, 2017, 52

Kişi Samet Serhat Sarı

Yıl/Tarih 2017 · 2017

Köken ailesi

Arapça vaḳt kökünden gelen 8 sözcük:

evkatmîkatmevkutmevkıttevkitvaktâkivaktikerahet

Köken ailesinin tümünü göreyim... →

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları dem arada derede gâh sürem
Doğrudan ilişkili sözcükler vakitli Vakitsiz
Dolaylı ilişkili sözcükler (11) Bâr başında kavak yelleri esmek centilmenlik –ği çekmek dana demini sürmek eşref saat eyyam ne ara palas pandıras vakitken

“vakit” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “vakit” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)VAKD ile VAKT/VAKİT

Ateşin yanması, tutuşması. İLE Vakit, zaman. | Saat, günün çeşitli saatleri. | Mevsim. | Uygun zaman. | Boş zaman. | Geçim. | Çağ, zaman. | Fırsat. | Belirli/belirtilen zaman.

fark (ile)ZAMAN ile/ve/<> VAKİT/ÇERLİK

... İLE/VE/<> Özel bir dilim.

fark (ile)VAKİT ile/ve/<> DEM

Belirli bir zaman dilimine anlam/değer verilmiş/yüklenmiş süre. İLE/VE/<> Kişinin, bu belirli zaman diliminde yaşadığı hal.

yerine / değilVAKİT değil/yerine/= ZAMAN | ÇAĞ

vakit kaybetmeden vakit vakit vaktikerahet vaktizamanında ahir vakit beş vakit bir vakit dar vakit kimi vakit tez vakit ezan vakti horoz vakti iftar vakti imsak vakti kerahet vakti namaz vakti okuma vakti öğle vakti paydos vakti seher…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.960 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: v ile biten 58 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“vakit” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Arapça vaḳt

1. ► zaman

2. Bir işe ayrılmış veya bir iş için alışılmış saatler

3. ► çağ

4. Belirlenmiş olan zaman

5. Zaman anlatan kelimelere belirtilen durumunda geldiğinde "iken" anlamı veren bir söz

6. Geçim, para bakımından elverişli durum

Birleşik sözler: vakit kaybetmeden, vakit vakit, vaktikerahet, vaktizamanında, ahir vakit, beş vakit, bir vakit, dar vakit, kimi vakit, tez vakit, ezan vakti, horoz vakti, iftar vakti, imsak vakti, kerahet vakti, namaz vakti, okuma vakti, öğle vakti, paydos vakti, seher vakti

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“vakit” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

VAKİT – VAKT

( ﻭﻗﺖ ) i. ( Ar. vaḳt ) 1. Zaman: Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç (Yahyâ Kemal). Sen her vakit iyileri sev, acı (Mehmet E. Yurdakul). Vakit oldukça geçti (Sait Fâik). 2. Belirlenmiş zaman, belirli zaman: “Vakit geldi, gidelim.” “Vakittir, hazırlanmalı.” 3. Devir: “Allâme-i vakt.” Meclis-i Mâliye Reisi İbrâhim Efendi’yi vaktinde kim tanımazdı? (Sâmiha Ayverdi). 4. (İsim tamlamasının ikinci öğesi olarak) Bir işin olageldiği, yapılageldiği saat, gün veya mevsim: “Ezan vakti.” “Hasat vakti.” Ve bir sabah vakti kimsesiz / Bir limanda bulsam kendimi (Orhan V. Kanık). Git bu mevsimde. gurup vakti Cihangir’den bak (Yahyâ Kemal). Yemek vakti olur, Hacı Bayram kendi eliyle aş dağıtır (Ahmet H. Tanpınar). 5. Maddî imkân [Eskimiştir. Bugün daha çok Hâli vakti yerinde söyleyişinde geçer]: Onun vakti iyidir (Şemseddin Sâmi). ѻ Vakit bulamamak: (İşinin, meşgūliyetinin çokluğu sebebiyle) Bir işi yapma imkânı olmamak, ona vakit ayıramamak: Akşama kadar yemek yemeye bile vakit bulamadı (Sait Fâik). Vakit geçirmek: Bir şeyle meşgul olup oyalanmak: Onlarla mücâdele ederek vakit geçiriyorum (Peyâmi Safâ). Maksat vakit geçirmek değil mi? (Reşat N. Güntekin). Evin bu büyümeyen küçük hanımı yukarıdan ziyâde kalfaların odasında vakit geçirir (Sâmiha Ayverdi). Vakit kaybetmek: (Zamânını başka bir şeye harcaması yüzünden) Yapacağı işe az vakti kalmak: Kendini tatbik ettirmek için muhtaç olduğu büyük enerjiyi de berâber taşıyan bu karârı vakit kaybetmeden fiile geçirmek istedim (Peyâmi Safâ). Evet, fakat vakit kaybetmeye gelmez (Aka Gündüz). Vakit kazanmak: 1. (Bâzı şeyleri daha kolay ve çabuk yaparak) Yapacağı şey için daha çok vakit elde etmek, zaman kazanmak: “Vakit kazanmak için bir otomobile atladım.” Aman vakit kazanalım çocuklar (Reşat N. Güntekin). 2. (Bir işe hazır olabilmek için) Kendine vakit sağlamak: Fakat bir yalanı kapatmak için yenisini arıyor ve vakit kazanmaya çalışıyorsun (Peyâmi Safâ). Vakit kazanmak için Ayşe’den su isteyip içti (Reşat N. Güntekin). Vakit (Vaktini) öldürmek: Zamânını boş şeylerle veya iş yapmadan geçirmek: Bu saatlerde vakit öldürmek için îcat ettiğim çârelerden biri… (Reşat N. Güntekin). Yarı keyif, yarı kazanç için vakit öldürdüğü balıkçılık sanatında karar kılmıştı (Sait Fâik). Vakit vakit: Ara sıra, belli olmayan zaman aralıkları ile, zaman zaman: Vakit vakit inlettiği trampete, boru seslerini akşamın hafif rüzgârı derin bir uğultu hâlinde her tarafa yayıyor (Ömer Seyfeddin). Vakit vakit gözlerini kapayarak o herkesin / Âh ettiği sevdâ adlı günahkârı düşündün mü? (Enis B. Koryürek). Vakti dolmak (tamam olmak): 1. Bir şey için tanınan belirli süre sona ermek, zamânı dolmak. 2. Hâmilelik süresi tamam olup doğum zamânı gelmek. Vakti geçmek: 1. (Yiyecek maddeleri için) Kullanılma süresi dolmak. 2. Mevsimi geçmek. 3. Yapılma zamânı gecikmek, iş işten geçmek. 4. (Genç kız için) Evlenmesi gecikmek, yaşı ilerleyip evlenme şansı azalmak. Vakti saati gelmek: 1. Bir işin yapılması için uygun zamâna gelinmiş olmak, sırası gelmek: Kanların mayasında ne varsa vakti saati gelince meydana çıkıyor (Reşat N. Güntekin). 2. Mevsimi gelmek: Çırağan vakti geldi lâlezârın dîdesi rûşen (Nedim). 3. Eceli gelmek: “Vaktimiz gelince hepimizin gideceği yer orası.” Anlamak isterim önce / Bunlar revâ mıdır sence / Vaktim saatim gelince / Ben ölüyom sen ölmüyon (Âşık İhsânî – Ş.A.D.). Vakti hâli yerinde olmak: Geçimi yerinde olmak, varlıklı olmak, hâli vakti yerinde olmak. Vakti olmamak: Çok meşgul olmak, zamânı olmamak. Vaktinde: Tam zamânında, olması lâzım gelen zamanda, zamânı geldiğinde: Orhan gibi vaktinde gitmek varken / Değer mi oyalanmana (Câhit S. Tarancı). Bir türlü vaktinde ele geçmeyen bu kirânın hayâtında nasıl bir üzüntü kaynağı olduğunu gösteren cümleler bu işin herkes için en eğlenceli safhası olurdu (Ahmet H. Tanpınar). (Bir iş birinin) Vaktini almak (yemek): 1. Zaman harcamasını gerektirmek. 2. Çok meşgul etmek. (Bir şey veya kimse birinin) Vaktini almak: Çok meşgul etmek.   Vakt-i merhun: Bir şeyin meydana gelmesi için takdir edilmiş belirli zaman: “Her işin bir vakt-i merhûnu vardır.” Beni bîkes biliyor, belki de bînâm u nişan / Vakt-i merhûnu gelince olurum sâhib-i şan (Abdülhak Hâmit’ten). Vakt-i muhtar: Eskiden düğün vb. önemli işler, savaş ve hücûma geçme gibi hususlar için müneccimlerce tâyin edilen en uygun zaman, eşref saat. Vakt-i şerifler (vakitler) hayr olsun: Zamânın iyi ve hayırlı geçmesini dileyen bir selâmlaşma sözü.  ● Vakten ( ﻭﻗﺘﺎً ) zf. ( vaḳt ’in tenvinli şekli) Vakit bakımından. ● Vakten mine’l-evkat ( ﻭﻗﺘﺎً ﻣﻦ ﺍﻻﻭﻗﺎﺕ ) zf. ( vaḳt ’in nekre hâli vaḳten “bir vakit”, harf-i cer min ve el-evḳāt “vakitler” ile) Günlerden bir gün: Vakten mine’l-evkat dükkânları fevklerine oda ve tahtlarına bodrum inşâ ve hafr etmemesi (…) cümle-i irâde-i seniyyeden bulunmuştur (Mec. Um. Bel.).

lugatim.com/s/VAKİT – VAKT
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp