Sözlük › D › Davar

Davar

a.

İlişkililer köm · davarsızlık -ğı · Çoban davarın yolunu bilir ya da davar yolu bilir çoban da onu izler. Pijli, 27.1.2021 · tarla tapan, öküz davar çilesi de cabası.Lütfiye Aydın, kadın öyküleri, · kalıp -bı · yoz · gayrı

Açıklama

  1. Davarı saldım çayıra, gayrı Mevlam kayıra kalıp söz.
  2. Açık gezmek evlenmemiş kızlara özgü.

Örnek

Akıl defterinde memleketimden, Sivas'tan bir hikmet çıktı karşıma... Onu dostlarımızla paylaşalım: Giden gider arkasından ağlayamam. / Yüreğim ahır değil malı, davarı bağlayamam.
Ben güzelim, beni al diyor. Ancak davar cinsinden ödenen başlık bedeli yüksek ve başta Dasanıç'lar birçok kabile davarsızlığa düştüğü için bu devirde koca bulmak kolay değil.

Kaynak Bilal Kemikli, 23.02.2020, Twitter | S Nişanyan, Sansürlenen Etiyopya Resimleri, 21.03.2025, e-posta

Kişi Bilal Kemikli · Sevan Nişanyan

Yıl/Tarih 23.02.2020 · 21.03.2025

Anlam/Değer ilişkileri

Dolaylı ilişkili sözcükler (4) gayrı kalıp -bı köm yoz

“davar” ile karşılaştırılan sözcükler

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “davar” ile ilişkili sözcükler

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

fark (ile)DAVAR ile DAVAR/SELLE

... İLE Keçi/koyun sürüsü.

yerine / değilDAVAR değil/yerine BU DA VAR

… İLE/DEĞİL/YERİNE

fark (ile)DAVAR ile/||/<> DAVAR GÜTMEK

Koyun ve keçiye verilen ortak ad. Koyun ya da keçi sürüsü. @@ Sürüyü otlatmak, korumak ve gerektiğinde süt sağmak. işe yaramayan, aptal ya da acemi insanları kendi çıkarları doğrultusunda kullanmak.

eşit (=)DAVAR =

koyun ve keçiye verilen ortak ad / koyun veya keçi sürüsü

fark (ile)DAVAR ile GELE

Keçi/koyun sürüsü.

fark (ile)DAVAR ile MAL

Koyun, keçi. İLE Öküz, inek.

fark (ile)DAVAR ile DAHA VAR

Koyun ve keçiye verilen ortak ad. İLE Bir seviyeye doğru olan uzaklık/koşul/zaman.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: r ile başlayan 528 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“Davar” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Koyun ve keçiye verilen ortak ad

2. Koyun veya keçi sürüsü

Birleşik sözler: karadavar

Etimoloji Sözlüğü

‘koyun ve keçiye verilen ortak ad’ / ‘koyun veya keçi sürüsü’

~ Az davar. -Tkm dovar. -TatK tıvar. -Çağdaş diyalektlerde tabar ‘mal’ olarak geçer.
Türkiye Türkçesinde davar ‘evcil hayvan, özellikle koyun’, Azeri alanında davar ‘küçük boynuzlu evcil hayvan; koyun, keçi’, Türkmencede ise dovar ‘evcil hayvan, özellikle koyun ve keçi’ olarak kullanılır. Tatarcada tıvar ‘genel olarak evcil hayvan’ olarak geçer.
Eski Türkçeden başlayarak kullanılır: Uyg tavar, tıvar ‘Habe, Ware’. Orta Türkçe tavar ‘Habe, Gabe, Tribut’. Eski Türkçede ed tavar ‘mal mülk’ anlamında kullanılır.
Türk diyalektlerinden Kalmıkçaya tawr ‘mal, mülk’ olarak geçmiştir. Geç çağlarda Moğolcaya tavar/tabar ‘goods, ware’ olarak girmiştir (Kara: Hamilton Arm 113). Kara ed tavar biçimine gönderme yapmıştır.
Sinor’a göre (UAS 13, 1962, 229-235) Türkçe davar ‘goods, possession’ biçimi taγar’ın etimolojik bir doublet’sidir. Eski ve yeni Türk diyalektlerinde ed tavar’a benzer biçimler sıklıkla kullanılır: erk türk ‘güç’ ; ed tavar ‘mal mülk’ eb bark ‘varlık, mal’, bağ borluk ‘yemiş bahçesi’. Dil biliminde bu biçimlere hendiadyoin adı verilir. Bunlar tek söz sayılır.
Moğolcada taγar ve tabar biçimleri geçer. Moğolcada -γ-, -‘- veya -β- yerine conventionnel bir işarettir. Moğolca -γ- ~ Türkçe -v- karşılığı ortaktır.
Türk-Moğol taγar ~ tabar ~ tavar ailesinde mükemmel bir uyum söz konusudur. Cleaves’e göre (HJAs 12, 1999, 438) taγar Moğolca değil Türkçedir. Cleaves’in düşünceleri her zaman açık olarak tanıklanmıştır ancak Sinor onun bu biçimin Moğolca yerine Türkçe olduğu yolunda oy kullanmasının nedenlerini açık olarak görememiştir. Ona göre bu biçimi bir gruba mal etmek anlamsızdır. Çünkü taγar’ın geçmişi, bizim “Türk ve Moğol” dillerinden söz edemeyeceğimiz zamanlara uzanır.
Sinor Farsçadaki değişik biçimlerin çeşitli zamanlarda hem Türkçeden hem de Moğolcadan alınmış olabileceği (tavar / taγar) görüşündedir. Bu biçimlerden tavar’ın Türk diyalektlerinde yaygın olarak geçtiğini biliyoruz. Örn. Eski Türkçede tavar, Orta Türkçede tavar biçimi kullanılır.
Çağdaş diyalektlerde de tabar, tavar biçimi geçer. Oyrotça tabar, Karakalpakça tavr, tavir, tävir, Başkurtça tuar, Türkmence, Yeni Uygurca, Özbekçe gibi diyalektlerde kullanılan o’lu tovar biçimlerinin Rusçadan geçtiği anlaşılıyor.
Sinor tavar ve taγar biçimlerinin birleştirilmesine karşı bir engel düşünülemeyeceğini öne sürüyor. Türk diyalektlerinde -γ- ~ -w- değişmeleri sık sık gözlediğimiz bir olaydır. Menges’e göre -γ- ~ -v- değişmeleri Batı Türk diyalektleri için tipik bir özelliktir. Menges bu yolda birçok örnek de saymıştır. Benzing Kumukça aγız ~ awuz örneği de vermiştir.

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“Davar” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DAVAR

i. (Eski Türk. tavar “mal, servet”) 1. İnek, özellikle koyun ve keçi gibi hayvanların ortak adı: Davarların dönme zamânına, tam gurup vaktine rastlamıştık (Refik H. Karay). Ne bir ekin kalacak ortada ne bir davar (Fâruk N. Çamlıbel). 2. İnek, özellikle koyun ve keçi sürüsü: Akşam çoban sadâları artar, güneş söner / Gür çıngıraklarıyle davar yayladan döner (Yahyâ Kemal).

lugatim.com/s/DAVAR
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp