sıf. (Eski Türk. toġru – toġuru < toġur-mak “bir şeye doğru yönelmek”) [Kelime toġrі şeklinde Arapça ve Farsça’ya da geçmiştir] 1. Bir uçtan bir uca yönünü değiştirmeden giden, aynı doğrultuda devam eden, müstakim: “Doğru yol.” “Doğru çizgi.” “Doğru duvar.” Kaldırımsız, daracık, iğri sokak, doğru sokak (Yahyâ Kemal). 2. Yalan veya yanlış olmayan, gerçeğe uygun, gerçek: “Doğru hesap.” “Doğru haber.” “Doğru bir okuyuş.” “Doğru çözüm.” 3. Akla, mantığa ve duruma uygun, yerinde, münâsip: “Doğru davranış.” “Doğru karar.” 4. Hak ölçülerinin, ahlâk kurallarının, yasanın gerektirdiği şekilde davranan, nâmuslu, dürüst, güvenilir: Fakat çok doğru bir adamdı (Ömer Seyfeddin). 5. (Saat ve âletler için) Zamânı veya ölçüyü göstermesi gerektiği şekilde gösteren, işini tam yapan: “Doğru terâzi.” ♦ i. 6. Hak ölçülerine uygun olan şey, gerçek, hakîkat: Doğrudan ayrılmaz (Ömer Seyfeddin). İyinin doğrunun aşkın güzelin / Yok mu bir zerre kadar kıymeti (Orhan S. Orhon). 7. mat. İki noktadan geçen düz çizgi. ♦ zf. 8. Yönünü değiştirmeden, aynı doğrultuda: “Doğru yürümek.” “Doğru gitmek.” 9. Ölçüsüne veya aslına uygun şekilde, yalnışsız, hatâsız: “Doğru tartmak.” “Doğru ölçmek.” “Doğru okumak.” “Doğru telaffuz etmek.” 10. Hak ve hukūka riâyet ederek, olması gerektiği gibi dürüst bir şekilde, doğrulukla: “Doğru çalışmak.” “Kendi aleyhinize olsa dahi doğru davranınız.” 11. Hiç vakit geçirmeden, sağa sola uğramadan, doğruca [Bu anlamda vurgu ilk hecededir]: Ahmet Bey emri alır almaz doğru dîvânıharbe gitti (Nâmık Kemal). Doğru İstanbul’a gelirim (Orhan V. Kanık). O bu söze hiç aldırış etmeyerek doğru babasına koştu (Kerîme Nâdir). ♦ takı. 12. -e yönelmiş olarak, -e karşı, -e müteveccihen: Bir cephâne arabasına doğru fırladı (Nâmık Kemal). Roma Kartalı şarka doğru uçuşu için bu kaleyi seçmiş (Ahmet H. Tanpınar). 13. Yaklaşırken, az kalmışken, yakın: “Çayın acılığını dibine doğru farkettim.” “İstasyona doğru tren hızını kesti.” Öğleye doğru muâyene odasının önü doldu (Peyâmi Safâ). Son bahara doğru kasabamızın sabahları pek, pek güzelleşir (Târık Buğra). 14. ünl. “ Evet” anlamında tasdik sözü: Öyle mi? Doğru, hakkın var (Ahmed Midhat Efendi). Doğru, fakat yaşadıkları topraklardaki devlet daha henüz kendini bile idâreden âciz (Refik H. Karay). ѻ Doğru bulmak: Uygun görmek, tasvip etmek: Fakat genç kadın kendilerini teşhir etmeyi doğru bulmadı (Ahmet H. Tanpınar). Önceleri bunu kurtarmalık için biriktiriyor sanmış, doğru bulmuştu (Kemal Tâhir). Doğru doğru dosdoğru: Doğrusu şu ki. Doğru durmak: 1. Dik durmak. 2. Uslu durmak, yaramazlık yapmamak, kabahat işlememek, rahat durmak. Doğru dürüst: Kusursuz, yanlışsız, tam ve tatminkâr bir şekilde: Daha doğru dürüst yürüyemeden ata binmekle hatâ ettim (Reşat N. Güntekin). Evde hasta var, bir haftadır doğru dürüst gazete bile okuyamadım (Ahmet H. Tanpınar). Türkçe’yi artık doğru dürüst konuşan kalmadı (Burhan Felek). Doğru olmak: Dürüst davranmak: Ben sana diyorum ki bana karşı doğru ol (Peyâmi Safâ). (Yapılan bir şey) Doğru olmamak: Uygun düşmemek, yerinde ve münâsip olmamak: Buraya girmem belki doğru olmadı (Reşat N. Güntekin). Doğru oturmak: Uslu oturmak, yaramazlık yapmamak, doğru durmak. Doğrudan doğruya: Araya bir şey girmeden, vâsıtasız olarak: Son baharı (…) akla uğramadan doğrudan doğruya rûha giden bir lisanla anlatıyor (Ahmet Hâşim). Boğaziçi doğrudan doğruya Türkler’in eseridir (Yahyâ Kemal). Nihâyet ötekiler aradan çıktı ve doğrudan doğruya birbirlerine yazmaya başladılar (Bediî Fâik). ● Doğruca zf. Dosdoğru, sağa sola sapmadan, araya vâsıta veya zaman koymadan: Şükriye Hanım lakırdısını bitirince (…) vazîfesini yapmış bir insan ferahlığı ile doğruca kalfaların odasına canını atardı (Sâmiha Ayverdi) ● Doğrudan sıf. (Ayrılma hâli ekinin kalıplaşmasıyle) 1. Aracısız: “Doğrudan görüşme.” 2. zf. Doğrudan doğruya: “Doğrudan müdüre çıkmalısın.” ● Doğrusu zf. (İyelik ekinin kalıplaşmasıyle) Doğru olanı şudur ki, gerçeği söylemek gerekirse, gerçekten, hakîkaten, filhakîka: Çok güzel levha imiş, doğrusu şenlendi oda (Mehmet Âkif). Hele biraz is kokutmuşsun bayıldım doğrusu (Yusuf Z. Ortaç). Doğrusu çok alın teri döktük amma değerdi (Enis B. Koryürek). ● (Dos) Doğru Bk. DOSDOĞRU