Sözlük › D › dost

dost

dey.a.

İlişkililer çevre dostu · dostsuz · Dostlık –ğı · çevreci yol · dostçul · dostlaştırma · dost acı söyler · eski dost düşman olmaz · Pezevenk –gi arkadaş, eş, dost · bir gönüle girmek · fakirhane · gönüldaş / gönüldeş · +4 ›

Açıklama

  1. Bir dost az, ikisi çokmuş,
  2. z. Dostça.

Örnek

babamın lafıdır. FDüzağaç, 24.8.2007 sık git dostuna yatsın sırtı üstüne seyrek git dostuna kalksın ayak üstüne kalıp söz. dostlarınızdan saygı görmek isterseniz çok sık gidip yüz göz olmamak gerekir, dost geldi düşmanlık ettiDost geldi düşmanlık etti diye bir söz vardır. bizimki öyle olmuştu., doğa dostu, engelli dostu, hayvan dostu, kitap dostu, öğrenci dostu
Çöpçü başıydı omzuna dokunan. Elleri kendiliğinden cebine gitti, kalemi, defteri sakladı. Ama öyle korkulacak bir şey yoktu: çöpçü başı dost gülümsüyordu; kötülük gelmezdi böylelerinden.

Kaynak Müşerref Akarçay, 14.6.2015 | FAtabek, DK, 1972, 60 | T Yücel, BS, 46

Kişi Müşerref Akarçay · F Atabek · Tahsin Yücel

Yıl/Tarih 24.8.2007 · 14.6.2015 · 1972 · 1.9.2022

Web www.frmtr.com

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları çevre dostu
Doğrudan ilişkili sözcükler Dostlık –ğı dostsuz
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Kök ve türevler (3 sözcük)

“dost” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

öteki uç (><) birbirinin öteki ucu

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “dost” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

yerine / değilYAŞAM BOYU: DERS değil/yerine DOST

Bir kişiye tamamen güvendiğinizde, kesin olarak deneyimleyeceğiniz, ikisinden biridir.

fark (ile)ÜÇ ...: CAN ve/||/<> HAZİNE ve/||/<> DOST ve/||/<> İTİRAZ ve/||/<> İSYAN ve/||/<> KILAVUZ ve/||/<> KIZILAN ve/||/<> HAYRANLIK ve/||/<> DÜŞMAN

Üç canım var benim: Barış, özgürlük ve adâlet... Üç hazinem var benim: Liyâkat, asâlet ve cesâret... Üç dostum var benim: Bilgi, eşduyum ve dirâyet... Üç itirazım var benim: İnkâr, kibir ve hamâset... Üç isyanım var benim: Biat, yalakalık…

fark (ile)ARKADAŞ/LIK ile/<> DOST/LUK ile/<> KARDEŞ/LİK

Belirli seviyede tutulan iletişim ve paylaşımın, dolayısıyla ilişkinin durumu. İLE Dostlukta son derece derin ve yoğun yakınlık, iletişim ve paylaşım vardır. Bir kişinin birini "Samimi arkadaşım/kankam(kan kardeşim)" olarak tanıtması için…

yerine / değilDOST OLMAYAN/A değil/yerine DOST

Yol ver. İLE/DEĞİL/YERİNE "Yaşamını ver."

yerine / değilDÜŞMAN/LIK değil/yerine DOST/LUK

Dostluğunun bedelini ödemekten kaçınanın, "düşmanlığı"nı önemsemeyebilirsin. Fakat düşmanlığının bedelini ödemeye hazır olanın, "dostluğu"nu ciddiye al!

öteki uç (><)DOST ve/>< DERT

Dostu olanın, derdi olmaz.

fark (ile)TANIMA: ERKEK ve/||/<> KADIN ve/||/<> ÇOCUK ve/||/<> KARDEŞ ve/||/<> ARKADAŞ ve/||/<> DOST

Toklukta. VE/||/ Yoklukta. VE/||/ Yaşlılıkta. VE/||/ Mirasta. VE/||/ Yolculukta. VE/||/ Zor durumda. [GÖRÜLÜR / BELİRLİ/BELİRGİN OLUR]

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: t ile başlayan 1.959 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“dost” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Köken: Farsça dūst

1. Sevilen, güvenilen, gönüldaş, iyi anlaşılan kimse; yâr, düşman karşıtı

2. Erkek veya kadının evlilik dışı ilişki kurduğu kimse

3. Sahibine sevgi gösteren hayvan

4. Bir şeye aşırı ilgi duyan, koruyan kimse

5. İyi geçinen, aralarında iyi ilişki bulunan

Birleşik sözler: dost canlısı, dost düşman, dost kazığı, eş dost, kadim dost, yakın dost, zendost, aile dostu, baba dostu, can dostu, iyi gün dostu, kara gün dostu

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“dost” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DOST

( ﺩﻭﺳﺖ ) i. (Fars. dūst ) 1. Birini riyâsız ve samîmî duygularla seven, her bakımdan kendisine güvenilir kimse, enis. Karşıtı: DÜŞMAN. Merhum Vefik Paşa dostumdu (Ahmet Hâşim). O mutlu devrede Itrî’ye en yakın dost / Işıklı dantelâlar bestekârı Hâfız Post (Yahyâ Kemal). 2. Sevgili, yâr: Âşık olan gül gönderir dostuna (Karacaoğlan). Seherden uğradım dostun köyüne / Hoş geldin sevdiğim in dedi bana (Karacaoğlan). 3. Bir şeye çok yakın ilgi duyan kimse [Bu anlamda kelime isim tamlamasının ikinci öğesi durumundadır]: “Kitap dostu.” “Düşkünler dostu.” Bir akşam sanat dostu bir âile nezdinde… (Ahmet Hâşim). 4. sıf. Aralarında yakınlık bulunan: “Dost milletler.” 5. Evlilik dışı ilişki kurulan kadın veya erkek: Türkçede dost, hovarda dilinde metres mânâsına da gelirdi (Burhan Felek). 6. tasavvuf. Allah, (Allah yoluna götüren kimse olarak) mürşit: Ölüm haberi gelmeden ecel yakamız almadan / Azrâil hamle kılmadan gel dosta gidelim gönül (Yûnus Emre’den). Hak erenler (…) yâ dost, Hak dost derler. Böyle deyince dost olan Hakk’ı ve Hak dostlarını yanlarında hazır bulurlar (Süleyman Uludağ). ѻ Dost ararsan Allah: Gerçek dost ancak Allah’tır. Dost canlı (canlısı): Dostluk hisleri kuvvetli, insanlarla hemen kaynaşabilen kimseler için kullanılır. Dost düşman: Bütün etraf, herkes: Belâgattaki iktidârını dosta düşmana kabul ettiren bir nesir üstâdını mûsikîsiz, tedâîsiz, donuk, köksüz bir ifâdeyle konuşturmak ne büyük hadnâşinaslıktır (Cemil Meriç). Dost kazığı: Dost bilinen kimsenin verdiği zarar. Dost olmak: Aralarında yakınlık, anlaşma ve arkadaşlık kurulmak: Ebediyyen seninle dost olalım (Cenap Şahâbeddin). Çok defa düşünürüm, Bâkî ile Sinan acabadost oldular mı? (Ahmet H. Tanpınar). Hayrullah Bey’le çabuk dost olduk (Ahmet H. Tanpınar). Dost tutmak: 1. İnsanlarla dostluk kurup devam ettirmek, dost kazanmak. 2. Birisiyle evlilik dışı ilişki kurmak: Dost tutmuş sözü metres almış demekti (Burhan Felek). Tarlabaşı’nda ne kadar randevu evi varsa oralarda dost tutup haraç yiyen kabadayılar olduğunu işitmiştim (Bediî Fâik). Dost var, düşman var: Herkes dost değildir, kötü niyetli kimseler de vardır, ona göre ihtiyatlı hareket etmek gerekir. Dosta düşmana karşı: Dost olanı da olmayanı da dikkate alarak, ne diyeceklerini düşünerek, ele güne karşı. Dostlar alış verişte görsün (diye): Herkes bir şey yapılıyor zannetsin diye, sırf gösteriş için, iş yapıyor gibi görünmek için: Ve bu arada dostlar alış verişte görsün diye birtakım reformların lâfları edildi (Burhan Felek). Dostlar başına: 1. Bir şeyin, bütün dostların sâhip olması temennî edilecek kadar iyi ve güzel olduğunu anlatmak için kullanılır: “Darısı dostlar başına.” “Böyle gelin dostlar başına.” 2. kinâye yoluyle. Bir şeyin çok kötü olduğunu anlatmak için de kullanılır: Böyle acıma da dostlar başına… Ya evet ya hayır de (Mahmut Yesâri). Hoşuna gitti demek bizim tutsaklığımız? Starropolis’teki zindan dostlar başınaydı doğrusu (Bekir Büyükarkın). Dostlar şehit, biz gāzi: İşin tehlikeli tarafını başkaları yapsın, sonucundan biz faydalanalım zihniyetinde olan kimseler için kullanılır. Dostlar başından ırak: Çok kötü, çok müthiş, Allah hiçbir dostun başına vermesin. Dostunu düşmanını bilmek: Etrâfındakileri iyi tanımak. ● Dostum ünl. (İyelik ekinin kalıplaşmasıyle) Saygı ve yakınlık belirten hitap sözü: Öyle kaba sanatlar bir işe yaramaz dostum! (Ahmed Midhat Efendi). Nasıl söyleyeyim a dostum! (Ahmed Midhat Efendi). Geliniz aziz dostum, geliniz! (Refik H. Karay). ● Dostça sıf. ve zf. Dosta yakışır şekilde, dostâne: “Dostça bir uyarı.” “Dostça konuşma.” ● Dostî ( ﺩﻭﺳﺘﻰ ) i. (Fars. mastariyet eki -і ile) Dostluk: “ İzhâr-ı dostî : Dostluk gösterme. ”

lugatim.com/s/DOST
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp