( ﻏﻢ] ) i. (Ar. ġamm ) Kaygı, tasa, keder, iç darlığı: Gamım pinhan tutardım ben dediler yâre kıl rûşen / Desem ol bî-vefâ bilmem inanır mı inanmaz mı (Fuzûlî). Gam kasâvet yuva yaptı sîneme (Pir Sultan Abdal). Âşıkta keder neyler gam halk-ı cihânındır / Koyma kadehi elden söz pîr-i mugānındır (Şeyh Gālib). ѻ Gam çekmek: Üzülmek, kaygılanmak, tasalanmak: Verdik dil ü cân ile rızâ hükm-i kazâya / Gam çekmeziz uğrarsak eğer derd ü belâya (Rûhî-i Bağdâdî). Herkes cihanda kudreti mikdârı gam çeker / Ey derd-mend-i gam-zede şükr eyle hâline (Belîğ – Ş.A.D.). Gam çekme gönül nolsa bahârın sonu yazdır (Fâruk N. Çamlıbel). Gam (Gamını) dağıtmak: (Bir şey birinin içine) Ferahlık vermek, içi ferahlamak: Güler gibi, söyler gibi, düşünür düşündürür gibi baş sallayan, el çırpan, gam dağıtan, tesellî eden, yoldaş olan bu şen şâtır, çeşit çeşit ağaçlar nasıl da çok, nasıl da boldu (Sâmiha Ayverdi). Gam değil: Zararı yok, ne çıkar, aldırma. Gam küpü: Çok gamlı, çok kederli görünüşlü kimse. Gam yemek: Dertlenmek, kederlenmek, tasalanmak [Daha çok olumsuz şekli kullanılır]: Yâr elinden derde düşmek cevr çekmek gam yemek / Ey saâdet burcunun mâhı saâdettir bana (Zâtî). Deli gönül melûl olup gam yeme / Elbet ağlamanın gülmesi vardır (Kâtibî – Ş.A.D.). Allah gecinden versin dediler, gam yeme, olur, istediğin gibi yaparız (Refik H. Karay). Gam-ı eyyam: Günlerin gamı, zamânın getirdiği sıkıntı, keder. Gam-ı ferdâ: Gelecek endîşesi, istikbal tasası. ● Gam-âbad ( ﻏﻢﺁﺑﺎﺩ ) birl. sıf. (Fars. ābād “bol, çok” ile) 1. Tasalı, hüznü ve kederi çok olan: Olur fikr-i gam-âbâdım gibi pûşîde-i hırman (Cenap Şahâbeddin). 2. i. mec. Dünya. ● Gam-âgin ( ﻏﻢﺁﮔﻴﻦ ) birl. sıf. (Fars. āgіn “dolu” ile) Gam dolu: Ben eyler iken bu nazmı tezyin / Rencûr idi cism ü cân-ı gam-âgin (Ziyâ Paşa). Çehrenizin handan tâzeliğine hiç yakışmayan bir havâ-yı gam-âgin ile hâle-dâr idiniz (Hüseyin C. Yalçın). ● Gam-âlûd (-âlûde) ( ﻏﻢ ﺁﻟﻮﺩﻩ – ﻏﻢ ﺁﻟﻮﺩ ) birl. sıf. (Fars. ālūd > ālūde “bulaşmış” ile) Gam bulaşmış, kederli gamlı, tasalı: Ben böyle mi sandım seni, ey ömr-i gam-âlûd (Tevfik Fikret). Hatm eyleyelim gel şu gam-âlûde kitâbı (Tevfik Fikret’ten). Bir anda kalbi hem lebriz hem gam-âlûd eder (Hâlit Z. Uşaklıgil). ● Gam-âşam ( ﻏﻢ ﺁﺷﺎﻡ ) birl. sıf. (Fars. āşām “içen” ile) Gamlı, kederli. ● Gam-dîde ( ﻏﻡ ﺩﻳﺪﻩ ) birl. sıf. (Fars. dіde “görmüş” ile) Gam görmüş, kederli: Râgıbâ dil eğlenir fikr ü hayâl-i yâr ile / Âşık-ı gam-dîde olmaz kalsa da tenhâ garîb (Koca Râgıb Paşa). Gam-dîde ocaklar ki merâretle somurtmuş (Tevfik Fikret). ● Gam-engiz ( ﻏﻢ ﺍﻧﮕﻴﺰ ) birl. sıf. (Fars. engіz “koparan” ile) İçe sıkıntı veren, gamlı, sıkıntılı. ● Gam-fersâ ( ﻏﻢ ﻓﺮﺳﺎ ) birl. sıf. (Fars. fersā “aşındıran” ile) Gam dağıtan, gam gideren: Sanma menşûr-i hıred yâ iffet-i takvâ yürür / Bezm-i Cem’dir bunda hükm-i câm-ı gam-fersâ yürür (Koca Râgıb Paşa). ● Gam-fersud ( ﻏﻢ ﻓﺮﺳﻮﺩ ) birl. sıf. (Fars. fersūd “yıpranmış” ile) Gamdan, kederden yıpranmış: Hicrân ile oldu hâtırım gam-fersûd / Çün âyîne-i şikeste jeng-âlûd (Azmîzâde Hâletî). ● Gam-fezâ (-efzâ) ( ﻏﻢ ﻓﺰﺍ – ﻏﻢ ﺍﻓﺰﺍ ) birl. sıf. (Fars. efzā > fezā “arttıran” ile) Gam arttıran, kederlendiren: Gece kaldım şu gam-fezâ derede (Muallim Nâci). Müreccahtır şu levh-i gam-efzâ elvâh-ı mehtâba (Cenap Şahâbeddin). ● Gam-gede (-kede) ( ﻏﻤﻜﺪﻩ – ﻏﻤﮕﺪﻩ ) tür. i. (Fars. yer bildiren -gede / -kede ekiyle) Gam yeri, tasa yeri: Yok kimse için gam-gede-i hâkte bir yâr / Herkes oluyor kendisine yâr-ı vefâdâr (Ali E. Bolayır). ● Gam-güsar (-küsar) ( ﻏﻤﻜﺴﺎﺭ – ﻏﻤﮕﺴﺎﺭ ) birl. sıf. (Fars. gusār / kusār “yiyen, gideren” ile) 1. Gam keder gideren, tesellî veren: Şu meydân-ı meserrette her hâli latif, etvârı zarif bir yâr-ı vefâkâr bir refîk-i gam-küsârım olsa… (Karagöz’den). Dediğim yâr-i gam-güsâr değil (Muallim Nâci). Bu gam-küsar yalanlar içinde oldu ıyan (Cenap Şahâbeddin). 2. i. mec. Candan arkadaş, sırdaş, dert ortağı: Gam günü hemdemlerim gark oldular göz yaşıma / Silmeğe göz yaşımı bir gam-güsârım kalmadı (Fuzûlî). Bir felâketzedeyi en ziyâde gam-küsârı ağlatır (Muallim Nâci). ● Gamin ( ﻏﻤﻴﻦ ) sıf. (Fars. -іn ekiyle) Gamlı, kederli, üzgün: Serpildi muhabbet / Her kalb-i gamîne (Cenap Şahâbeddin). ● Gam-keş ( ﻏﻤﻜﺶ ) birl. sıf. ve i. (Fars. keş “çeken” ile) Gam çeken, gam çekmiş (kimse): O kîse-i lutfu bâz eden sağ olsun / Gam-keşlere berg ü sâz eden sağ olsun (Azmîzâde Hâletî). ● Gam-nâk ( ﻏﻤﻨﺎﻙ ) tür. sıf. (Fars. -nāk ekiyle) Gamlı, kederli, tasalı: Vaktâ ki durup şu kalb-i gam-nâk / Toprakta nihân olur vücûdum / Vaktâ ki dolup dehânıma hâk / Şevkinle tamâm olur sürûdum (Recâîzâde M. Ekrem’den). Neşve-bahş oldu dil-i gam-nâke (Cenap Şahâbeddin). ● Gam-nisar ( ﻏﻢ ﻧﺜﺎﺭ ) birl. sıf. (Ar. niѕār “saçan” ile) Kaygı verici: Tevhîş edip hayâlimi bir leyl-i gam-nisâr (Tevfik Fikret). Rûhumda hâsıl eyledi bir hiss-i gam-nisâr (Hüseyin Sîret). ● Gam-nişan ( ﻏﻢ ﻧﺸﺎﻥ ) birl. sıf. (Fars. nişān “alâmet, belirti” ile) Gamlı, kederli: Ağla ey rûh-ı gam-nişan ağla (Tevfik Fikret). ● Gam-penah ( ﻏﻢ ﭘﻨﺎﻩ ) birl. i. (Fars. penāh “sığınak” ile) Gamın sığındığı yer, tasalı, sıkıntılı yer: Kopup gelir sanırım rûh-ı gam-penâhından (Tevfik Fikret). ● Gam-perver ( ﻏﻢ ﭘﺮﻭﺭ ) birl. sıf. (Fars. perver “besleyen” ile) Gam arttıran, keder veren: Bîm-i hicrin verdi dehşet tab’-ı gam-perverime (Muallim Nâci). Ne müthiştir bu vâdî-i sükûnet-zâr-ı gam-perver (Hüseyin Sîret). ● Gam-zar ( ﻏﻤﺰﺍﺭ ) tür. i. (Fars. yer bildiren -zār ekiyle) Gam yeri, gam, keder çekilen yer: Sanıyordum ki arz olur gam-zâr (Cenap Şahâbeddin).