( ﻗﺮﺍﺭ ) i. (Ar. ḳarār ) 1. Bir iş veya mesele hakkında verilen kesin hüküm: Biz aramızda anlaşalım, karârımızı size öğleden sonra bildiririz (Ömer Seyfeddin). Lehine zımnî veya sarih bir karâr-ı ümmet olmadıkça harp açılmaz (Cenap Şahâbeddin). Bu büyük azim ve kararla gazinodan çıktım (Reşat N. Güntekin). 2. Mahkeme, heyet, komisyon vb. yerlerce verilmiş böyle bir hükmün yazılı şekli: “Karârın bir sûretini getiriniz.” “Komisyon karârı sizde mi?” “Karârı daha görmedim.” 3. Bir yerde veya bir halde durma, sebat üzre kalma, sâkin olma: “ Dûzah-karar: Durağı cehennem olan.” Ben harâbât ehliyim yoktur karârım tâ ebed / Bâde-i aşk içmişem gitmez humârım tâ ebed (Hakkı Bey). 4. Ölçü, derece, miktar, tarz: “Su aynı kararda akıyor.” “Hayat hep bir kararda gitmez ki.” “Hâli hiç belli olmaz, bir kararda durmaz.” Kulu azaltıp Sultan Süleyman asrı gibi bir kararda tutmak mümkün değil, boşuna bir yorgunluktur (Kâtip Çelebi’den Seç.). Şubat yağmuru üç gün üç gece hiç kesilmeden, rüzgârsız ve sağnaksız biteviye ve bir kararda yağdı (Refik H. Karay). 5. Rahat, huzur, dinlenme, âram: Eyvah o üç çifte kayık aldı karârım / Şarkı okuyup geçti bir âfet var içinde (Nedim). 6. Değişmez olma, devamlı ve sürekli olma, istikrar: “Aynı karar üzre çalışıyor.” 7. mus. Mûsikîmizde bir makāmın seyrinin veya bir eserin sona erişi: “Uşşak makāmı uşşak dörtlüsü ile karar kılar.” “Bu hüseynî şarkının karârında uşşak yapılmış.” 8. mus. Makam seyrinin son bulduğu perde. Bk. KARARGÂH: “Uşşak makāmının karârı dügâh perdesindedir.” 9. sıf. Uygun ölçüde, tam ölçüsünde: “Yemeğin suyu karar.” ѻ Karar almak: Bir meselede nasıl hareket edileceğini hükme bağlamak, belirlemek: Biz karar vermek deriz. Fiilin yapısı bunu îcap ettirir. Karar almak Fransızca’dan geçen taklit bir söyleyiştir. Maalesef banyo almak, kahve almak gibi yerleşmektedir (Ekrem H. Ayverdi). Karar bulmak: Durmak, durulup yatışmak: “Duyguları bir türlü karar bulmuyor.” Karar etmek: Durmak: “Ordu sahrâda karar etti.” Etti sâz-ı kalem-i nâdire-kâr / Sâmiyâ nağme-i temmetle karâr (Sâmî’den). Gönül bir yerde ey ârâm-ı can sensiz karâr etmez (Muallim Nâci). Karar kılmak: 1. Dönüp dolaşıp bir yerde durmak: Kıldı ol nûr anın alnında karar (Süleyman Çelebi). Himmette hârdan dahi ger olmadınsa dûn / Ca’fer bahâr erişti gülistanda kıl karâr (Câfer Çelebi). 2. Birçok şey veya husustan birini seçmek, biri üzerinde durmak: Yarı keyif, yarı kazanç için vakit öldürdüğü balıkçılık sanatında karar kılmıştı (Sait Fâik). 3. mus. Bir makāmın seyrini tamamlayıp durmak. Karar vermek: Bir meseleyi hükme bağlamak, ne yapılması gerektiği husûsunda kesin hükme varmak: Onunla evlenmeye karar vermiş (Ahmet H. Tanpınar). Bu kadar akıllı ve tecrübeli adamların elinde Millî Eğitim Bakanlığı da buna nasıl karar verebilmiş? (Burhan Felek). Harbe tek başınıza karar verdiniz, bu hususta da karârı siz veriniz (Ergun Göze). Karâra bağlamak: (Bir dâvâyı, bir meseleyi) Ne yapılacağını belirterek sonuçlandırmak, hükme bağlamak. Karâra kalmak: (Bir dâvâ) Görülüp karar aşamasına gelmek. Karârı olmamak: 1. Bir yerde duramamak, huzûru olmamak: Gevherî sabâdan seni sorarım / Sensiz bu yerlerde yoktur karârım (Gevherî). 2. Sebat ve devam üzere olmamak: “Hiçbir işte karârı yok… hemen bıkıverir.” Karâra varmak: Üzerinde düşünüp veya anlaşıp ne yapılacağını seçmek: Nasıl olsa da bir ebe bulsak, çocuğu nerede saklasak diyor, bir türlü bir karâra varamıyordunuz (Ahmed Midhat Efendi). Kendisine pahalıya oturan bir karâra varmışlar (Târık Buğra). Karârında: Gereken ölçüde. Karârında bırakmak: Ölçüyü aşmamak, ifrâta gitmemek. ● Kararınca zf. (İyelik ve eşitlik hâli eklerinin kalıplaşmasıyle) Karârı kadar, ölçüsünün gerektirdiği kadar: “Karârınca yemek.” ● (Zaman için) Kararlarında zf. (Çoğul, iyelik ve bulunma hâli eklerinin kalıplaşmasıyle) Sıralarında, sularında, raddelerinde: Üç ile dört kararlarında gelecek (Sâmiha Ayverdi). ● Karar-dâde ( ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ) birl. sıf. (Fars. dāde “verilmiş” ile) Kararı verilmiş, kararlaşmış. ● Karar-gir ( ﻗﺮﺍﺭﮔﻴﺮ ) birl. sıf. (Fars. gіr “tutan” ile) Karâra bağlanmış, kararlaşmış. ѻ Karar-gir olmak: Karâra bağlanmak: Arnavutluğun da şîrâze-i intizâma idhâli karar-gir oldu (Cenap Şahâbeddin). ● Karar-yab ( ﻗﺮﺍﺭ ﻳﺎﺏ ) birl. sıf. (Fars. yāb “bulan” ile) Karar bulan, bir yerde durup dinlenen: Karar-yâb olamam gerçi mest-i serşârım / Hased o rinde ki âsûdedir mezârında (Muallim Nâci).