( ﭘﻨﭽﻪ ) i. (Fars. penc “beş”ten pence > pençe ) [Kelime Türkçe’den Bulgarca ve Sırpça’ya da geçmiştir] Yırtıcı hayvanların ön ayaklarının, parmak uçlarında sivri ve aşağıya doğru kıvrık tırnaklar bulunan iç kısmı: Derinden kavrayan bir arslan pençesi gibi toprak kendisine yeni bir ruh, yeni bir nizam verildiğini duyar (Ahmet H. Tanpınar). Kedinin pençesinde fâre gibi… (Orhan S. Orhon). 2. El ayası ve el parmaklarının iç tarafının bütünü: Hâlâ beş pençesinin eseri yanağında duruyor dedim (Hüseyin R. Gürpınar). 3. mec. İnsanı kendini kurtaramayacağı şekilde hükmü altına alan zorlu güç, aman vermeyen hükmedici kuvvet: Şîrler pençe-i kahrımda olurken lerzan / Beni bir gözleri âhûya zebûn etti felek (Yavuz Sultan Selim). Göğsüme Azrâil’in pençesi dayansa yine gideceğim (Nâmık Kemal). Mısır’ı bu âsî sergerdenin pençesinden kurtarmak yolunda ikinci Sultan Mahmud’la Sultan Abdülmecid az çile çekmemişlerdi (Sâmiha Ayverdi). 4. teşmil. Ayakkabı tabanındaki kösele. 5. târih. Eskiden sadrâzam, vezir, beylerbeyi ve sancak beylerinin imzâ yerine resmî kâğıt ve emirnâmelere koydukları tuğraya benzer işâret [İlk zamanlarda eli kırmızı boyaya batırıp kâğıda basmak sûretiyle yapıldığı için bu ismi almış olabilir]: Çarhtan pençe-i hurşîd adını mahv etti / Pençe buyrultusunun şeş cihete saldığı nam (Nedim’den). Osmanlılar’da ilk pençeyi on beşinci asrın hemen hemen ortalarında görmekteyiz; şu halde pençenin kıdemini en aşağı on beşinci asır başlarına kadar uzatmak mümkün olabilir kanâatindeyim (İsmâil H. Uzunçarşılı). ѻ Pençe atmak: 1. (Yırtıcı hayvan) Pençesiyle vurmak, pençesiyle saldırmak. 2. mec. Gücüne güvenerek bir şeyi elde etmeye çalışmak. Pençe pençe: (Vücûdun bir yeri ve genellikle yanak) Üzerinde yer yer kırmızı lekeler oluşmuş durumda: Yanakları pençe pençe al al olarak susuyordu (Refik H. Karay). Yanakları pençe pençe kızarmıştı (Târık Buğra). Pençe pençeye gelmek: Amansız bir mücâdeleye girişmek, kıyasıya dövüşmek: Onu elimizden almak isteyen zâlim ölümle pençe pençeye, göğüs göğüse cenk ettik (Hâlit Z. Uşaklıgil). Şüpheyle saatte bir gelsem pençe pençeye (Behçet K. Çağlar). Pençe vurmak: 1. Pençesiyle saldırmak. 2. Ayakkabıya pençe geçirmek. Pençesine düşmek: Hâkimiyeti altına girmek: Züleyha, nihâyet babasının pençesine düştüğünü dehşetle görüyordu (Reşat N. Güntekin). Mâhut otlakçı kumpanyaların pençesine düşüyorlar (Reşat N. Güntekin). Derhal açıkgöz sâbıkalıların pençesine düşer ve haraç vermeye mecbur edilirdi (Sâmiha Ayverdi). Pençe-i âl-i abâ: Üzerine âl-i abânın (Hz. Muhammed, Hz. Fatma, Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin) isimleri yazılarak levha yapılıp duvarlara asılan el şeklindeki yazı-resim.