Sözlük › Y › yakmak

yakmak

f. mec.tr.sic (özgün yazım)müzik

İlişkililer alevlemek · çıralamak · yakıtsız · yakım · dalamak · sigara yakmak · yürek yakmak · dörtlüleri yakmak · gömlek yakmak · Başını nâre yakmak · yeşil ışık yakmak · Eşgermek · +6 ›

Açıklama

  1. mahvetmek.
  2. Yakmak kelimesi bildiğimiz ateş yakmak anlamı dışında başka köklerden türemiş olarak karşımıza çıkıyor. Yak- kökü, yakın kelimesi ile ilgilidir. Yaka da aynı köktendir. Yakınlaştırmak anlamına gelen bu
  3. uydurmak, benzetmek, ayrılmaz bütün hâline getirmek gibi anlamlara gelir ve anası ölen bir kuzu, oğlak ile yavrusu ölen bir koyun veya keçiyi birbirine alıştırmak, yani onun -tabiri caizse- evlatlığı yapmak demektir. Bunun için yavrunun kokusunu gidermek gerekir. Bu işi de tuz katılmış unu kuzu veya oğlağın bedenine sürerek yaparlar. Koyun veya keçi tuzlu unu yalarken yavrunun kokusunu benimser ve böylece kendi yavrusu gibi emdirmeye başlar. Ayrıca dedikodu olarak bir kızı bir oğlana münasip gördüklerini söyleyen kadınlar da filanı filana yakmışlar diye ayıplanır. Ayrıca bir olay veya sevda üzerine kişilerin adları anılarak uydurulan türküler de vardır. Buna da
  4. filana türkü yakmışlar veya yakım yakmışlar denir.Yaşar Çağbayır, 17-18. 11.2024, facebook, Köyden sözcükler

Örnek

Ömer Paşanın altında (sic) hatemi / Bizi böyle yaktı Sinap Paşası / Kendi ataşına kendi düşesi / Aman padişahım izin ver bize

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları alevlemek çıralamak
Dolaylı ilişkili sözcükler (6) dalamak Eşgermek marmara çırası tahliye davası uyandırmak yakı
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (6 sözcük)

“yakmak” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “yakmak” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

Fark kayıtları

fark (ile)TÜRKÜ ile/||/<> TÜRKÜ YAKMAK ile/||/<> YAKMAK/TÜRKÜ YAKMAK

Halkın ezgi ile söylediği her türlü deyiş. | Saz ozanlarının koşma biçiminde söyledikleri, dördüncü dizeleri her dörtlükte olduğu gibi yinelenen kavuştaklı koşuk. | Hece tartısiyle yazılmış küçük şarkı (HALK TÜRKÜSÜ, Chant populaire; TÜRKÜ…

fark (ile)TÜRKÜ ile/||/<> TÜRKÜ YAKMAK ile/||/<> YAKMAK

1. Halkın ezgi ile söylediği her türlü deyiş. 2. Saz ozanlarının koşma biçiminde söyledikleri, dördüncü dizeleri her dörtlükte olduğu gibi yinelenen kavuştaklı koşuk. @@ Hece tartısiyle yazılmış küçük şarkı (HALK TÜRKÜSÜ, Chant populaire;…

fark (ile)CESEDİ: SIRIKLAR ÜSTÜNE BIRAKMAK ile YAKMAK ile TOPRAĞA GÖMMEK

Yakutistan'lılar, cenazelerini bu 3 biçimde kaldırırlar. [Ölüleri için yas tutmazlar.]

fark (ile)MÂNİ DÜZMEK/YAKMAK ile/||/<> MÂNİ OLMAK

Mâni okumak. müzik eşliğinde mâni söylemek. @@ Önüne geçmek, engellemek, önlemek.

fark (ile)YAKMAK ile/||/<> YAKILMAK ile/||/<> YAKTIRMAK ile/||/<> YAKILIŞ ile/||/<> YAKILABİLMEK ile/||/<> YAKABİLMEK ile/||/<> YAKIVERMEK ile/||/<> YAKTIRABİLMEK ile/||/<> YAKMALIK ile/||/<> YAKACAK ile/||/<> YAKANTOP

Türkü, ağıt vb. düzenlemek. @@ Yakma işi yapılmak. @@ Yakma işini yaptırmak. @@ Yakılmak işi. @@ Yakılma ihtimali ya da imkânı bulunmak. @@ Yakma ihtimali ya da imkânı bulunmak. Yakmaya gücü yetmek. @@ Çabucak yakmak. @@ Yaktırma ihtimali…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: y ile biten 135 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“yakmak” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük (1)

1. Yanmasını sağlamak veya yanmasına yol açmak, tutuşturmak

2. Ateşle yok etmek

3. Işık vermesini sağlamak

4. Isı etkisiyle zarar vermek

5. Keskin, sert ve ısırıcı bir duyum vermek

6. Yanıyormuş gibi bir etki yapmak; alazlamak

7. Kurutmak, zarar vermek

8. Çok sıcak olmak

9. ► karartmak

10. Tedavi etmek amacıyla doku, damar vb. dağlamak

11. Silahla vurmak

12. Yıkıma, zarara yol açmak, büyük bir zarara uğratmak, mahvetmek

13. Güçlü sevgi uyandırmak

14. Zamanında kullanılmadığından hükmünü yitirmek

Birleşik sözler: yakantop

Güncel Türkçe Sözlük (2)

Türkü, ağıt vb. düzenlemek

Güncel Türkçe Sözlük (3)

Kına, yakı vb.ni koymak, sürmek

Yazın Terimleri Sözlüğü, 1974

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“yakmak” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

YAKMAK (1)

geçişli f. (Eski Türkçe’den beri kullanılır ya-k-mak [ ya-n-mak ]) 1. Yanmasını sağlamak, tutuşturmak: Su insanı boğar, ateş yakarmış (Câhit S. Tarancı). Yine bir sofrada şen şakraktık / Gün denizlerde sönerken baktık / Ve çobanlar gibi dallar yaktık (Yahyâ Kemal). 2. Ateşe vermek, ateşle yok etmek: Bize derler çakıcı / Yakarız konakları (Türkü). 3. Isı veya ateş etkisine mâruz bırakıp hasar görmesine, yanmasına sebep olmak: “Ütülerken pantolonu yakma.” Üşüdüğüm zaman minderin kenârına otursam Tarâvet maşayla elimi yakıyor (Sâmipaşazâde Sezâî). İnsanın elini yakmaz mı? (Refik H. Karay). 4. Fazla ısıya mâruz bırakarak kömürleşmesine, kavrulmasına sebep olmak: “Yemeği yakmak.” 5. Işık veya ısı vermesini sağlamak: “Elektiriği yakmak.” “Fırını yakmak.” Akşamın alaca karanlığı içinde fenerlerini yakmış bir fayton (Yusuf Z. Ortaç). Annem konsolun üstündeki çifte fitilli karpuz lambayı yakıyor (Yusuf Z. Ortaç). Sonra karımla berâber mangalı ve semâveri yakarız (Târık Buğra). 6. Yanıyormuş gibi ısırıcı sert bir etki yapmak: “Bu kumaş sıcakta insanı yakar.” “Biber dilimi yaktı.” Öğle güneşi bize fazla ışık vermiyor, gözlerimizi yakmıyor (Refik H. Karay). İnsanın kâğıt dumanı gözlerini yakar (Burhan Felek). 7. (Güneş) Çok fazla ısıtmak: Güneş yakmasın diye onun güzel başını (Fâruk N. Çamlıbel). Güneş yaktıkça yakıyordu (Sait Fâik). 8. (Güneş) Deriyi karartmak. 9. (Soğuk hava, don vb. tabiî âfetler bitkileri) Kurutmak, zarar vermek. 10. (Benzin, gaz, odun, kömür vb. yakıt ve yakacakları) Tüketmek: Araba sâhipleri, karada yakacakları benzinin parasını vapura vererek daha da rahat yerlerine ulaşabilirler (Burhan Felek). 11. (Sigara, çubuk, pipo vb.ni) İçilecek duruma gelmesi için tutuşturmak, içmeye başlamak: Sana bir sigara yakayım mı? (Ahmed Midhat Efendi). Ba’de’t-taam çubuğunu yakar, sâde kahvesini içerdi (Ahmet Râsim). Tabakasından bir sigara çıkarıp yakıyor (Yusuf Z. Ortaç). ♦ mec. 12. Kullanamayıp hükümsüz kılmak: “Biletleri yakmak.” “Sırasını yakmak.” 13. Çok güçlü, ıztırap verici bir aşk uyandırmak, aşk ateşine düşürmek: Elmanın alına bak / Dön de bir dalına bak / Yaktın beni kül ettin / İnsafsız hâlime bak (Türkü). 14. Çok fazla ıztırap vermek: Firkatin odu bizi yaktı azîm (Süleyman Çelebi). Ateşle yazılsa insanın yüreğini o kadar yakmaz (Nâmık Kemal). Şehit düşüp bizi yakmıştı ayrılık haberi (Hüseyin Sîret). 15. Büyük zarara uğratmak, geleceğini kötü şekilde etkilemek, felâkete sürüklemek: Etmeyin, eylemeyin, kulunuz kurbanınız olam, bir de fakir fukarâyı siz yakmayın (Fahri Celâl). Dînin, Peygamber’in başı için bizi yakma çavuş! Bilirim, senden kimseye bir kötülük gelmez (Mahmut Yesâri). ѻ Yakarım: “Mahvederim, perîşan ederim, öldürürüm” anlamında tehdit sözü: “Yaklaşma, yakarım.” Yakıp yandırmak: Perîşan etmek, şiddetle yakmak: Kerem der ki beni yakıp yandırma / Yandırıp da dost eline kondurma (Âşık Kerem – Ş.A.D.). Yaktı yine yandırdı beni âteş-i firkat / Fikr eylese reftârını dil özge kıyâmet (Leylâ Hanım – Ş.A.D.). Yakıp yıkmak: Yok etmek, mahvetmek: Ey aşk bildiğin gibi yak yık derûnumu / Bir kimsesiz belâ-zedenin hânümanıdır (Muallim Nâci – Ş.A.D.). Çünkü düşmanlar evlerimize kadar gelmiş, savaş istesek de istemesek de yurdumuzu yakıp yıkacaklardı (Hâlide E. Adıvar). ► Yakmak fiiliyle deyimler: Abayı yakmak / Ateş olsa cirmi kadar yer yakar / Başını ateşe (nâra) yakmak / Can yakmak / Canını yakmak / Dışı eli (seni) yakar, içi beni yakar / İçi beni, dışı seni yakar / Ok meydanında buhur yakmak / Pire için yorgan yakmak / Yağ yakmak / Yere bakan yürek yakan.

lugatim.com/s/YAKMAK
YAKMAK (2)

geçişli f. ( yak-mak ) 1. (Yakı, kına vb. için) Uygulamak: Yudu arıttı İsmâîl’i tenhâ / Mübârek ellerine yaktı hınnâ (Yahyâ Bey). 2. (Türkü, ağıt vb. için) Söylemek, düzmek: Şövalye, yüz yıl önce bir gezgin şövalyenin yaktığı şarkının sözlerini Rumca’ya çevirdi (Kemal Tâhir).

lugatim.com/s/YAKMAK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp