geçişsiz f. (Eski Türk. ir-mek ) (-e) 1. Yetişip dokunmak: “Boyu pencereye ermek.” “Eli lambaya ermek.” “Süpürge sopası tavana ermiyor.” 2. Belli bir yere, bir noktaya varmak, vâsıl olmak, erişmek: Çünkü ol şâh erdi on dört yaşına (Süleyman Çelebi). Su çekilmiş gibi rûyâ oldu / Erdiler yolculuğun son demine (Yahyâ Kemal). Bir saatlik yol aldım, bir ağaçlığa erdim (Fâruk N. Çamlıbel). 3. İstenen veya özlenen bir duruma, belli bir merhaleye ulaşmak, kavuşmak, nâil olmak: “Sükûna ermek.” “Rahata ermek.” “Huzûra ermek.” “Lutfa ermek.” “Kemâle ermek.” “Zevkine ermek.” “Murâdına ermek.” Sa’y ile visâle eremez / Bulur Mevlâ’sını murad eyleyen (Âşık Ömer). Asıl güzel olan şey de sağlam bir sınıf şuûruna ermesi, yukarıya imrenmeden kendisini aşağıya açık tutmasıydı (Ahmet H. Tanpınar). 4. Gelmek, gelip çatmak, erişmek: Bu ayrılık bize heman / Ermeden bir dem sürelim (Karacaoğlan). Îd erdi nakd-i câna ise hîç revaç yok (Şeyhülislâm Yahyâ). Ben içmişem âb-ı hayât ermez bana hergiz memât (Niyâzî-i Mısrî). ♦ (–) 5. Olgun ve yetişkin duruma gelmek, olgunlaşmak, olmak: Bahar olup yeşil yaprak erince / Cûşa gelir gönlüm seni görünce (Köroğlu). Artık erdim yetiştim, gelinlik çağa geldim (Reşat N. Güntekin). Yeşerdi, boy attı, sarardı, erdi (Behçet K. Çağlar). 6. Allah’ın gizli sırlarını bilen sevgililerinden olmak, evliyâ olmak: Durmadık biz, kimi Sînâ’da kaldı / Kimi erdim dedi, semâda kaldı (Ziyâ Gökalp). ► Ermek fiiliyle deyimler: Akıl (Akıl sır) ermemek / Aklı ermek / Ayağı (Ayakları) suya ermek / Başı göğe ermek / El (Eli) ermez güç (gücü) yetmez / Kâbına erememek.