Sözlük › D › dayanmak

dayanmak

f.

İlişkililer yaslanmak · karmak · dayanca · dayanılmazlık -ğı · durmak · dayanaklı · dayan · dayanacak -ğı · dayangaç -cı · dayanım · dayanış · yumurta yumurta kapıya gelince/dayanınca deyim · +6 ›

Açıklama

  1. 1. durmak. 2. mücadele etmek.*
  2. 1. yüklenmek, bir şeyi devamlı etmek.

Örnek

"Son Saat'e yeniden roman yollıyacağım diye sana demek ki, kocaman bir yalan söylemişim. Malum, bir işi düşünmek başka, yapmak başka... Filhakika böyle bir emelim vardı. Lakin mübarek roman gelip 186ıncı sayfada dayandı. Artık ilerlemiyor. Mevzusuzluk, yani saçmalık onda, bu tembellik de bende iken bir kaç aya kadar biteceğini hiç zannetmiyorum. Halbuki topu topu 58 sayfalık canı kaldı.
Hangi işe girmemiştir bu çocuk? Babasından kalan servetin çoğunu modern usulde tavukçulukta batırdıktan sonra pasta fırını, tıraş bıçağı atölyesi, Ticaret gazetesi, meyvalı gazoz fabrikası gibi çeşitli işlere atılmış, hiç birinde tamamiyle batmamış, zararı çok defa ortak edindiği adamlara yüklemiş, nihayet tuhafiye dükkanı açmıştır. Üç, beş senedir bu işte dayanıyor.
Kulakkaya yaylasında kahvaltıyı yaptıktan sonra Ali yine sodaya dayandığı için mutfakta taze çıkmış sütlaçta gözü kalmasına rağmen midesinin istiap haddinden dolayı bundan sarf-ı nazar etti.
...bir de Mevlüd Dayı, akşamları çöplükte karılara dayanıyor derler, desinler, bu gözler görmüyor mu...

Kaynak K Tahir, C Yazoğlu, Notlar, 23.10.1947, 236-237 | R H Karay, Sonuncu kadeh, 65 | Küçükkılınç, 25.7.2012 eposta 2. S.kmek, cinsel münasebette bulunmak | NGenç, BuÇağınSoylusu, 26

Kişi Kemal Tahir · Refik Halit Karay · İ Küçükkılınç · Nihat Genç

Yıl/Tarih 23.10.1947 · 25.7.2012 · 25.7.2012

Anlam/Değer ilişkileri

Eş anlamlıları yaslanmak karmak
Dolaylı ilişkili sözcükler (3) dayanaklı durmak Yastanmak
3 - 9'lu ve çoklu ilişkileri Eş ve yakın anlamlılar (3 sözcük)

“dayanmak” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “dayanmak” ile ilişkili sözcükler

eş anlam fethigedikli sözlüğü: eş anlamlı

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

Fark kayıtları

fark (ile)GAZA BASMAK/DAYANMAK ile/||/<> GAZA GELMEK ile/||/<> GAZA GETİRMEK ile/||/<> GAZA YÜKLENMEK

Harekete geçirmek ya da hızını artırmak için motorlu taşıtın gaz pedalına basmak. bir işi hızlandırmak. @@ Dolduruşa gelmek. @@ Birini olmadık bir şey ya da hayalî bilgilerle coşturmak, ileri sürmek. @@ Harekete geçirmek ya da hızını…

fark (ile)DAYANMAK ile/||/<> DAYANDIRMAK ile/||/<> DAYANILMAK ile/||/<> DAYANABİLMEK ile/||/<> DAYANILABİLMEK ile/||/<> DAYANILMAZLAŞMAK ile/||/<> DAYANIŞMAK

Bir yere yaslanmak, kendini dayamak. Temelde bir şeyle ilgili olmak. Zarar görmemek, varlığını korumak, hasar görmemek; gitmek. Varmak, ulaşmak. Bütün gücünü kullanarak bir işi yapmak. Bir iş sonunda birinin ya da bir şeyin üzerinde…

fark (ile)KABULLENMEK ile DAYANMAK/DAYANABİLMEK

Her ne gelirse, sarsılmadan dayanmanın soyluluğu ve erdemi vardır fakat anlamsız işkence ve aşağılanmayı reddetmenin onurluluğu[vakarı] da vardır.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“dayanmak” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Bir yere yaslanmak, kendini dayamak

2. Temelde bir şeyle ilgili olmak

3. Zarar görmemek, varlığını korumak, hasar görmemek; gitmek

4. Varmak, ulaşmak

5. Bütün gücünü kullanarak bir işi yapmak

6. Bir iş sonunda birinin veya bir şeyin üzerinde kalmak

7. Birinden, bir şeyden güç almak, güvenmek; istinat etmek

8. Uzun süre kullanılmaya uygun olmak

9. Tutunmak, karşı durmak, karşı koymak; mukavemet etmek

10. Yetişmek, yeter olmak

11. Güç bir duruma katlanmak; sabretmek, tahammül etmek

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“dayanmak” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DAYANMAK

dönüşlü f. (Eski Türk. tayan-mak ) (-e) 1. Kendini dayamak, vücûdunu bir yere yaslamak, abanmak: Yüzünü avuçlarının içine almış, duvara dayanmış, ayakta duruyor (Hüseyin R. Gürpınar). Gözlerini kapayarak bana dayandı (Enis B. Koryürek). Kuş tüyü yastıklara dayanıyorduk (Refik H. Karay). 2. (Birinden, bir şeyden) Güç ve kuvvet almak, ona güvenmek, istinat etmek: Hemen Mevlâ ile sana dayandım / Arkam sensin kalem sensin dağlar hey (Köroğlu). Sakın imdi hayâlâta inanma / Eser yele akar suya dayanma (Aziz Mahmud Hüdâyî). Sıdk ile Allâh’a dayan / Etmez mi gör ihsan sana (Niyâzî-i Mısrî). 3. Bir şeyin üzerine kurulmuş olmak, temel teşkil edecek bir şey üzerine oturmak, ona bağlı olmak, istinat etmek: Bir imparatorluğun dayandığı medeniyetle berâber inkırâzının ne demek olduğunu anlarız (Ahmet H. Tanpınar). Türkiye’de Anayasa rejimi kuvvetler muvâzenesi sistemine dayanır (Burhan Felek). 4. Varmak, ulaşmak, erişmek, vâsıl olmak: Maârif müdürü hemen hemen elliye dayanmış bir köseydi (Reşat N. Güntekin). Kānûnî devrinde Viyana kapılarına dayandık (Burhan Felek). Bu çiçekli ve ağaçlı setler tâ Kazancıoğlu Bahçesi’ne kadar dayanırdı (Sâmiha Ayverdi). ♦ geçişsiz f. 5. Dayanıklı olmak, uzun süre eskimemek, sağlam kalmak: “Ayakkabılar çok dayandı.” “Bu kumaş hiç dayanmadı.” Meşe tahtaları kaç yüz sene dayanabilir? (Ahmed Midhat Efendi). Kır ata nal mı dayanır (Orhan V. Kanık). 6. Bir işi bütün gücünü kullanarak yapmak: “Dayanın çocuklar, bu gece bu işi bitirelim.” ♦ (-e) 7. (Olumsuz şekliyle) Kaldırabilecek güçte olmak, kaldırmak, çekmek: “Bu kâse bu kadar sıcağa dayanır mı?” “Bu köprü 30 tona dayanmaz.” Şehrin hücrâ ve harap mahallelerinde karın ağırlığına dayanamayarak çöken damlar (…) düşme, kayma vak’alarının gülünç ve korkulu tarafları (…) günün mevzûu olarak harâretle ele alınırdı (Sâmiha Ayverdi). 8. Yetmek, yetişmek, idâre etmek: Bu ağlamaya göz değil vallâhi Horhor çeşmesi olsa yine dayanmaz (Hüseyin R. Gürpınar). Benim servetim kaç gün dayanır (Reşat N. Güntekin). Yoksa bu artışa para mı dayanırdı (Burhan Felek). 9. Yüklenmek, bütün gücüyle itmek: “Kapıya dayanmak.” “Arabaya dayanıp itmek.” 10. Kendini tutmak, sabretmek: Nihâyet dayanamayıp Şeyh Zeyneddîn-i Hâfî’nin yanına gitmek için Osmancık medresesindeki müderrisliğini bırakıp yola çıkar (Ahmet H. Tanpınar). Ulan, beleşe dayanamazsın hep! (Burhan Felek). Kımıza da dayanamazsın bilirim (Mustafa N. Sepetçioğlu). 11. Sabırla katlanmak, çekmek, tahammül etmek: Pembe şalvar al kanlara boyanır / Seni vuran zâlim nasıl dayanır (Türkü). Seni bir kere gören hasretine dayanabilir mi? (Ahmed Midhat Efendi). Yirmi gün bu doktora inandım ve mafsala sokulan demir borular içinde ilâcın sıkılmasına baygınlıklar geçirerek dayandım (Peyâmi Safâ). 12. Karşı koymak, karşı durmak, direnmek, mukāvemet etmek: Gıyâseddin Keyhusrev, ağabeyisi Rükneddin Süleyman’ın kuvvetlerine dayanamayacağını anlayınca iki oğlunu Konyalılar’a emânet ederek bu şehirden kaçtı (Ahmet H. Tanpınar). Isrârına dayanamadı (Aka Gündüz). ► Dayanmak fiiliyle deyimler: Bıçak kemiğe dayanmak / Bu sıcağa kar mı dayanır / Buna can mı dayanır / Can dayanmamak / Dağlar dayanmaz / Kalp (Kalbi) dayanmamak / Kapıya dayanmak / Yumurta kapıya dayanmak / Yüreği (Yürekler) dayanmamak.

lugatim.com/s/DAYANMAK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp