Sözlük › D › durmak

durmak

“durmak” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

köken / yönelim (< >) biri ötekinden kökenli ya da ona yönelimli

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “durmak” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

türetme fethigedikli sözlüğü: kökten türetilmiş

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

birleşik sözcük (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: sözcükle kurulan birleşik sözcük

Fark kayıtları

köken / yönelim (< >)DURDURMAK ve/||/<>/< DURMAK

Yaşamımızdaki ve çevremizdeki tüm yakın ya da uzak sorunları, öncelikle sorunların ve sorunları yaratanların karşılarında durarak, yapmayarak, yaptırmayarak, "Hayır!" deme olanağımızla[ihtiyârımızla/muhtariyetimizle] durdurabiliriz.

yerine / değilSTOP yerine DURMAK
fark (ile)BAŞINDA BEKLEMEK/DURMAK ile/||/<> BAŞINDA DEĞİRMEN ÇEVİRMEK ile/||/<> BAŞINDA KAVAK YELİ/YELLERİ ESMEK ile/||/<> BAŞINDA OLMAK ile/||/<> BAŞINDA PARALANSIN ile/||/<> BAŞINDA TORBASI EKSİK

Yanında durup gözetlemek. @@ Gürültü ile tedirgin etmek. @@ Genç sorumluluk duygusundan uzak, zevk, eğlence peşinde koşmak. gerçekleşmeyecek şeyler düşünerek vakit geçirmek. @@ Bir yerin yöneticisi olmak. bir işe sahip çıkmak. @@ Yapılan…

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: d ile biten 122 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“durmak” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

1. Hareketsiz durumda olmak

2. İşlemez olmak, çalışmamak

3. Bir yerde bir süre oyalanmak, eğlenmek, eğleşmek; tevakkuf etmek

4. Sona ermek; kesilmek

5. Varlığını sürdürmek

6. Var olmak

7. Beklemek, dikilmek

8. Birisinin malı olarak bulunmak veya o malla ilişkisi olmak

9. Bir yerde kalmak

10. Bir yerde olmak veya bulunmak

11. Belli bir durumda, bir görevde bulunmak

12. Ara vermek

13. ► yaşamak

14. Kök veya gövdeleri sonuna -a (-e) zarf-fiil eki almış fiillere gelerek süreklilik bildiren birleşik fiiller oluşturur: Çalışadurmak, bakadurmak, getiredurmak, yiyedurmak gibi

Birleşik sözler: duran top, durmuş oturmuş, dursuz duraksız, durup dinlenmeden, durup durup, durup dururken, süreduran, oladurmak

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“durmak” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

DURMAK

geçişsiz f. (Eski Türk. tur-mak ) 1. Yapmakta olduğu hareketi kesmek, hareketsiz kalmak: Raks ortasında bir durup oynar yürür gibi (Yahyâ Kemal). Sakanın eşeği hiç şaşırmadan sıra ile her kapının önünde durur (Yusuf Z. Ortaç). Daha Beyazıt’ta bir askerî kıt’anın geçişi yüzünden tramvay durmuştu (Ahmet H. Tanpınar). 2. Sona ermek, kesilmek: “Fırtına durdu.” “Yağmur durmuş.” Yâ Rab hele kalp ağrılarım durdu diyordum (Yahyâ Kemal). Üstelik kan hafiflemiş, fakat durmamıştı (Bediî Fâik). 3. (Devamlı çalışma, hareket ve süreklilik hâlinde bulunan bir şeyin) Hareketi kesilmek, inkıtâa uğramak: “Piyasa durdu.” “Saat durmuş.” Daha birkaç hafta evvel Keban santralında elektrik istihsâli durduydu (Burhan Felek). 4. Gerekeni yapmamak, gereken gayreti göstermemek: Anuk çiftçisi canından bezecek, dünyâsından usanacaktı, fakat durmayacak, çalışacaktı (Refik H. Karay). Otuz üç yıl saatim işlemiş ben durmuşum / Gökyüzünden habersiz uçurtma uçurtmuşum (Necip F. Kısakürek). 5. Var olmakta devam etmek, varlığını sürdürmek, berdevam olmak: Bu tabya senin varlığınla duruyor (Nâmık Kemal). İkindi abdesti daha duruyordu (Ömer Seyfeddin). Dünya böyle adamların yüzü suyu hürmetine durur (Reşat N. Güntekin). 6. Tereddüt etmek, duraklamak, tevakkuf etmek: “Önce durdu, sonra peki dedi.” Bu sabah bu mektubu zarfa koyacakken durdum (Rûşen E. Ünaydın). 7. Şu veya bu durumda bulunmak, belli bir durumda olmak: “Eğri durmak.” “Buruşuk durmak.” “Kapalı durmak.” Kubbe vezirleri bile huzûrunda iki büklüm dururlardı (Ömer Seyfeddin). Arkamda açık duran balkon kapısından hafif bir rüzgâr giriyor, salona ıhlamur ve gül kokusu getiriyordu (Peyâmi Safâ). 8. Rahat oturmak, yaramazlık yapmamak [Daha çok olumsuz şekliyle veya soru ve şart cümlelerinde kullanılır]: “Gittiğinden beri çocuk hiç durmadı.” “Bu azgın köpek sizin yanınızda nasıl durdu, şaştım.” 9. Malı olmakta veya emrinde, yanında bulunmakta devam etmek, tasarrufundaki, nezdindeki varlığı sürmek [Bu anlamda fiilin daha çok şimdiki zaman şekli kullanılır]: “Apartmanınız duruyor mu, sattınız mı?” “Eski kapıcınız hâlâ duruyor değil mi?” “Altınlarım dursaydı şimdi çok zengin olmuştum.” ♦ (-de) 10. (Hareket hâlinde olan bir şey) Bir noktada kalmak, karar kılmak: “Projektör karşı sâhili tarayıp yalının üstünde durdu.” “İbre 12’de durdu.” Gözleri benim üstümde duruyor (Yusuf Z. Ortaç). 11. Dengesini bulup bir yerde kalmak, yerleşip artık hareket etmemek, yerinden oynamamak: “Bağlamazsan anten direği durmaz.” “Yuvarlak olduğu için nereye koysam durmuyor.” “Amuda kalkıp durabilir misin?” 12. Dikilmek, ayakta beklemek: Bu anda içeri giren hizmetçi / Dedi ki kapıda duran bir genci / İknâ etmek mümkün değil (Ziyâ Gökalp). E, ne duruyorsun burada öyle? (Yusuf Z. Ortaç). 13. Oturmak, kalmak, ikāmet etmek: “Babam memur olduğu için gittiğimiz yerlerde fazla duramıyorduk.” 14. Bir yerde olmak, bir yerde bulunmak: “Dolapta durmak.” “Salonda durmak.” “Çantasında durmak.” Yavrum, bak yarısı yere düşmüş, önünde duruyor (Hüseyin R. Gürpınar). Küçük bir iskemle üzerinde büyük bir sini duruyordu (Ahmet Hâşim). Körfezdeki dalgın suya bir bak göreceksin / Geçmiş gecelerden biri durmakta derinde (Yahyâ Kemal). 15. Beklemek, sabretmek: “Ananın karnında dokuz ay nasıl durdun?” Ben bir kalenin karşısında çok duramam dedi, hiç sabrım yoktur (Ömer Seyfeddin). Bu arzû-yı tenezzüh gelince artık ben durur muyum? (Mehmet Âkif). Niçin şimdiye kadar durdun? Seni tutan kim? (Târık Buğra). 16. Üzerinde düşünmek, incelemek: “Bu maddede biraz duralım.” “Bu mesele üzerinde hiç durmamışız.” 17. (Yiyecekler veya nesneler) Bulunduğu yerde bir zaman kalıp beklemek, üzerinden zaman geçmek: “Bu yağ durmaya gelmez, bozulur.” Evlerden gelen tepsiler fırında yarım saat durdu (Ömer Seyfeddin). Şişelerde durur durur, vaktini bulur turşu olur (Hüseyin R. Gürpınar). 18. (-le) Yetinmek, iktifâ etmek: “İki gündür üç saat uyku ile duruyorum.” Sabahtan beri bir bardak çayla duruyorum (Burhan Felek). 19. … Etkisi bırakmak, … görünmek: “Güzel durmak.” “Çirkin durmak.” “Yama gibi durmak.” “Mâvi üzerinde beyaz iyi durur.” Bastona yaslanmış ne şık duruyor (Yusuf Z. Ortaç). 20. E. T. Türk. ve halk ağzı. Kalkmak, ayağa kalkmak: Her kim olsa ayağıma baş urur / Ben gelince kamu ayağa durur (Fuzûlî – T. S.). Hasta yatardım kapısında seher çıktı dedi / Ne yatarsın başına gün doğdu dur ey derd-mend (Zâtî – T. S.). Çün ola rûz-ı kıyâmet duralar topraktan (Nigâristan Terc. – T. S.). Seherde durmuşsun bahâra karşı / Şakıyıp ötersin gülzâra karşı (Âşık Ömer – T. S.). 21. -ip ve -e ekleriyle yapılmış zarf-fiillerden sonra devamlılık bildiren yardımcı fiil olarak kullanılır: “Bakıp durmak.” “Koşup durmak.” “Gele-durmak.” “Gide-durmak.” Azrâil baş ucunda dolaşıp duruyor (Nâmık Kemal). ѻ Dur: 1. “Bekle görürsün” anlamında tehdit sözü: “Dur, daha başına neler gelecek!” “Dur, ben sana gösteririm!” 2. “Yerinde kal” anlamında kumanda sözü: “Dur emrine uymayanlara ateş edildi.” Dur bakalım: 1. Hele bir görelim, hele bir anlayalım: “Dur bakalım, önce ne kadar masraf olacak.” Dur bakalım, ne söyleyecek ondan sonra diye bekledim (Sait Fâik). 2. Sabırsızlanma, acele etme: “Dur bakalım, az sonra görürüz.” 3. Bir şey düşünülürken zaman kazanmak için cümlenin başında kullanılır: Dur bakalım… on üç… on beş daha yirmi sekiz sene evvel (Peyâmi Safâ). Dur durak (Dur otur) bilmemek: Hiç durmamak, hep hareket hâlinde olmak: Onun yüreği, dur durak bilmez bir nabız gibi aşkla zonklar durur (Sâmiha Ayverdi). Aslında bunlar dur durak bilmeyecek, kitaplarının kavlince hiç at sırtından inmeyecek, boyuna seğirtecek (Kemal Tâhir). Dur durak (Dur otur) yok: Dinlenmeye fırsat yok: Bizim gibi seyyar olan muhâbirlerin hâlini sormayın, masraf yerinde bütçe aştı taştı bile, bir yerlerde dur otur yok. Sürt bre sürt (Ahmet Râsim). Dura otura: Mola vere vere, yavaş yavaş: Gelin kāfilesi develer, atlar sırtında ine kalka, dura otura ilerliyor (Refik H. Karay). Durdu durdu da turnayı gözünden vurdu: Bekledi ama elde ettiği şey beklemesine değdi. Durduğu yerde: 1. Hiç emek sarfetmeden: “Durduğu yerde mal sâhibi oldu.” 2. Görünürde hiçbir sebep ve gerek yokken, durup dururken: “Durduğu yerde başına iş açıldı.” Durma: Haydi: “Durma, anlat bakalım.” Durma çal evinin kapısını / Taş düşebilir komşu duvardan (Câhit S. Tarancı). Durmuş: Uluorta, çekinmeden: “Durmuş bana akıl öğretiyor.” Bakın şu hayduda, durmuş yıkın diyor evimi (Mehmet Âkif). Durmuş oturmuş: Gençliğin verdiği ataklık ve aşırılıklardan kurtulmuş, aklı başında, temkinli. Dursun: Şimdi alamam (yapamam), kalsın, acelesi yok: “Şimdi dursun, yarın telefon ederim.” “Dursun, param yok.” Yokmuş onluğum, dursun (Mehmet Âkif). Durup (Durmadan) dinlenmeden: Hiç ara vermeden, sürekli olarak: Durup dinlenmeden her tarafta petrol sondajları, mâden araştırmaları, arkeoloji kazıları (Refik H. Karay). Durup dinlenmeden bu kusurları sayar döker (Peyâmi Safâ). Durup dinlenmeden kendi kendime niçin böyle oldu, niçin böyle olsun diye sora sora yürüyordum (Ahmet H. Tanpınar). Durup durup: Belli aralıklarla tekrarlanan işler için kullanılır: “Durup durup hücum ediyor.” “Çocuk durup durup ağlıyor.” Durup dururken: 1. Görünürde hiçbir sebep yokken, beklenmedik bir zamanda: “Durup dururken tâyinim çıktı.” Durup dururken hiç yoktan mesele îcat eder (Reşat N. Güntekin). 2. Gereksiz yere, gereği yokken: Annem durup dururken böyle lüzumsuz masraflara katlanmaz (Yusuf Z. Ortaç). … Dururken: … Varken, … ortada ve mevcutken: Kime yalvarırlar ya sen dururken / Yine âhir kerem Mevlâ senindir (Aziz Mahmud Hüdâyî). Kime yaranmak olursa olsun, güzel Türkçe dururken sokak levhalarına, tabelalara Fransızca ibâreler yazılmasına aleyhtar olduğumu söyledim (Peyâmi Safâ). Erzurum taşı dururken çimentonun kullanılmasını bir türlü aklım almaz (Ahmet H. Tanpınar). ● Duramamak olumsuz f. ( dur-ama-mak ) Tahammül edememek, sabredememek: Gidemem gayri göremem / Yüzün görmezsem duramam (Karacaoğlan). ● Durmadan zf. ( zarf-fiil ekinin kalıplaşmasıyle dur-madan ) Aralıksız, fâsılasız: Adam bu rahlenin önünde iki diz üzerinde durmadan sallana sallana hikâyesini okuyordu (Ahmet H. Tanpınar). Durmadan işleyen saatlerde / Dişli dişliye karşı (Orhan V. Kanık). Bir cuma günü kahvaltıdan sonra odama kapanmış, üç dört saat durmadan çalışmıştım (Kerîme Nâdir). ► Durmak fiiliyle deyimler: Ağır durmak / Akan sular durur / Aklı (Zihni) durmak / Alarga durmak / Alargada durmak / Ayakta durmak / Başında durmak / Bir dalda durmamak / Boğaz durmaz (durmuyor ki) / Boğazına durmak / Boğazına dursun / Boş durmamak / Çenesi (Dili) durmamak / Diken üstünde durmak / Dîvan (El pençe dîvan) durmak / Doğru durmak / Dünya durdukça / Geri durmak / Gözüne dizine dursun / Has dur / İçi durmamak / Kalbi (Nabzı, Nefesi, Yüreği) durmak / Karşı durmak / Köpeği bağlasan durmaz / Namaza durmak / Ne güne duruyor / Rahat durmamak / Selâm dur / Sıkı dur / Sözünde durmak / Susta durmak / … Şöyle dursun / Tek durmamak / Tetik durmak / Uzak durmak / (Bir şeyin) Üzerinde durmak / Yerinde duramamak.

lugatim.com/s/DURMAK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp