Sözlük › M › mertek

mertek

a.

İlişkililer tahta · yuvarlak · köşe · dört

Açıklama

Yapıda kullanılan dört köşe veya yuvarlak, kalınca ağaç 2. Mezarda kullanılan tahta?

Örnek

Hemen acele çocuk mezara kendini attı. Taşını toprağını, eliyle tırnağıyla kaldırdı, attı. Mertekleri buldu. Açtı.

Kaynak Türkmen/Cemiloğlu, Mİhsani, 271

Kişi Mevlüt İhsani

Anlam/Değer ilişkileri

Dolaylı ilişkili sözcükler (2) tahta yuvarlak

“mertek” ile karşılaştırılan sözcükler

eşdeğer biçim aynı başlık parçasında seçenek olarak yazılmış (/)

yerine / değil biri ötekinin yerine düşünülmeli/kullanılmalı

eşit (=) birbirine eşit

fark (ile) arasında önemli farklar var, karıştırılmamalı

Sözlüklerde (fethigedikli.com, TDK) “mertek” ile ilişkili sözcükler

eş anlam (TDK) Güncel Türkçe Sözlük: tanımın sonunda verilen eş anlamlı

yazım / ses yakını fethigedikli sözlüğü: yazımı ya da sesi yakın

Fark kayıtları

fark (ile)VIERECKIGER BALKEN/MERTEK/BABA ile/||/<> MERTEK

(Mimarlık) Kısa, kare kesitli kereste. a. bk. baba, payanda, makas, çatı makası, altgergi, üstbaşlık. @@ [mesedek] Toprak ve düz damlı evlerde toprak kısmın altına döşenen kalın ağaçlardan herbiri. (-Amasya; Boğaz *Susuz, Baykara *Selim…

fark (ile)MERDEK ile MERTEK

Domuz yavrusu. İLE Yapıda kullanılan, dört köşe ya da yuvarlak, kalınca sırık.

eşit (=)MERTEK =

yapıda kullanılan dört köşe veya yuvarlak sırık

eşit (=)MAYIS = MERTEK

Çatının kenarlarını oluşturan kalın ve uzun yontma ağaçlar. (Uluğbey *Senirkent -Isparta)

eşit (=)ÖZ = MERTEK

Düz ve toprak damlı evlerde, damın üzerine oturduğu kalın ağaç. (İlyaslı -Uşak; Ilıca *Ayaş -Ankara) | Çatı iskeletinin tabanını oluşturan işlenmiş düzgün ağaçlardan herbiri. (Esnemez, Dodurga -Bilecik) | Soba odunu tutuşturmakta…

eşit (=)ŞIKŞIK = MERTEK

Çatılarda kullanılan yırtma ağaç. (Esnemez, İnönü -Eskişehir)

yerine / değilMERTEK değil/yerine/= SIRIK

Yapıda kullanılan, dört köşe ya da yuvarlak, kalınca sırık.

Sözcük oyunu nedir ›

Ardından gelebilecekler: k ile başlayan 3.464 sözcük →

Öncesine gelebilecekler: m ile biten 814 sözcük →

Bu sözcükle zincir kur

Türk Dil Kurumu sözlüklerindeki sonuçlar...

“mertek” sözcüğünün TDK sözlüklerindeki karşılıkları... [sozluk.gov.tr] İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

Güncel Türkçe Sözlük

Yapıda kullanılan dört köşe veya yuvarlak, kalınca ağaç; düver

Güzel Sanatlar Terimleri Sözlüğü, 1968

(Mimarlık) Kısa, kare kesitli kereste. a. bk. baba, payanda, makas, çatı makası, altgergi, üstbaşlık.

Alm. viereckiger Balken

Zanaat Terimleri Sözlüğü, 1976

[mesedek] 1. Toprak ve düz damlı evlerde toprak kısmın altına döşenen kalın ağaçlardan herbiri. (-Amasya; Boğaz *Susuz, Baykara *Selim -Kars; *Gürün -Sivas) [mesedek] : (Ilıca *Ayaş -Ankara) 2. Çit ve çatılardaki yan ağaçlar. (Gönenköy -Isparta; Derekuşculu *Görele -Giresun) 3. Kızağın taban ağacı. (Beyağıl *Ulukışla -Niğde)

Etimoloji Sözlüğü

‘yapıda kullanılan dört köşe veya yuvarlak sırık’

Yerel ağızlarda merdek biçimi de kullanılır.
Eski Kıpçakçada mertek ‘kiriş, tavan kirişi’ olarak geçer.
Kökeni karışıktır. Tietze (ZBalk 18: 1877 193) yabancı kökenli olduğunu açıklamışsa da kronolojik ve coğrafi nedenler dolayısıyla Ermenice mardak’tan geldiğinin düşünülemeyeceğini yazmıştır. Ona göre alıntılama Türkçe > Ermenice yönünde gerçekleşmiştir. Räsänen (V 335b) kökeni üzerinde durmamıştır. Dankoff (ALT 505) Tietze’nin savına karşı çıkarak Ermeniceden alındığını açıklamıştır (Erm mardak ‘beam’). Yerel ağızlarda Ermeniceden kalma yapı işleriyle ilgili birtakım alıntılar geçtiğini biliyoruz. Arıstak, çörten, hezan (hezen), him, keran, pişirik, pöhrenk, sivik gibi.
Türkçeden Bulgarca, Sırpça gibi Balkan dillerine de geçmiştir (BER 3: 673, 750).

Kubbealtı sözlüğündeki sonuçlar...

“mertek” sözcüğünün lugatim.com'daki karşılıkları... İçeriğini görmek için aşağıdaki başlıkları tıklayınız...

MERTEK

i. (Bâzı dilcilere göre Ermenice martag ’dan gelmiş, bâzılarına göre ise Türkçe’den Ermenice’ye girmiştir) [Kelime Türkçe’den Balkan dillerine de geçmiştir] 1. Kalın ve uzun dört köşe kereste: Bir elif ki ne merteğe benzer ne de direğe… (Ahmet Râsim). 2. Çatılarda veya damlarda kiriş yerine kullanılan ince uzun çam veya kavak ağacı: Bir yandan temeller kazılıp kerpiçler kesiliyor, bir yandan mertekler yonulup tahtalar biçiliyordu (Kemal Tâhir). 3. okçuluk. Dört köşesinden tavana zincirle asılan ve üzerine yay koymaya yarayan salıncak şeklinde ızgaralı ağaç askı, yay askısı.

lugatim.com/s/MERTEK
Paylaşayım... Facebook X LinkedIn WhatsApp