( ﻓﻨﺎ ) sıf. (Ar. fenā’ “geçici olmak, tükenmek, yok olmak”tan) 1. Hoşa gitmeyecek durumda olan, istenen veya gereken nitelikte bulunmayan, kötü, bet. Karşıtı: İYİ: “Fenâ hava.” “Fenâ yemek.” “Fenâ arkadaş.” “Fenâ tesâdüf.” “Fenâ huy.” “Fenâ koku.” Ona bu fenâ haberi vermekte gecikmek için eve gitmek istemedim (Peyâmi Safâ). Sabahleyin fenâ bir rüyâdan silkinmek isteyerek uyandım (Yusuf Z. Ortaç). 2. Üzücü: “Fenâ bir haber.” “Fenâ bir kazâ olmuş.” 3. Kötü huylu, kötü yaratılışlı, başkalarının kötülüğünü isteyen (kimse): Fenâ çocuklarla konuşuyorsun / Sen de fenâ çocuksun (Orhan V. Kanık). 4. Ahlâk kurallarına uymayan: Galata’da fenâ bir yerde oturmuş. O zaman “fenâ bir yer”i kim bilir? Anlamadık, ağzımızı açtık durduk (Ahmet Râsim). Allah için bana doğrusunu söyleyiniz, ben artık fenâ bir kadın mı sayılırım? (Reşat N. Güntekin). Leylâ’nın fenâ yola düştüğünü öğrendikten sonra göz yummuş, kızını evinde alıkoymuş olsaydı ona nâmussuz demeye hakları olurdu (Reşat N. Güntekin). 5. zf. Çok, fazla, aşırı derecede: Ağzını açamıyordu, fenâ sıkışmıştı (Ömer Seyfeddin). Fenâ dokundu bugün gönlüme şu kabr-i hazin (Hüseyin Sîret). Dün fenâ sıkıldım akşama kadar / İki paket cıgara bana mısın demedi (Orhan V. Kanık). ѻ Fenâ değil: İstenilen seviyede değilse bile oldukça iyi: “Dersler nasıl? –Fenâ değil.” Fenâ etmek: 1. (Bir şey birini) Kötü duruma düşürmek, fenâ hâle getirmek: “Bu koku beni fenâ etti.” 2. (Bir kimse) Kötü ve yanlış davranmış olmak: Lâkin biraz sevsen fenâ etmezsin (Nâmık Kemal). Fenâ gözle bakmak: Kötü niyetle bakmak, kötü gözle bakmak. Fenâ halde: Adamakıllı, aşırı derecede: Bîçâre Nerîman bu taarruz-ı küstahâneden fenâ halde şaşırmıştı (Hüseyin R. Gürpınar). Bu sıkı tecessüs ve teftîşe tâbi olan büyük ve küçük iki erkek de fenâ halde sıkılmışlardı (Hâlide E. Adıvar). Tosun Bey fenâ halde hiddetlendi (Ömer Seyfeddin). Fenâ olmak: 1. (Bir iş) Kötü olmak, iyi ve isâbetli olmamak: Neden fenâ oluyor gelmesi üç başbuğun (Fâruk N. Çamlıbel). 2. Bayılır gibi olmak, fenâlaşmak: O kadar fenâ olmuştum ki dizimin sarılması bittiği halde kımıldayamıyordum (Peyâmi Safâ). Yâhu diyordu, Sultan Hamid bile siyâsî mahpusları ayrı bir yere koyuyordu. Bak işte gördün mü, adam fenâ oldu (Bediî Fâik). 3. Çok üzülmek. Fenâ yaparım: “Döverim, canını yakarım” anlamında tehdit sözü: Ver onu bana! Yoksa fenâ yaparım (Burhan Felek). Fenâ yerine vurmak: Bir kimsenin tehlikeli olabilecek bir yerine vurmak. Fenâsına gitmek: (Bir söz veya davranış) Bir kimsenin haysiyetine dokunmak, onu üzüp sinirlendirmek, gücendirmek, gücüne gitmek.