geçişsiz f. (Eski Türk. kop-mak “yerinden kalkmak; çıkmak, başlamak; yükseğe uçmak”) (-den) 1. Herhangi bir yerinden ikiye ayrılmak. 2. Yerinden ayrılmak, bağlı bulunduğu yerle bağlantısı kesilmek: Tam o sırada çıt etti, merdivenin üstüne asılı farbalanın bir köşesi koptu (Peyâmi Safâ). Gözü garsonun ceketinin kopmuş düğmesine takılmıştı (Ahmet H. Tanpınar). Can alacak sahifeleri kopup kaybolmuş bir kitap gibi… (Sâmiha Ayverdi). 3. (Organlar için) Vücuttaki yerinden ayrılmak: “Kafası kopmak.” “Parmağı kopmak.” 4. mec. Bir bağı kalmayacak şekilde ayrılmak, uzaklaşmak: Kopmuşuz bizler o öz varlık olan manzaradan (Yahyâ Kemal). Biz nedense geçmişimizi sevmiyor, unutuyor, kopuyoruz (Burhan Felek). Osmanlıca’nın yaşayan dile dayanan ve halktan kopmamış bir yazı dili vardır (Ergun Göze). 5. (Bağlayıcı unsur) Ortadan kalkmak: Bir sanat eseri halkın takdîrine terkedilerek neşrolunduktan sonra sâhibiyle râbıtası kopmuş demektir (Hâlit Z. Uşaklıgil). Bir şey koptu benden, şey, her şeyi tutan bir şey / Benim adım Bay Necip, babamınki Fâzıl Bey (Necip F. Kısakürek). 6. Ortaya çıkmak, zuhur etmek: Fakat bana öyle geldi ki onun feryâdı hançeresinden çıkmıyor, rûhunun derinliklerinden kopup dudaklarından dökülüyor (Kerîme Nâdir). Denizden kopan serin bir rüzgâr alnımı okşuyor… (Yusuf Z. Ortaç). 7. Harekete geçmek, kalkmak: Kaleden elli kişi ile bir anda kopan Mahmut Ağa kale kapısının tâ karşısındaki tepeye fırlayıverdi (Ömer Seyfeddin). Biraz sonra bir kağnının doruktan üstümüze doğru koptuğunu gördük (Rûşen E. Ünaydın). Sana kavuşmak için ne uzak ülkelerden kopup ne çetin yollardan, kan yutturan iklimlerden geçtim de geldim (Safiye Erol). ♦ (–) 8. (Gürültü veya tehlikeli bir olay) Birdenbire patlak vermek, ortaya çıkmak, birden başlamak: “Fırtına kopmak.” “Kavga kopmak.” “Feryat kopmak.” Bir çığlık daha koptu, kulağımın deliğinden giren bir yıldırım gibi (Peyâmi Safâ). Koptu evden acı bir vâveylâ / Odalar inledi Leylâ! Leylâ! (Yahyâ Kemal). Ama Balkan Savaşı kopmak üzereymiş, Avrupalı dostları hasta adamın mîrâsını bölüşmek için sabırsızlanıyorlarmış… (Cemil Meriç). 9. Kesilmek, kesintiye uğramak, inkıtâya uğramak: Yayınlar bizce mâlûm olmayan sebeplerle sık sık kopuyor (Burhan Felek). Ben târihin devam ettiğine, kopmadığına inanıyorum (Ergun Göze). 10. halk ağzı. Koşmak: “Atım tepmez, itim kopmaz deme.” Boyu devrilesi keleş oğlan, kop dedik, kop da gel bre!… (Mustafa N. Sepetçioğlu). 11. E. T. Türk. Kıyâmet gününde dirilmek, haşrolmak: Kişi kimi severse onunla kopar (Yazıcıoğlu Mehmed). Hak Teâlâ eyitti: Dilerseniz ki uçmakta hazretü’l-kudste peygamberler ile ve şehidler ile kopasınız… (Ahmed Bîcan). Namâzı terkedenler kıyâmet gününde Fir’avn ile kopsa gerek (Zâdü’l-İbad Terc. – T. S.). ► Kopmak fiiliyle deyimler: Bacakları (Beli, Kolları, Parmakları) kopmak / Bağrından (Gönlünden) kopmak / Dananın kuyruğu kopmak / Kıyâmet (Kızılca kıyâmet) kopmak / Ödü kopmak / Yüreği kopmak.